Krytyczne uwagi o potrzebie korzystania z wyników badań nad odszkodowaniem socjalnym przy tworzeniu prawa – na przykładzie regulacji świadczenia kompensacyjnego za szkody poszczepienne

Artykuł zawiera analizę świadczenia kompensacyjnego za szkodę spowodowaną szczepieniem w polskim porząd­ku prawnym. Omówiono w nim genezę i cel świadcze­nia, przesłanki nabycia i sposób ustalenia jego wartości. Przedstawiono również stanowiska przedstawicieli róż­nych dyscyplin prawa na temat charakteru prawnego tego świadczenia. Część z nich uważa, że jest to zryczałtowane odszkodowanie cywilnoprawne przyznawane w uproszo­nym postępowaniu, a część, że jest to nowy rodzaj świad­czenia socjalnego, określanego jako odszkodowanie so­cjalne (społeczne). W tekście wskazano, że ustawodawca nie skorzystał w toku prac legislacyjnych z wyników badań nad świadczeniami odszkodowania socjalnego, w efekcie powstała instytucja, której nie można jednoznacznie przy­porządkować do jednej dziedziny prawa. Zdaniem auto­rów ustawodawca nie dookreślił również pojęcia odszko­dowania socjalnego i nie zajął jednoznacznego stanowiska w sprawie powołania nowej formy świadczeń w ramach zabezpieczenia społecznego, co byłoby ważnym krokiem w rozwoju tej dyscypliny.

Bibliografia/References

Bagińska, E. (2021). Alternatywne modele kompensacji szkód wyrządzonych przy leczeniu – analiza porównawcza. W: E. Bagińska (red.), System Prawa Medycznego. Tom 5. Odpowiedzialność prywatnoprawna (s. 65–103). C.H. Beck.

Banaszczyk, Z. (2012). Stosunek cywilnoprawny. W: M. Safjan (red.), System Prawa Prywatnego. Tom 1. Prawo cywilne – część ogólna (s. 1009–1067). C.H. Beck.

Bączyk-Rozwadowska, K. (2021). Odpowiedzialność cywilnoprawna za szkody wyrządzone w następstwie szczepień ochronnych. Studia Pra­wa Prywatnego, 2, 21–45.

Bączyk-Rozwadowska, K., Kaczan, D., Krupa-Lipińska, K., Wałachowska, M., & Ziemiak, M. P. (2025). Ustawa o zapobieganiu oraz zwal­czaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Komentarz. W: Dochodzenie roszczeń w ochronie zdrowia i badaniach klinicznych. Komentarz do przepisów ustaw o funduszach kompensacyjnych (wyd. 1). C.H. Beck.

Kubiak, R. (2023). Szczepienia ochronne. W: R. Budzisz (red.), Zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Komentarz. Wolters Kluwer.

Kuczyński, T. (2000). Właściwość sądu administracyjnego w sprawach stosunków służbowych. Kolonia Limited.

Lach, D. E. (2022). Świadczenie kompensacyjne z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych jako świadczenie z odszkodowania społecznego. W: A. Górnicz-Mulcahy, A. Tomanek & M. Lewandowicz-Machnikowska (red.), Pro opere perfecto gratias agimus. Księga jubi­leuszowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Kuczyńskiemu (s. 205–218). E-Wydawnictwo Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa.

Serwach, M. (2022, 3 marca). Fundusz Kompensacyjny Szczepień Ochronnych. Co nowa ustawa oznacza w praktyce dla lekarzy i pacjen­tów. Medycyna Praktyczna. https://www.mp.pl/szczepienia/prawo/zapytajprawnika/292785,fundusz-kompensacyjny-szczepien-ochronnych-co-nowa-ustawa-oznacza-w-praktyce-dla-lekarzy-i-pacjentow

Stasiuk-Krajewska, K. (2024). Kto i do kogo mówi o szczepionkach? Konstrukcja aktora w dyskursie antyszczepionkowym. W: W. Kulesza, D. Doliński & T. Grzyb (red.), Psychologiczne konteksty szczepień. Badania i rekomendacje. Wydawnictwo Smak Słowa.

Stopka, K. (2014). Uwagi na temat charakteru prawnego i kompensaty dla ofiar przestępstw. Państwo i Prawo, 7, 61–74.

Stopka, K. (2018). Świadczenia odszkodowania socjalnego w prawie polskim. Difin.

Szurgacz, H. (2002). Prawo socjalne w latach 1989–1999. Kilka uwag o kierunku rozwoju. W: M. Matey-Tyrowicz, L. Nawacka & B. Wagner (red.), Prawo pracy a wyzwania XXI wieku. Księga jubileuszowa Profesora Tadeusza Zielińskiego (s. 528–537). Biuro Rzecznika Praw Oby­watelskich.