Antykonkurencyjne porozumienia na rynku pracy – zarys tematyki

Artykuł analizuje problematykę antykonkurencyjnych porozumień na rynku pracy w kontekście polskiego i europejskiego prawa konkurencji. Na podstawie istniejącego orzecznictwa oraz opublikowanych przez organy antymonopolowe materiałów informacyjnych można wyróżnić dwa typy nielegalnych porozumień zawieranych na rynku pracy, tj. porozumienia o ustalaniu wynagrodzeń oraz porozumienia o zakazie przejmowania pracowników. Porozumienia takie stanowią ograniczenia konkurencji ze względu na cel. Jednocześnie, nie wszystkie porozumienia dotyczące rynku pracy objęte są zakazem. Dzięki orzecznictwu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej spod zakazu zostały wyłączone układy zbiorowe pracy. Wobec niektórych porozumień istnieje ponadto możliwość zastosowania wyłączeń na zasadach określonych w art. 101 ust. 3 TFUE oraz art. 8 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1616). W końcowej części artykułu omówiono zagadnienie celu podejmowania przez organy antymonopolowe działań na rynku pracy oraz ich wpływu na realizację konstytucyjnej zasady wolności pracy.

Bibliografia/References

Blicharz, R., Horubski, K., & Pawełczyk, M. (2018). Prawo konkurencji w systemie publicznego prawa gospodarczego. W: R. Hauser, W. Niewiadomski, & A. Wróbel (Red.), System Prawa Administracyjnego. Tom 8. Publiczne prawo gospodarcze (wyd. 2). C.H. Beck, s. 687 – 744.

Bułakowski, K. (2021). Porozumienia dotyczące godziwego wynagrodzenia w świetle zakazu zawierania porozumień ograniczających konkurencję. Internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny (3). https://press.wz.uw.edu.pl/ikar/vol10/iss3/3/ DOI: 10.7172/2299-5749.IKAR.3.10.1

Dobosz, K. (2017). W stronę unifikacji systemów prawa konkurencji Unii Europejskiej i państw członkowskich – uwagi na tle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie spraw o charakterze czysto krajowym. Europejski Przegląd Sądowy (10), 32–36. https://press.wz.uw.edu.pl/ikar/vol10/iss3/4/

Garlicki, L. & Jarosz-Żukowska, S. (2016). Komentarz do art. 65 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W: M. Zubik (Red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II. C.H. Beck.

Grosheide, E.F., Haar, B.P. ter (2017). Employee-like worker: Competitive entrepreneur or submissive employee? Reflections on CJEU, C-413/13, FNV Kunsten Informatie, Laga, M., Bellomo, S., Gundt, N. and others (Eds.) Labour Law and Social Rights in Europe: The Jurisprudence of International Courts. Selected Judgements (s. 21 – 40). Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Grzejdziak, Ł., Jurkowska-Gomułka, A., Kozak, M., & Piszcz, A. (2025). Komentarz do art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W: A. Jurkowska-Gomułka & A. Piszcz (Red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. C.H.Beck.

Jurkowska-Gomułka, A., & Piszcz, A. (2025). Komentarz do art. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W: A. Jurkowska-Gomułka & A. Piszcz (Red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. C.H. Beck.

Khan, L. (2020). Book review: The end of antitrust history revisited. Harvard Law Review, 133, 1655–1682. https://harvardlawreview.org/print/vol 133/the-end-of-antitrust-history-revisited/

Materna, G. (2009). Adresaci zakazu praktyk ograniczających konkurencję w prawie polskim i wspólnotowym. Europejski Przegląd Sądowy (6), 29–37.

Polański, J. (2021). Antymonopolowe déja vu? Wolność słowa w analizie antymonopolowej. Internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny (3).

Orzeczenia sądów/ Court judgments

Wyrok TSUE z 21 września 1999 r. C-67/96, Albany International BV przeciwko Stichting Bedrijfspensioenfonds Textielindustrie, EU:C:1999:430.

