Problem podmiotowości sztucznej inteligencji jako pracodawcy

Szybki rozwój sztucznej inteligencji, a także zastosowanie na szeroką skalę zarządzania algorytmicznego doprowadziły do istotnych zmian w środowisku pracy. Dotyczą one przede wszystkim sposobów świadczenia pracy i warunków jej wykonywania, jednakże należy je postrzegać znacznie szerzej. Już obecnie większość zadań pracodawcy w odniesieniu do indywidualnych stosunków pracy może wykonywać sztuczna inteligencja. Skoro AI zarządza pracownika mi i de facto sprawuje nad nimi kontrolę w procesie pracy warto, jak się wydaje, rozpocząć dyskusję nad podmiotowością AI jako pracodawcy. Jest to tym istotniejsze, że w innych gałęziach prawa dyskusja o podmiotowości AI jest już toczona, podczas gdy doktryna prawa pracy nie podejmuje tej tematyki, choć to właśnie w środowisku pracy wpływ AI jest najbardziej widoczny.

Bibliografia/References

Ajunwa, I., Crawford, K., Schultz, J., (2017). Limitless Worker Surveillance, California Law Review, (105).

Aloisi, A., Gramano, E. (2019). Artificial Intelligence Is Watching You at Work. Digital Surveillance, Employee Monitoring and Regulatory Issues in the EU Context Comparative, Labor Law & Policy Journal, (41).

Article 29 Data Protection Working Party. Opinion 2/2017 on Data Processing at Work. Adopted on 8 June 2017. Pobrano: 5 stycznia 2022 z https://ec.europa.eu/newsroom/article29/item-detail.cfm?item_id=610169

Bąba, M. (2020). Algorytmy – nowy wymiar nadzoru i kontroli nad świadczącym pracę, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (3). DOI: 10.33226/0032 6186.2020.3.2

Bąba, M. (2022). Logika algorytmów w świecie pracy ery technologicznej – nowe możliwości i nowe zagrożenia, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (8). DOI: 10.33226/0032-6186.2022.8.2

Bertolini, A. (2020). Artificial Intelligence and civil liability. Legal affairs. Policy department for citizen's rights and constitutional affairs directorate general for internal policies, Brussels, 2020.

Dastin, J., (2018). Amazon Scraps Secret Ai Recruiting Tool That Showed Bias against Women Reuters. Pobrano 5 maja 2024 z https://www.reuters.com/article/us-amazon-com-jobs-automation-insight-idUSKCN1MK08G.

De Stefano, V. (2018). Negotiating the Algorithm: Automation, Artificial Intelligence and Labour Protection Comparative Labor, Law & Policy Journal, 41(1),

De Stefano, V., Taes, S. (2021). Algorithmic management and collective bargaining, Foresight Brief ETUI, Brussels.

Hajn, Z. (1997). Pojęcie pracodawcy po nowelizacji kodeksu pracy, cz. II., Praca i Zabezpieczenie Społeczne (6).

Hajn, Z. (2016). Koncepcja pracodawcy w powszechnym prawie pracy i szczególnym prawie pracy sfery budżetowej. W: L. Florek (Red.), Powszechne a szczególne prawo pracy. Wolters Kluwer.

Hajn, Z. (1994). Definicje pracodawcy, Państwo i Prawo (12). Hajn, Z. (1995). Pracodawca i zakład pracy, Przegląd Sądowy (6).

Jurczak, T. (2020). Liczenie uśmiechów nie łamie prawa. Pobrano 5 maja 2024 z https://www.sztucznainteligencja.org.pl/liczenie-usmiechow-nie-lamie prawa/

Księżak, P., Wojtczak, S. (2021). Prawo autorskie wobec sztucznej inteligencji (próba alternatywnego spojrzenia), Państwo i Prawo (2).

Księżak, P., Wojtczak, S. (2021). Toward a Conceptual Network for the Private Law of Artificial Intelligence, Cham, 2023.

