Typologia oczekiwanie–dyskonfirmacja w ocenie infrastruktury transportowej miejscowości wypoczynkowych

Celem artykułu jest ocena zgodności oczekiwań turystów wobec infrastruktury transportowej w miejscowościach wypoczynkowych z ich rzeczywistymi doświadczeniami. W badaniu zastosowano teorię oczekiwanie–dyskonfirmacja (ECT) oraz test rang Wilcoxona do analizy danych zebranych metodą CAWI na próbie 847 turystów z Polski. Wyniki wskazują na negatywną dyskonfirmację we wszystkich 26 analizowanych zmiennych, przy czym największe rozbieżności dotyczą opłat za parkingi i komunikację oraz dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. Na podstawie poziomu oczekiwań, wielkości dyskonfirmacji i siły efektu statystycznego opracowano typologię obejmującą cztery kategorie zmiennych: krytyczne niedociągnięcia, niespełnione nadzieje, niskie oczekiwania oraz ukryte skarby. Typologia ta stanowi praktyczne narzędzie priorytetyzacji inwestycji w infrastrukturę transportową destynacji turystycznych.

Bibliografia/References

Antolini, F. (2023). Transport and tourism, an inseparable alliance: The importance of the transport sector. Quality & Quantity, 57(S3), 465–480. https://doi.org/10.1007/s11135-022-01335-7

Blazeska, D., Strezovski, Z., & Milenkowska-Klimoska, A. (2018). The influence of tourist infrastructure on the tourist satisfaction in Ohrid. UTMS Journal of Economics, 9(1), 85–93.

Chen, Y., Zhang, H., & Qiu, L. (2013). A review on tourist satisfaction of tourism destinations. W: Z. Zhang, R. Zhang, & J. Zhang (red.), LISS 2012. Proceedings of 2nd International Conference on Logistics, Informatics and Service Science (593–604). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-32054-5_83

De Lima, M. M., Mainardes, E. W., & Rodrigues, R. G. (2020). Tourist expectations and perception of service providers: A Brazilian perspective. Service Business, 14(1), 131–166. https://doi.org/10.1007/s11628-019-00406-4

Edwards, J. (2018). Harry Helson’s adaptation-level theory, happiness treadmills, and behavioral economics. Journal of the History of Economic Thought, 40(1), 1–22. https://doi.org/10.1017/S1053837216001140

Festinger, L. (1957). A theory of cognitive dissonance. Stanford University Press.

Fu, X., Zhang, J., & Chan, F. T. S. (2018). Determinants of loyalty to public transit: A model integrating Satisfaction-Loyalty Theory and Expectation-Confirmation Theory. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 113, 476–490. https://doi.org/10.1016/j.tra.2018.05.012

Gądek-Hawlena, T., & Żabińska, T. (2017). Transport w turystyce. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Gardzińska, A., & Panasiuk, A. (red.). (2008). Gospodarka turystyczna. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gołembski, G. (2002). Kompedium wiedzy o turystyce. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gosik, B., & Zimon, G. (2014). Usługi transportowe w obsłudze ruchu turystycznego. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Problemy Transportu i Logistyki, 28, 37–48.

Greeshma, P., Jisha, V., & Mohan, K. (2025). The Expectation Confirmation Theory: A service perspective. GAP BODHI TARU. A Global Journal of Humanities, VIII(I), 10–18.

Jangra, R., Kaushik, S. P., Singh, E., Kumar, P., & Jangra, P. (2023). The role of transportation in developing the tourism sector at high altitude destination, Kinnaur. Environment, Development and Sustainability, 26(4), 9369–9395. https://doi.org/10.1007/s10668-023-03099-y

Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263. https://doi.org/10.2307/1914185

Meyer, B. (2009). Historyczne i współczesne znaczenie transportu w turystyce. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Problemy Transportu i Logistyki, 7, 149–158.

Mężyk, A., & Zamkowska, S. (2019). Problemy transportowe miast: Stan i kierunki rozwiązań. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Mroczek-Czetwertyńska, A. E., Marcinkowski, J. M., & Czetwertyński, S. O. (2025). Transport infrastructure of a resort town and transport accessibility. Economic and Regional Studies/Studia Ekonomiczne i Regionalne, 18(1), 75–84. https://doi.org/10.2478/ers-2025-0007

Munir, S., Haq, I. U., Cheema, A. N., Almanjahie, I. M., & Khan, D. (2025). The role of tourists, infrastructure and institutions in sustainable tourism: A structural equation modeling approach. Sustainability, 17(7), 2841. https://doi.org/10.3390/su17072841

Oliver, R. (1977). Effect of expectation and disconfirmation on postexposure product evaluations: An alternative interpretation. Journal of Applied Psychology, 62(4), 480–486. https://doi.org/10.1037/0021-9010.62.4.480

Oliver, R. (1980). A cognitive model of the antecedents and consequences of satisfaction decisions. Journal of Marketing Research, 17(4), 460–469. https://doi.org/10.1177/002224378001700405

Oliver, R., Rust, R., & Varki, S. (1997). Customer delight: Foundations, findings, and managerial insight. Journal of Retailing, 73(3), 311–336. https://doi.org/10.1016/S0022-4359(97)90021-X

Ostrowska-Tryzno, A., & Pawlikowska-Piechotka, A. (2022). Some aspects of tourism and transport in the COVID-19 pandemic time. Sport i Turystyka. Środkowoeuropejskie Czasopismo Naukowe, 5(4), 121–134. https://doi.org/10.16926/sit.2022.04.07

Ostrowska-Tryzno, A., & Pawlikowska-Piechotka, A. (red.). (2023). Turystyka w czasie pandemii i okresie postpandemicznym. Akademia Wychowania Fizycznego im. Józefa Piłsudskiego.

Pawlikowska-Piechotka, A. (2009). Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne. Novae Res – Wydawnictwo Innowacyjne.

Sati, V. P. (2020). Infrastructural facilities for tourism development. W: V. P. Sati, Sustainable tourism development in the Himalaya: Constraints and prospects (95–108). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-58854-0_8

Sauerwein, E., Bailom, F., Matzler, K., & Hinterhuber, H. (1996). The Kano Model: How to delight your customers. W: Preprints of the IX. International Working Seminar on Production Economics. Vol. I (313–327).

Thaler, R. (1980). Toward a positive theory of consumer choice. Journal of Economic Behavior & Organization, 1, 39–60.

Tversky, A., & Kahneman, D. (1974). Judgment under uncertainty: Heuristics and biases: Biases in judgments reveal some heuristics of thinking under uncertainty. Science, 185(4157), 1124–1131. https://doi.org/10.1126/science.185.4157.1124

Wilcoxon, F. (1945). Individual comparisons by ranking methods. Biometrics Bulletin, 1(6), 80–83.

Yuan, L., & Marzuki, A. (2024). What keeps historical theme park visitors coming? Research based on expectation confirmation theory. Frontiers in Psychology, 15, 1293638. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1293638