AI Act jako źródło obowiązków pracodawcy w zakresie stosowania systemów sztucznej inteligencji

Celem artykułu jest analiza wybranych przepisów Aktu w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act) dotyczących obowiązków pracodawców związanych ze stosowaniem systemów AI w środowisku pracy, z uwzględnieniem roli dostawcy lub podmiotu stosującego na gruncie rozporzą­dzenia. W rezultacie podjęto próbę odpowiedzi na pyta­nie, czy przyjęte mechanizmy, w tym ocena ryzyka i klasyfi­kacja systemów, wymogi nadzoru, obowiązki informacyjne oraz ocena skutków dla praw podstawowych (FRIA), za­pewniają realne standardy bezpieczeństwa i poszanowania praw pracownika, czy też, ze względu na specyfikę stosun­ku pracy, mogą mieć ograniczoną skuteczność.

Bibliografia/References

Almada, M., & Petit, N. (2025). The EU AI Act: Between the rock of product safety and the hard place of fundamental rights. Common Market Law Review, 62(1), 85–120. DOI: 10.54648/COLA2025004.

Aloisi, A., & De Stefano, V. (2023). Between risk mitigation and labour rights enforcement: Assessing the transatlantic race to govern AI-driven decision-making through a comparative lens. European Labour Law Journal, 14(2), 283–307. DOI: 10.1177/20319525231167982.

Aloisi, A., & De Stefano, V. (2025). AI at work, algorithmic bosses, and the ambivalence of automation. W: M. Biasi (red.), Artificial Intelli­gence and Labour Law. Osgoode Legal Studies Research Paper No. 5388774. SSRN. DOI: 10.2139/ssrn.5388774.

Baiocco, S., Fernandez-Macías, E., Rani, U., & Pesole, A. (2022). The algorithmic management of work and its implications in different contexts (JRC129749). Publications Office of the European Union. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC129749.

Barankiewicz, T. (2022). Metody myślenia, badania prawa i systematyzacji wiedzy w naukach prawnych. W: H. Izdebski & A. Łazarska (red.), Metodologia dysertacji doktorskiej dla prawników. Teoria i praktyka. Wolters Kluwer.

Barłóg, M., & Pisarczyk, Ł. (2024). Polskie związki zawodowe w procesie zarządzania algorytmicznego w środowisku pracy. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej. DOI: 10.4467/25444654SPP.24.013.19930.

Bąba, M. (2022). Logika algorytmów w świecie pracy ery technologicznej — nowe możliwości i nowe ograniczenia. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 2022(8), 3–14. DOI: 10.33226/0032-6186.2022.8.2.

Bąba, M. (2024). Employment with the use of artificial intelligence: Opportunities and risks. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecz­nej, 31(3), 195–209.

Benlian, A., Wiener, M., Cram, W. A., et al. (2022). Algorithmic management: Bright and dark sides, practical implications, and research opportunities. Business & Information Systems Engineering, 64(6), 825–839. DOI: 10.1007/s12599-022-00764-w.

Bertaina, S., Biganzoli, I., Desiante, R., Fontanella, D., Inverardi, N., Penco, I. G., & Cosentini, A. C. (2025). Fundamental rights and artifi­cial intelligence impact assessment: A new quantitative methodology in the upcoming era of the AI Act. Computer Law & Security Review, 56, Article 106101. DOI: 10.1016/j.clsr.2024.106101.

Bogucki, A., Engler, C., Perarnaud, A., & Renda, A. (2022). The AI Act and emerging EU digital acquis: Overlaps, gaps and inconsistencies. CEPS. https://www.ceps.eu/ceps-publications/the-ai-act-and-emerging-eu-digital-acquis/.

Braun, T., & Harasimiuk, D. E. (2025). Legal, regulatory and ethical non-binary choices of the AI Act (1st ed.). Routledge. DOI: 10.4324/9781003449706.

Carey, S. (2025). Regulating uncertainty: Governing general-purpose AI models and systemic risk. European Journal of Risk Regulation, 16(1), 1–17. DOI: 10.1017/err.2025.10040.

