Zarządzanie pasażerskim transportem kolejowym w Polsce w czasie wybuchu konfliktu na Ukrainie w 2022 r.

Dzień 24 lutego 2022 r. stał się nie tylko symboliczną datą eskalacji konfliktu rosyjsko-ukraińskiego, ale także początkiem bezprecedensowej, międzynarodowej operacji logistycznej, której celem było przetransportowanie uchodźców z przejść granicznych w Przemyślu i Dorohusku na teren całej Polski oraz do państw sąsiednich. W krótkim czasie konieczne było wdrożenie szeroko zakrojonych działań organizacyjnych, obejmujących współpracę wszystkich kategorii przewoźników kolejowych – krajowych (dalekobieżnych i regionalnych), samorządowych, prywatnych oraz międzynarodowych (m.in. z Czech, Niemiec, Litwy, Austrii, Szwajcarii). Koordynację całego przedsięwzięcia powierzono spółce PKP Intercity, która w dniu wybuchu konfliktu powołała sztab kryzysowy odpowiedzialny za skoordynowanie przewozów uchodźców z wykorzystaniem taboru wszystkich dostępnych operatorów kolejowych. Działania te realizowane były we współpracy z władzami wojewódzkimi i samorządowymi w kraju oraz w porozumieniu z partnerami międzynarodowymi. Kluczowe było również zaangażowanie zarządców infrastruktury kolejowej w Polsce i państwach ościennych, co umożliwiło utrzymanie obowiązującego rozkładu jazdy mimo znaczącego zwiększenia liczby uruchamianych połączeń. Oprócz regularnych przewozów pasażerskich dla uchodźców uruchomiono także specjalne połączenia sanitarne i humanitarne – pociągi te tworzyły konwój transportowy dla rannych oraz dostaw pomocy humanitarnej do przejść granicznych z Ukrainą. Równolegle rozpoczęto operację kolejowego przewozu ładunków, obejmującą dostawy wsparcia humanitarnego i wojskowego.

Bibliografia/References

Literatura/Literature

Dobovyk, T. (2022). Pasażerski transport kolejowy w obliczu wojny. Polsko-Ukraińskie relacje kolejowe. Stan obecny, potencjał, wyzwania. Railway Business Forum, Kongres Kolejowy 2022. www.rbf.net.pl/wp-content/uploads/2022/11/Raport-polsko-ukrainskierelacje-kolejowe-ver-2.1.pdf

Dziopa, Z. (2023, 7 marca). Ukraińska kolej w dobie wojny. Gazeta Kongresy. https://www.gazetakongresy.pl/ukrainska-kolej-w-dobie-wojny/

Gospodarczyk, P. (2024, 24 lutego). Specjalny transport do Kijowa. Ukraińcy ujawnili skrywaną tajemnicę. Money.pl. www.money.pl/gospodarka/specjalny-transport-do-kijowa-ukraincy-ujawnili-skrywana-tajemnice-6998451194878944a.html (dostęp: 5.01.2024).

Kasperek, A. (2023). Transport publiczny wobec kryzysu migracyjnego: analiza działań informacyjnych i organizacyjnych PKP Intercity. Transport i Logistyka, (2).

Matuszak, S. & Popławski, K. (2024, 26 lutego). Na europejskich torach. Wojenna transformacja kolei na zachodniej Ukrainie. Ośrodek Studiów Wschodnich, www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2024-02-26/na-europejskich-torach-wojenna-transformacjakolei-na (dostęp: 5.01.2025).

Nowakowski, T. (2023a). Kolej europejska wobec kryzysu uchodźczego 2022. Studium przypadku. Infrastruktura Transportu, (4).

Nowakowski, T. (2023b). Rola przewoźników niepaństwowych w obsłudze kryzysu migracyjnego na przykładzie SKPL i RegioJet. Przegląd Komunikacyjny, (6).

Nowakowski, T. (2023c). Rola transportu kolejowego w transporcie medycznym i humanitarnym w czasie wojny w Ukrainie. Logistyka i Zdrowie, (2).

Zalewski, P. (2022). Działania administracji państwowej w Polsce wobec uchodźców z Ukrainy w pierwszych tygodniach wojny na Ukrainie 2022 roku. Aspekty prawne i securitologiczne. Studia Politicae Universitatis Silesiensis, 34. https://doi.org/10.31261/spus.13934

Strony internetowe/Websites

Česká televize. (2022). České dráhy pomáhají Ukrajině i vojensky. Vlaky z brněnské základny jadou s municí. https://www.ceskatelevize.cz (dostęp 10.06.2025).

