Środki z zakresu bhp służące ochronie przed przemocą i molestowaniem w świecie pracy według Konwencji nr 190 MOP

Celem niniejszego artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy środki z zakresu bhp, do których odsyła Konwencja nr 190 MOP dotycząca eliminacji przemocy i molestowania w świecie pracy, są właściwe dla ustalania takich zjawisk oraz przeciwdziałania im. Badanie treści tej Konwencji oraz Konwencji nr 155 i 187 MOP, fundamen­talnych w dziedzinie bhp, uzasadniają zasadność ich sto­sowania z zastrzeżeniem pewnych modyfikacji z uwagi na szczególny rodzaj zagrożenia, jakim jest zagrożenie wyni­kające z nieprawidłowych relacji interpersonalnych w śro­dowisku pracy. W opracowaniu wskazano w szczególności na obowiązek pracodawcy oceny ryzyka wystąpienia takich zagrożeń, prawo pracownika powstrzymania się od pracy z obawy na ich wystąpienie oraz na kompetencje organów inspekcyjnych w tym przedmiocie. Sformułowano również ogólną refleksję o uniwersalności środków z zakresu bhp służących ochronie zdrowia i życia pracujących nie tylko w związku z procesami pracy, ale również w związku z nie­prawidłowymi relacjami interpersonalnymi.

Bibliografia/References

Bielak-Jomaa, E. (2023). Zachowanie poufności tożsamości pracowników w wewnątrzzakładowej procedurze skarg na stosowanie przemocy w miejscu pracy na tle postanowień Konwencji nr 190 MOP, Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 6. DOI: 10.33226/0032-6186.2023.6.6.

Czapska-Małecka, K. (2021). Wypalenie zawodowe jako wyzwanie polskiego prawa pracy, Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 5. DOI 10.33226/0032-6186.2021.5.6

Dörre-Nowak, D. (2005). Ochrona godności i innych dóbr osobistych pracownika. C.H.Beck.

Gajda, M. (2022). Przemoc w pracy. Środki ochrony prawnej i metody przeciwdziałania. Wolters Kluwer.

Jankowiak, J. (2009). „Indywidualne bhp” jako pracownicze dobro osobiste, Państwo i Prawo, 5.

Jankowiak, J. (2024). Eksplicytywne prawo osoby do uchylenia się od algorytmicznego niebezpieczeństwa dla jej życia lub zdrowia, Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 9.

Jarota, M. (2024). Dialog w zakresie bhp – doświadczenia polskie a perspektywa międzynarodowego prawa pracy, Acta Universitatis Lodzien­sis, Folia Juridica, 107. DOI:10.18778/0208-6069.107.15

Kuba, M. (2017). Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu pracowniczym. Seria Biblioteka prawa pracy pod red. n. Z. Górala. Wolters Kluwer.

Lewandowicz-Machnikowska, M. (2017). Zagrożenia psychospołeczne w środowisku pracy a obowiązki pracodawcy. W: T. Wyka, M. A. Mielczarek (Red.), Prawo ochrony pracy – współczesność i perspektywy rozwoju. Wolters Kluwer.

Makowski, D. (2017). Inspekcja Pracy jako instytucja państwowego nadzoru nad przestrzeganiem prawa pracy. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Michalska, A. (1972). Prawne i ekonomiczne aspekty stanowienia i realizacji norm technicznych, Studia Prawnicze (32).

Międzynarodowe Biuro Pracy (2023). Konwencje w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy. Przegląd konwencji dotyczącej bezpieczeństwa, zdro­wia pracowników i środowiska pracy z 1981 r. (nr 155) oraz Konwencji dotyczącej struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy z 2006 r. (nr 187). Wydawnictwo CIOP.

Muszalski, W. (1977). Normalizacja a prawo bezpieczeństwa i higieny pracy, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (2).

Nowak, M. (2023). Przemoc w miejscu pracy i jej wpływ na syndrom wypalenia zawodowego (rozważania na tle Konwencji nr 190 MOP), Praca i Zabezpieczenie Społeczne (3). DOI: 10.33226/0032-6186.2023.3.5

Pawłowska, Z. (2021). Szanse i zagrożenia dla bezpieczeństwa i higieny pracy związane z wdrażaniem w przedsiębiorstwach technologii Prze­mysłu 4.0, Bezpieczeństwo Pracy – Nauka i Praktyka (12).

Pawłowska, Z. (2022). Czynniki wpływające na warunki środowiska pracy w przedsiębiorstwach wdrażających technologie Przemysłu 4.0, Bezpieczeństwo Pracy – Nauka i Praktyka (10).

Pęciłło, M. (2024). Dynamiczne zarządzanie ryzykiem zawodowym, Bezpieczeństwo Pracy – Nauka i Praktyka (8).

Surdykowska, B. (2011). Dialog społeczny wokół zagrożeń psychospołecznych, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (7).

Surdykowska, B. (2007), Autonomiczne porozumienie ramowe dotyczące nękania i przemocy w pracy, Monitor Prawa Pracy (10).

Szewczyk, H. (2007). Ochrona dóbr osobistych w zatrudnieniu. Wolters Kluwer.

Szubert, W. (1966). Ochrona pracy. Studium społeczno-prawne. PWN.

Świątkowski, A. (2003). Bezpieczeństwo i higiena Pracy. Komentarz. C.H.Beck.

Tlatlik, J. (2017). Pracownicze prawo powstrzymania się od wykonywania pracy w warunkach zewnętrznego zagrożenia zdrowia i życia. W: T. Wyka, M. A. Mielczarek (Red.), Prawo ochrony pracy-współczesność i perspektywy rozwoju. Wolters Kluwer.

Tomaszewska, M. (2023). Autonomiczna i jednolita definicja przemocy i molestowania w świetle nowych rozwiązań przyjętych w Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 190, Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 4. DOI 10.33226/0032-6186.2023.4.2

Wujczyk, M. (2016). Zakaz dyskryminacji w prawie pracy. Rozważania porównawcze de lege lata i de lege ferenda na gruncie polskich i brytyjskich przepisów antydyskryminacyjnych. Wolters Kluwer.

Wyka, T. (2003). Ochrona zdrowia i życia pracownika jako element treści stosunku pracy. Difin.

Wyka, T. (2019). Powszechna ochrona pracy. W: W. K. Baran (Red.), System prawa pracy. Międzynarodowe publiczne prawo pracy. Standardy globalne, tom IX. Wolter Kluwer.

Wyka, T. (2019). Władcze formy działania Państwowej Inspekcji Pracy. Przegląd Prawa i Administracji, T. CXVIII. DOI:10.19195/0137- 1134.118.5

Wyka, T. (2025). Komentarz do art. 207 i art. 226 k.p., W: K. W. Baran (Red.), Kodeks pracy. Komentarz, t. II, wyd. 7. Wolters Kluwer.

Wyka, T., Schmidt, C. (Red.). (2012). Wieloaspektowość mobbingu. Poltext.