Wiedza i zachowania konsumentów wobec poużytkowych opakowań jako determinanta rozwoju koncepcji cyrkularnej

Istotnym elementem transformacji w kierunku koncepcji cyrkularnej jest gospodarowanie odpadami opakowaniowymi, w którym konsumenci – poprzez swoją wiedzę, postawy i działania – w znacznym stopniu wpływają na skuteczność wdrażania rozwiązań cyrkularnych, takich jak selektywna zbiórka, systemy kaucyjne czy recykling. W artykule przedstawiono wyniki badań dotyczących poziomu wiedzy i zachowań konsumentów wobec gospodarowania odpadami opakowaniowymi w kontekście koncepcji cyrkularnej. Analiza przeprowadzona na reprezentatywnej próbie Polaków (N = = 1000) wskazuje na niewystarczające kompetencje ekologiczne konsumentów oraz utrwalone błędne praktyki, które mogą obniżać efektywność recyklingu. Wyniki podkreślają konieczność wdrażania ukierunkowanych działań edukacyjnych i informacyjnych, dostosowanych do różnorodnych grup społecznych, celem zwiększenia zaangażowania konsumentów i poprawy funkcjonowania systemów zarządzania odpadami opakowaniowymi zgodnie z koncepcją cyrkularną.

Bibliografia/References

Chen, J., Mu, X., Tu, C., & Hu, G. (2022). Influence of ecological cognition on consumers' willingness to participate in beverage packaging recycling. Resources, Conservation & Recycling Advances, 14, 200070. https://doi.org/10.1016/j.rcradv.2022.200070

Elzinga, R., Reike, D., Negro, S. O., & Boon, W. P. C. (2020). Consumer acceptance of circular business models. Journal of Cleaner Production, 254, 119988. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.119988

Fogt Jacobsen, L., Pedersen, S., & Thogersen, J. (2022). Drivers of and barriers to consumers' plastic packaging waste avoidance and recycling – A systematic literature review. Waste Management, 141, 63–78. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2022.01.021

Jędrczak, A., den Boer, E., Kamińska-Borak, J., Szpadt, R., Krzyśków, A., & Wielgosiński, G. (2021). Gospodarka odpadami komunalnymi w Polsce. Analiza możliwości i barier zagospodarowania odpadów z tworzyw sztucznych, pochodzących z selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a kwestie GOZ. Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. https://ios.edu.pl/wpcontent/uploads/2022/02/56280-55941_tworzywa_sztuczne_6.pdf

Körner, I., Redemann, K., & Stegmann, R. (2005). Behaviour of biodegradable plastics in composting facilities. Waste Management, 25, 409–415. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2005.02.017

Lorek, A. (2015). Ocena systemu gospodarki odpadami komunalnymi województwa śląskiego w opinii konsumentów. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 232, 113–123.

Malowaniec, B. (2022). Gospodarka odpadami opakowaniowymi po napojach w Polsce: teraz i w niedalekiej przyszłości. Systemy kaucyjne w wybranych krajach europejskich. Polskie Stowarzyszenie Zero Waste. https://kaucyjny.pl/wp-content/uploads/2022/02/Raport_Gospodarka-odpadami-10.10.21_poziom_ver.1.docx.pdf

Nowaczek, A., Kulczycka, J., Smol, M., Avdiushchenko, A., & Hausner, J. (2017). Badania postaw i poziomu świadomości w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym. W: J. Kulczycka, & K. Głuc (red.), W kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. Perspektywa przemysłu (19–27). Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk. https://min-pan.krakow.pl/wp-content/uploads/sites/4/2020/04/GOZ-ca%C5%82osc.pdf

Osuch, E., Osuch, A., Podsiadłowski, S., Rybacki, P., Adamski, M., & Mioduszewska, N. (2016). Analiza czynników wpływających na segregację odpadów przez gospodarstwa domowe z wykorzystaniem metody AHP. Inżynieria Ekologiczna, 47, 157–162. https://doi.org/10.12912/23920629/62860

Czarnecka-Komorowska, D., & Wiszumirska, K. (2020). Zrównoważone projektowanie opakowań z tworzyw sztucznych w gospodarce cyrkularnej. Polimery, 65(1), 8–17. dx.doi.org/10.14314/polimery.2020.1.2

Sułkowski, Ł., & Lenart-Gansiniec, R. (2021). Epistemologia, metodologia i metody badań w naukach o zarządzaniu i jakości. Wydawnictwo Społecznej Akademii Nauk. http://monografie.san.edu.pl/wp-content/uploads/2021/05/%C5%81S_RLG_Epistemologia.pdf

Yokokawa, N., Amasawa, E., & Hirao, M. (2021). Design assessment framework for food packaging integrating consumer preferences and environmental impact. Sustainable Production and Consumption, 27, 1514–1525. https://doi.org/10.1016/j.spc.2021.03.027

Zhu, Y., Guillemat, B., & Vitrac, O. (2019). ·Rational design of packaging: Toward Safer and Ecodesigned Food Packaging Systems. Frontiers in Chemistry, 7. https://doi.org/10.3389/fchem.2019.00349