Transpłciowość i niebinarność płciowa a prawo ubezpieczeń społecznych. Zarys problematyki

The article analyses the issue of transgender and gender non-binary in the context of Polish social insurance law. The authors point out that the traditional, binary under­standing of gender (male/female) is insufficient in the face of contemporary medical, psychological and social knowl­edge, and that Polish legal regulations do not take into account the complexity of gender identity, leading to nu­merous practical problems and potential violations of the rights of non-cisnormative persons. The article highlights the urgent need to bring Polish social insurance law in line with current human rights standards to ensure equal treatment and protection of transgender and non-binary persons. The lack of adequate regulations leads to legal uncertainty, risk of discrimination and violation of consti­tutional rights to dignity and equality.

Artykuł analizuje problematykę transpłciowości i nie-binarności płciowej w kontekście polskiego prawa ubez­pieczeń społecznych. Autorzy wskazują, że tradycyjne, binarne rozumienie płci (mężczyzna/kobieta) jest niewy­starczające wobec współczesnej wiedzy medycznej, psy­chologicznej i społecznej, a polskie regulacje prawne nie uwzględniają złożoności tożsamości płciowej, co prowadzi do licznych problemów praktycznych i potencjalnych na­ruszeń praw osób nie-cisnormatywnych. Artykuł podkreśla pilną potrzebę dostosowania polskiego prawa ubezpieczeń społecznych do aktualnych standardów ochrony praw czło­wieka, tak aby zapewnić równe traktowanie i ochronę osób transpłciowych oraz niebinarnych. Brak odpowiednich regulacji prowadzi do niepewności prawnej, ryzyka dys­kryminacji i naruszenia konstytucyjnych praw do godności i równości.

Prawo pracy w dobie transformacji klimatycznej

Progressing unfavourable climate change — rising temperatures, changing precipitation patterns, melting glaciers and snow, rising average global sea level, is a reality. To mitigate climate change, emissions must be reduced or prevented. Certain workplaces and industries will undergo changes or disappear altogether as a result of climate change, while others will come into being as we move towards 'greener' economies. Labour law, although not a natural ally in the fight against global warming, can become a very strong partner for environmental law. The Authors point to the obligations of the parties to the employment relationship, which should be reinterpreted to become an effective instrument in this fight. Thus, they start a discussion on the role of labour law in combating climate change.

Postępujące niekorzystne zmiany klimatu — wzrost temperatury, zmiany w strukturze opadów, topnienie lodowców i śniegu, podnoszenie się średniego poziomu mórz na świecie — są faktem. Aby złagodzić zmiany klimatu, należy ograniczyć te emisje lub im zapobiegać. Niektóre miejsca pracy i gałęzie przemysłu ulegną zmianom lub całkowicie znikną w wyniku zmian klimatu, podczas gdy inne powstaną w miarę przechodzenia do bardziej ekologicznych gospodarek. Prawo pracy, mimo że nie jest naturalnym sprzymierzeńcem walki z ociepleniem klimatu, może stać się bardzo silnym partnerem dla prawa ochrony środowiska. Autorzy wskazują na obowiązki stron stosunku pracy, które powinny ulec reinterpretacji, aby stały się skutecznym instrumentem w tej walce. Tym samym rozpoczynają dyskusję o roli prawa pracy w przeciwdziałaniu zmianom klimatycznym.