Kubot, Z. (2002). Pojęcie kierownictwa pracodawcy. W: Matey-Tyrowicz, L. Nawacki, B. Wagner (Red.), Prawo pracy a wyzwania XXI wieku. Księga jubileuszowa Profesora Tadeusza Zielińskiego. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.

Liszcz T. (2009). Podporządkowanie pracownika a kierownictwo pracodawcy – relacja pojęć. W: Z. Góral (Red.), Z zagadnień współczesnego prawa pracy. Księga jubileuszowa Profesora Henryka Lewandowskiego, Wolters Kluwer.

Maniewska, E. (2021). W: K. W. Baran, M. Gersdorf, K. Rączka (Red.), System Prawa Pracy. Tom III. Indywidualne prawo pracy. Część szczegółowa. Wolters Kluwer.

Masewicz, W. (1981). Postęp naukowo-techniczny a prawo pracy, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (10–11).

Myers, S. (2023). Applicant Tracking System (ATS) Usage Report: Key Shifts and Strategies for Job Seekers". Pobrano 7 maja 2024 z https://www.jobscan.co/blog/fortune-500-use-applicant-tracking-systems/

Nowakowska, E., Wilczyńska-Baraniak, J., Ciepiela, P., Miernik, A. (2023). Jak polskie firmy wdrażają AI? Raport EY, Warszawa.

Otto, M. (2022). Dyskryminacja algorytmiczna w zatrudnieniu. Zarys problemu, Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej (2).

Ozkiziltan, D., Hassel, A., (2021). Artificial Intelligence at Work: An Overview of the Literature. DOI: 10.13140/RG.2.2.11440.28169 (dostęp: 7 maja 2024 r.).

Schirmer, J., (2019). Artificial intelligence and legal personality: Introducing Teilrechtsfähigkeit. A partial legal status Made in Germany. In: T. Wischmeyer, T. Rademacher (Eds.), Regulating Artifical Inteligence (s.123–142).

Cham Sienkiewicz, Ł. (2021). Algorithmic Human Resources Management – Perspectives and Challenges. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio H – Oeconomia, Vol. 55, No. 2. DOI: http://dx.doi.org/10.17951/h.2021.55.2.95-105

Sobczyk, A. (2015). Wolność pracy i władza. Wolters Kluwer.

Sobczyk, A. (2017). Państwo zakładów pracy. Wolters Kluwer.

Szubert, W. (1980). Zarys prawa pracy. PWN.

Świątkowski, A. (2021). Sztuczna inteligencja a prawo i stosunki pracy, Polityka Społeczna (1). DOI:10.5604/01.3001.0014.9570

Świątkowski, A. M., (2018). O kontrowersjach wokół pojęcia „autentyczny” pracodawca, Państwo i Prawo, (4).

Święcicki, M. (1957). W: Z. Salwa, W. Szubert, M. Święcicki, Podstawowe problemy prawa pracy, Warszawa.

Tyagi, A. (2016). Impact of e-recruitment on human resource. Horizon Books

van den Hoven van Genderen, R. (2018). Do we need new personhood in the age of robots and AI? In: M. Corrales, M. Fenwick, N. Forgó (Eds.), Robotics, AI and the Future of Law. Springer Publishers.

Villarroel Luque, C. (2021). Workers vs Algorithms: What can the new Spanish provision on artificial intelligence and employment achieve?, VerfBlog, 2021/5/27. Pobrano: 7 maja 2024 r. z https://verfassungsblog.de/workers-vs-ai/

Wildhaber, I. (2018). Artificial intelligence, robotics, the workplace and workplace-related law. In: W. Barfield, U. Pagallo (Eds.), Research Handbook on the Law of Artificial Intelligence, Northampton.

Wojtczak, S. (2021). Endowing Artificial Intelligence with legal subjectivity, AI & SOCIETY (37). DOI: 10.1007/s00146-021-01147-7

Woźniak, J. (2020). Zarządzanie pracownikami w dobie Internetu. Wolters Kluwer.

Zalewski, T. (2020). Definicja sztucznej inteligencji. W: L. Lai, M. Świerczyński (Red.), Prawo sztucznej inteligencji. C.H.Beck.