Cristofolini, C. (2024). Navigating the impact of AI systems in the workplace: Strengths and loopholes of the EU AI Act from a labour per­spective. Italian Labour Law E-Journal, 17(1). DOI: 10.6092/issn.1561-8048/19796.

Davidov, G., & Langille, B. (red.). (2011). The idea of labour law. Oxford University Press. DOI: 10.1093/acprof:oso/9780199693610.001.0001.

De Stefano, V. (2019). Negotiating the algorithm: Automation, artificial intelligence and labour protection. Comparative Labor Law & Policy Journal, 41(1). SSRN. https://ssrn.com/abstract=3178233.

Garcia-Godinez, M. (2025). A default framework for fundamental rights impact assessment. AI and Ethics, 5(5), 5149–5163. DOI: 10.1007/ s43681-025-00761-1.

Koivisto, I., Koulu, R., & Larsson, S. (2024). User accounts: How technological concepts permeate public law through the EU’s AI Act. Maastricht Journal of European and Comparative Law, 31(3), 412–432. DOI: 10.1177/1023263X241248469.

Laux, J., Wachter, S., & Mittelstadt, B. (2024). Trustworthy artificial intelligence and the European Union AI Act: On the conflation of trustworthiness and acceptability of risk. Regulation & Governance, 18(1), 3–32. DOI: 10.1111/rego.12512.

Minotakis, A. (2025). Regulating AI in the workplace: A critique of the EU AI Act and the Platform Work Directive through a worker-cen­tred lens. Platforms & Society, 2. DOI: 10.1177/29768624251396248.

Nowik, P. (2023). Definicja sztucznej inteligencji w nauce prawa pracy. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 2023(9), 3–10. DOI: 10.33226/0032- 6186.2023.9.2.

OECD. (2023). OECD Employment Outlook 2023: Artificial intelligence and the labour market. OECD Publishing, Paris. DOI: 10.1787/08785bba-en.

Özkiziltan, D., & Landini, F. (2025). Trustworthy and human-centric? The new governance of workplace AI technologies under the EU’s Ar­tificial Intelligence Act. Transfer: European Review of Labour and Research. Advance online publication. DOI: 10.1177/10242589251336193.

Paliokaitė, A., Christenko, A., Aloisi, A., Moore, P., Potocka-Sionek, N., Donoghue, R. S., Krūminas, P., Čop, D., Bednorz, J., Daminov, I., & Ragaliauskaitė, A. (2025). Study exploring the context, challenges, opportunities, and trends in algorithmic management (Final Report, VT-2022-035). Publications Office of the European Union. DOI: 10.2767/5629841.

Palmiotto, F. (2025). The AI Act roller coaster: The evolution of fundamental rights protection in the legislative process and the future of the regulation. European Journal of Risk Regulation, 16(0), 1–24. DOI: 10.1017/err.2024.97.

Prassl, J. (2018). Humans as a service: The promise and perils of work in the gig economy. Oxford University Press.

Pisarczyk, Ł. (2021). Stosunek pracy wobec zmian technologicznych. W: R. Babińska-Górecka, A. Przybyłowicz, K. Stopka, & A. Tomanek (red.), Prawo pracy i prawo socjalne: teraźniejszość i przyszłość. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Herbertowi Szurgaczowi. E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego.

Raposo, V. L. (2025). Reflections on the AI Act: Brussels, do we have a problem? W: V. L. Raposo (red.), The European Artificial Intelligence Act: Promises and perils? (Law, Governance and Technology Series, t. 78). Springer Nature Switzerland. DOI: 10.1007/978-3-031-98406-8.

Veale, M., & Zuiderveen Borgesius, F. (2021). Demystifying the draft EU Artificial Intelligence Act: Analysing the good, the bad, and the unclear elements of the proposed approach. Computer Law Review International, 22(4), 97–112. DOI: 10.9785/cri-2021-220402.

Wood, A. J. (2021). Algorithmic management: Consequences for work organisation and working conditions (JRC Working Papers Series on Labour, Education and Technology, 2021/07). European Commission, Joint Research Centre (JRC).

Yusifli, Z. (2025). Labour rights and the EU Artificial Intelligence Act: How to get away with high-risk AI (SSRN Scholarly Paper No. 5098359). Social Science Research Network. DOI: 10.2139/ssrn.5098359.