Praca w dobie zmian klimatycznych

Celem artykułu jest charakterystyka wybranych zagadnień dotyczących zatrudnienia w czasach zmian klimatycznych. Jako tezę badawczą przyjęto, że wykonywanie pracy w dobie zmian klimatycznych stanowi z jednej strony zagrożenie dla pracowników, a z drugiej – wyzwanie dla rządów poszczególnych państw i pracodawców. Zaakcentowania wymaga problem, czy zmiany klimatyczne i podejmowane w tym zakresie działania doprowadzą z jednej strony do unicestwienia niektórych miejsc pracy, a z drugiej strony do tworzenia nowych miejsc pracy. W artykule w pierwszej kolejności poddano analizie terminy „praca” i „klimat”, następnie scharakteryzowano źródła prawa dotyczące tytułowego zagadnienia w wymiarze międzynarodowym, unijnym i krajowym, a także dokonano syntezy systemu organizacyjnego administrowania sprawami zatrudnienia w dobie zmian klimatycznych. Na zakończenie podjęta została próba oceny aktualnie funkcjonujących polskich regulacji prawnych z obszaru BHP w kontekście przeobrażeń klimatycznych. Do osiągnięcia wyżej wymienionych efektów naukowych zastosowano w pracy dwie metody badania prawa, tj. dogmatyczno-prawną i socjologiczną.

Bibliografia/References

Baran K., Książek, D. (2017). Pojęcie, systematyka i hierarchia prawa pracy. W: Baran K., System prawa pracy. T. 1. Część ogólna. Wolters Kluwer.

Barański, M., Jaworska, K., A. Piszczek (2022). Labour law in the era of climate transformation. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (8). DOI 10.33226/0032-6186.2022.8.3

Barański M., Piszczek A. (2024). Employees' Right to a Pollution-Free Working Environment in the Context of Articles 2 and 8 of the ECHR. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (6). DOI: 10.33226/0032-6186.2024.6.2

Barczak, A. (Red.), Kenig-Witkowska, M. M. (Red.), Stoczkiewicz, M. (Red.). (2024). Współczesne wyzwania prawa ochrony klimatu. Wolters Kluwer.

Breczko, A. (2021). Prawo do godnej przyszłości oraz prawo do życia w czystym powietrzu w świetle wartości i zasad konstytucyjnych. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, (5). DOI 10.15804/ppk.2021.05.33.

Ciechanowicz-McLean, J. (Red.). (2009). Leksykon ochrony środowiska. C.H. Beck.

Drzeżdżon, W. (2015). Praca jako fundamentalna czynność człowieka: studium interpretacyjne, Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, (12).

Fankhauser, S., Sehlleier, F. & Stern, N. (2008). Climate change, innovation and jobs, Climate Policy, (8).

Gersdorf, M., Ostaszewski, W., Raczkowski, M. & Zwolińska, A., Rączka, K. (2024). Kodeks pracy. Komentarz, wyd. IV, art. 15 i 16.

Górski, M., (2012). System organizacyjny administrowania sprawami ochrony środowiska w Polsce – analiza krytyczna, W: Ura E (Red.)., Stelmasiak J. (Red.), Pieprzny S. (Red.). Ocena modelu prawnego organizacji ochrony środowiska w Polsce i na Słowacji. RS Druk Rzeszów.

Gruszecki, K. (2022). Prawo ochrony środowiska. Komentarz. Wolters Kluwer.

Habuda, A. (2019). The Right to the Environment in the Republic of Poland. Studia Prawnoustrojowe, (44).

Jaśkowski, K., Maniewska, E. (2024). Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, art. 15 i 16. Wolters Kluwer.

Jendrośka, J. (Red.). (2012). Leksykon prawa ochrony środowiska, Wolters Kluwer.

Kalisz, A. (2007), Mulitcentryczność systemu prawa polskiego a działalność orzecznicza Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Prawa Człowieka. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, (4).

Karski, L. (2010), Istota praw zmian klimatu, W: Karski L., Grochowska I. (Red.), Zmiany klimatu a społeczeństwo, C.H.Beck.

Kenig-Witkowska, M. M. (2024). Ochrona klimatu i prawa człowieka – perspektywa dogmatycznoprawna synergii dwóch systemów ochrony. W: Barczak A. (Red.), Kenig-Witkowska M. M. (Red.), Stoczkiewicz M. Współczesne wyzwania prawa ochrony klimatu, Wolters Kluwer.

Krasna, H., Czabanowska, K. & Jiang, S. i in. (2020). The Future of Careers at the Intersection of Climate Change and Public Health: What Can Job Postings and an Employer Survey Tell Us?. International. Journey Environmental Research. Public Health (17). DOI 10.3390/ijerph17041310.

Kundzewicz, Z. W. (2011). Zmiany klimatu, ich przyczyny i skutki – obserwacje i projekcje, Landform Analysis (15).

Kuźniar, D. (2021). Prawo do zdrowego środowiska jako konstytucyjnie gwarantowane prawo podmiotowe, Przegląd Prawa Konstytucyjnego (3). DOI 10.15804/ppk.2021.03.13.

Lewandowski, R. (2021). Praca jako wartość w życiu człowieka, Szkoła – Zawód – Praca (22).

Lisicka, H., Macek, I. & Radecki, W. (1999). Leksykon ochrony środowiska. Prawo i Polityka, Wydawnictwo Prawo Ochrony Środowiska.

Łętowska, E. (2005). Multicentryczność współczesnego systemu prawa i jej konsekwencje. Państwo i Prawo, (4).

Malucha, M. (2010). Przyczyny zmian klimatu. Próba eksplikacji głównych problemów. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, (140).

Martinez-Fernandez, C., Hinojosa, C. & Miranda, G. I in. (2010). Labour Market Implications of Addressing Climate Change, OECD Local Economic and Employment Development (LEED) Papers (02).

Montt, G., Wiebe, K. S.& Harsdorff, M. i in. (2018). Does climate action destroy jobs? An assessment of the employment implications of the 2-degree goal, International Labour Review, (4).

Parent-Thirion, A., Weber, T. & Cabrita, J. (2024). Working conditions and sustainable work. Job quality side of climate change. Eurofound.

Pinkas, A. (2022). Ochrona klimatu determinantem integracji systemu energetycznego. Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis, (11).

Sakson-Boulet, A. (2020). Prawo do korzystania z czystego środowiska a zanieczyszczenie powietrza w Polsce, Przegląd Zachodni, (4).

Satgar, V. (2018). The climate crisis. Soth African and Global Democratic Eco-Socilaist Alternatives, Wits University Press.

Stoczkiewicz, M. (2021). Prawo ochrony klimatu w kontekście praw człowieka, Wolters Kluwer.

Stoyanova, Z. (2017). Impact of Climate Change Related Policies on the Sector of Green Jobs, Trakia Journal of Sciences, (4).

Szymczak, M. (Red.). (1998). Słownik Języka Polskiego A-K, L-P. PWN.

Walczak, K. (2017). Źródła międzynarodowego i europejskiego prawa pracy. W: Baran K., System prawa pracy. T. 1 Część ogólna. Wolters Kluwer.

Zbucka-Gargas, M., Jannotti da Rocha, C., Jevaux, G. A. (2022). Telework and its fundamentalism in contemporary society: incipient ideas about the green labor contract as the epicentral matrix of climate justice, Praca i Zabezpieczenia Społeczne, (2). DOI 10.33226/0032-6186.2022.7.6