Ustalenie istnienia stosunku pracy w postępowaniu wykroczeniowym lub w postępowaniu karnym

Prima vista postępowanie w sprawie o wykroczenie lub postępowanie karne trudno skojarzyć z orzeczeniem ustalającym, że pomiędzy pracodawcą a pracownikiem, w określonym czasie, wbrew zawartej na piśmie umowie prawa cywilnego lub pomimo braku umowy pisemnej, była zawarta umowa o pracę, czy też szerzej – że zatrudniony świadczył pracę na podstawie stosunku pracy. Tymczasem, ze względu na to, że polski ustawodawca kryminalizuje między innymi zachowania szkodzące pracownikom, okazuje się, że jest to najzupełniej możliwe. Jeżeli bowiem ustawowym znamieniem strony przedmiotowej wykroczenia lub przestępstwa jest naruszenie praw pracownika, to udowodnienie, że do takiego naruszenia doszło wymaga wykazania zarazem, że pokrzywdzony był w czasie czynu zabronionego zatrudniony na podstawie stosunku pracy. Zarówno zaś w postępowaniu w sprawie o wykroczenie, jak i w postępowaniu karnym, sąd orzekający samodzielnie kształtuje faktyczną i prawną podstawę swego rozstrzygnięcia. Może zatem wbrew zawartej na piśmie umowie lub pomimo braku umowy pisemnej ustalić, że tempore criminis zatrudniony pokrzywdzony świadczył pracę na podstawie stosunku pracy. Celem opracowania jest wskazanie okoliczności, w jakich może dojść do takiego ustalenia, a ponadto udzielenie odpowiedzi na pytanie o możliwość jego dokonania w sytuacji, w której podmiot zatrudniający nie uczestniczy w prowadzonym postępowaniu.

Bibliografia/References

Bakalarz, T. (2021). Pozorność umowy o pracę w przypadku zatrudnienia zewnętrznego, Acta Universitatis Wratislaviensis, No 4049, Przegląd Prawa i Administracji, 124. DOI: 10.19195/0137-1134.124.1

Baran, K. (2022). Kodeks pracy. Komentarz. Tom I, Art. 1–93, wyd. VI. Wolters Kluwer Polska.

Bury, B. (2006). Podporządkowanie pracownika pracodawcy. Państwo i Prawo, 6.

Ereciński, T. (2023). Komentarz o art. 11. W: P. Grzegorczyk, J. Gudowski, H. Pietrzkowski, K. Weitz, T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze. Artykuły 1–124. 6 Wydanie. Wolters Kluwer.

Grzegorczyk, T. (2012). Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz. Wolters Kluwer Polska.

Kościelniak – Marszał, M. (2017). Wyrok sądu I instancji w polskim procesie karnym. C. H. Beck.

Kowalski, S. (2018). Wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Postępowanie mandatowe. Komentarz do art. 281–283 KP i art. 17, 95–102a KPW. C. H. Beck.

Kowalski, S. (2019). Postępowanie wykroczeniowe w sprawach dotyczących pracowników i innych osób wykonujących pracę zarobkową, Acta Universitatis Wratislaviensis, No 3945, Przegląd Prawa i Administracji, CXVIII. DOI: 10.19195/0137-1134.118.9

Pączek, I. (2016). Postępowanie mediacyjne jako konsensualne zakończenie postępowania karnego, Ius Novum, 4.

Rylski, M. (2023). Pozorność nawiązania stosunku pracy z kobietą w ciąży a prawo do krótkoterminowych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Część I, Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 1. DOI: 10.33226/0032-6186.2023.1.3

Sobczyk, A. (2022). O organie pracodawcy (zakładu pracy) i płatnika składek na kanwie artykułu J. Unterschütz pt. Odpowiedzialność karna pracodawcy za czyny zabronione w sferze ubezpieczeń społecznych (PiZS 2020, nr 10), Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 9. DOI: 10.33226/0032- 6186.2022.2.3

Światłowski, A. (2008). Jedna czy wiele procedur karnych. Z zagadnień wewnętrznego zróżnicowania form postępowania karnego rozpoznawczego, Sopot Arche.