České dráhy. (2022). Pomoc Ukrajině – železniční transport. https://www.cd.cz (dostęp 10.06.2025).

DB Fernverkehr (2022). Hilfe für Geflüchtete aus der Ukraine – Unsere Sonderverkehre, Deutsche Bahn. https://www.deutschebahn.com (dostęp 10.06.2025).

European Union Agency for Railways (ERA). (2022). Ukraine crisis: rail sector response and interoperability issues.

Ministerstwo Infrastruktury. (2022a). Działania kolejowe w związku z kryzysem uchodźczym z Ukrainy. https://www.gov.pl/web/infrastruktura (dostęp: 10.06.2025).

Ministerstwo Infrastruktury. (2022b). Wsparcie transportowe w związku z kryzysem humanitarnym w Ukrainie. https://www.gov.pl/web/infrastruktura (dostęp: 10.06.2025).

Ministerstwo Infrastruktury. (2022c, 1 września). Komunikacja kolejowa dla przewozu uchodźców. www.gov.pl/web/infrastruktura/komunikacja-kolejowa-dla-przewozu-uchodzcow (dostęp 6.01.2024).

Ministerstwo Infrastruktury. (2022d). Informacja na temat współpracy międzynarodowej w zakresie transportu ewakuacyjnego w 2022 roku.

Ministerstwo Infrastruktury. (2022e). Informacja na temat organizacji przewozów uchodźców z Ukrainy koleją. https://www.gov.pl/web/infrastruktura (dostęp 10.06.2025).

Ministerstwo Transportu Czech. (2022). Spolupráce českých a polských železnic s Ukrajinou. https://www.mdcr.cz (dostęp: 10.06.2025).

Ministerstwo Zdrowia. (2022). Pomoc medyczna dla Ukrainy – działania kolei i służb medycznych. https://www.gov.pl/web/zdrowie (dostęp: 10.06.2025).

PKP Intercity. (2021). Raport roczny 2020. Spółka w czasie pandemii.

PKP Intercity. (2022a). Infolinia dla obywateli Ukrainy – komunikat prasowy z 28.02.2022. https://www.intercity.pl/pl/site/o-nas/dzialprasowy/aktualnosci/infolinia-ukraina.html (dostęp 10.06.2025).

PKP Intercity. (2022b). Pociąg sanitarny dla rannych z Ukrainy. https://www.intercity.pl (dostęp 10.06.2025).

PKP Intercity. (2022c). Pomoc humanitarna koleją. Codzienne dostawy dla Ukrainy. https://www.intercity.pl aktualizacja 10.06.2025.

PKP Intercity. (2022d). Ponad 100 tys. obywateli Ukrainy skorzystało z bezpłatnych przejazdów. https://www.intercity.pl/pl/site/onas/dzial-prasowy/aktualnosci/ponad-100-tys.-ukraincow-skorzystalo-z-bezplatnych-przejazdow.html (dostęp 10.06.2025).

PKP Intercity. (2022e). Współpraca międzynarodowa z České dráhy i Ukrzaliznycia – pomoc humanitarna. https://www.intercity.pl (dostęp 10.06.2025).

PKP Intercity. (2022f). Zasady bezpłatnych przejazdów dla obywateli Ukrainy. https://www.intercity.pl (dostęp 10.06.2025).

PLL LOT. (b.d.). Akcja „LOT do domu” – statystyki i podsumowanie działań. https://www.lot.com/pl/pl/lot-do-domu (dostęp 12.06.2025).

Rynek Kolejowy. (2022, 28 lutego). PKP Intercity uruchomiło infolinię w języku ukraińskim. https://www.rynek-kolejowy.pl (dostęp 10.06.2025).

Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych (2022). Działania wspierające Ukrainę – zaopatrzenie i logistyka. https://www.gov.pl/web/ras (dostęp 10.06.2025).

TVP3 Wrocław. (2022, 1 września). MI: z miejscowości przy granicy z Ukrainą odprawiono ponad 1,65 mln pasażerów. www.wroclaw.tvp.pl/62156213/mi-z-miejscowosci-przy-granicy-z-ukraina-odprawiono-ponad-165-mln-pasazerow (dostęp: 6.01.2024).