Wyrok TSUE z 14 marca 2013 r., C-32/11, Allianz Hungária Biztosító Zrt. i inni przeciwko Gazdasági Versenyhivatal, EU:C:2013:160.

Wyrok TSUE z 4 grudnia 2014 r., C-413/13, FNV Kunsten Informatie en Media przeciwko Staat Der Nederlanden, EU:C:2014:2411.

Wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r., C-333/21, European Superleague Company przeciwko Fédération Internationale de Football Association (FIFA), EU:C:2023:1011.

Wyrok TSUE z 4 października 2024 r., C 650/22, Fédération Internationale de Football Association (FIFA) przeciwko BZ, EU:C:2024:824.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20 marca 1998 r. I ACa 136/98, Legalis nr 41848.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 23 kwietnia 2015 r, I ACa 134/15, LEX nr 1782050.

Wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 12 lipca 2007 r. XVII Ama 64/06, Legalis nr 91935.

Wyrok Sądu Okręgowego Stanów Zjednoczonych dla Północnego Dystryktu Teksasu z 20 sierpnia 2024 r., Ryan LLC przeciwko Federalnej Komisji Handlu, Civil Action 3:24-CV-00986-E.

Decyzje organów administracyjnych/ Decisions of administrative authorities

Decyzja Prezesa UOKIK NR DOK-1/2022 z 20 października 2022 r., sygn. akt. DOK-1.410.2.2021.AG.JS

Decyzja Prezesa UOKIK NR DOK-1/2023 z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt DOK-1.410.1.2022.MK

Federalna Komisja Handlu, Non-compete clause rule z 23 kwietnia 2024 r. Pobrano 30 marca 2025 z https://www.ftc.gov/system/ files/ftc_gov/pdf/noncompete-rule.pdf.

 

Akty prawne/Legal acts

Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE 2016 C 202, s. 47).

Ustawa z 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000 r., nr 122, poz. 1319 ze zm.).

Ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1616).

Ustawa z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1222 ze zm.).

Ustawa z 25 czerwca 2010 r. o sporcie (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1488 ze zm.).

Inne źródła/Other sources

Aresu, A., Erharter, D., & Renner-Loquenz, B. (2024). Antitrust in labour markets. EU Competition Policy Brief, 2. Pobrano 5 stycznia 2025 z https://competition-policy.ec.europa.eu/document/download/adb27d8b-3dd8-4202-958d-198cf0740ce3_en

Competition and Markets Authority (2023). Employers advice on how to avoid anti-competitive behaviour. Pobrano 30 marca 2025 z https://www.gov.uk/government/publications/avoid-breaking-competition-law-advice-for-employers/employers-advice-on-how-to-avoid-anti competitive-behavior

Departament Sprawiedliwości, Federalna Komisja Handlu (2016) Antitrust Guidance for Human Resource Proffesionals. Pobrano 30 marca 2025 z https://www.justice.gov/atr/file/903511/dl

Departament Sprawiedliwości, Federalna Komisja Handlu (2025) Antitrust Guidelines for Busness Activities Affecting Workers. Pobrano 30 marca 2025 z https://www.ftc.gov/system/files/ftc_gov/pdf/p251201antitrustguidelinesbusinessactivitiesaffectingworkers2025.pdf

Komisja Europejska (2023). Antitrust: Commission carries out unannounced inspections in the online food delivery sector. Pobrano 5 stycznia 2025 z https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_23_5944

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (2024) Zmowy na rynku pracy – Stop! To nielegalne! Pobrano 14 stycznia 2025 z https://uokik.gov.pl/zmowy-na-rynku-pracy-stop-to-nielegalne

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (2024) Zmowy i nadużycia na rynku pracy. Prawo konkurencji a sprawy pracownicze. Poradnik. Pobrano 5 stycznia 2025 z https://uokik.gov.pl/zmowy-na-rynku-pracy-stop-to-nielegalne