Ustawa o układach zbiorowych pracy. Nowy rozdział w rozwoju rokowań zbiorowych?

Celem artykułu jest analiza zmian wprowadzonych przez ustawę o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych z perspektywy celu regulacji, jakim było oży­wienie rokowań zbiorowych i zwiększenie ich zasięgu. Autorzy omawiają nowe rozwiązania prawne i poszukują odpowiedzi na pytanie, czy oznaczają one zmianę para­dygmatu w kształtowaniu relacji zbiorowych i czy mogą mieć one bezpośredni wpływ na zwiększenie zasięgu roko­wań zbiorowych.

Bibliografia/References

 

Baran, K.W. (2018). O zakresie prawa koalicji w związkach zawodowych po nowelizacji prawa związkowego z 5 lipca 2018 r. Praca i Zabez­pieczenie Społeczne, 9, s. 2–4. DOI: 10.5604/01.3001.0013.2098.

Baran, K.W. (red.) (2026). Ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. Komentarz. Wolters Kluwer.

Czarnecki, P. (2014). Bariery prawne w zakresie rokowań zbiorowych w sektorze prywatnym w Polsce. W: J. Czarzasty (red.), Rokowania zbiorowe w cieniu globalizacji (s. 115–130). Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Ekspertyza na temat aktualnej sytuacji oraz perspektyw rozwoju układów zbiorowych w Polsce (2022). B. Mądrzycki, Ł. Pisarczyk. Gov.pl (dostęp: 12.06.2026).

Florek, L. (2015). Obowiązek wydania regulaminu wynagradzania. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 3, s. 18–24.

Gardawski, J., Rapacki, R. (2021). Patchwork Capitalism in Central and Eastern Europe: A New Conceptualisation. Warsaw Forum of Eco­nomic Sociology, 12(24), s. 7–106. wersja online (dostęp: 12.06.2026).

Gładoch, M. (2016). Kilka uwag o przyczynach kryzysu układów zbiorowych pracy. W: M. Latos-Miłkowska, Ł. Pisarczyk (red.), Prawo pracy. Między gospodarką a ochroną pracy. Księga jubileuszowa Profesora Ludwika Florka (s. 125–140). Wolters Kluwer.

Goździewicz, G. (2010). Układy zbiorowe pracy jako podstawowy instrument działania związków zawodowych. W: A. Wypych-Żywicka, M. Tomaszewska, J. Stelina (red.), Zbiorowe prawo pracy w XXI wieku (s. 92–105). Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego.

Góral, Z. (2010). Zbiorowa reprezentacja pracowników sfery publicznej. W: A. Wypych-Żywicka, M. Tomaszewska, J. Stelina (red.), Zbioro­we prawo pracy w XXI wieku (s. 132–147). Gdańsk.

Guza, Ł. (2023). Układ zbiorowy tylko na pięć lat. Czy będzie mniej korzystny niż Kodeks pracy? Business Insider Polska. Business Insider Polska (dostęp: 12.06.2026).

Gyulavári, T., Menegatti, E. (2020). The Sources of Labour Law. In: T. Gyulavári, E. Menegatti (red.), The Sources of Labour Law. Alphen aan den Rijn. Wolters Kluwer, s. 1–14.

Gyulavári, T., Pisarczyk, Ł. (2023). Populist Reforms in Hungary and Poland: Same Song, Different Melodies. International Journal of Com­parative Labour Law and Industrial Relations, 39(1), s. 49–70.

Hajn, Z. (2012). W kwestii zdolności układowej organizacji pracodawców zrzeszających jednostki budżetowe. W: M. Seweryński, J. Stelina (red.), Wolność i sprawiedliwość w zatrudnieniu. Księga pamiątkowa poświęcona Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej Profesorowi Lechowi Kaczyńskiemu (s. 133–138). Gdańsk.

Hajn, Z. (2025). Rokowania i umowy zbiorowe w świetle projektu ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych z 8 lipca 2025 r. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, nr 6, s. 3–12.

Kahn-Freund, O. (1983). W: P. Davies, M. Freedland, Kahn-Freund’s Labour and the Law. London. https://law.exeter.ac.uk/v8media/facul­tysites/hass/law/hamlyn/Labour_and_the_Law.pdf (dostęp: 12.06.2026).

Kurzynoga, M. (2014). Prawo pracodawcy do wystąpienia z powództwem o ustalenie nielegalności strajku i wnioskiem o zabezpieczenie roszczenia w drodze zakazu zorganizowania strajku. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 5, s. 16–24.

Latos-Miłkowska, M., Liskowski, M. (2025). Układy zbiorowe pracy w administracji publicznej po zmianie – czy sposób na podniesienie poziomu objęcia układami zbiorowymi pracy? Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 11, s. 52–60. DOI: 10.33226/0032-6186.2025.11.8

Liukkunen, U. (red.) (2019). The Role of Collective Bargaining in Labour Law Regimes. A Global Perspective. Cham: Springer.

Liwiński, J., Sztanderska, U. (2010). Zarządzanie wiekiem w przedsiębiorstwie. Warszawa.

Mądrzycki, B., Pisarczyk, Ł. (2024). Zwiększenie zasięgu rokowań zbiorowych. Prawo polskie wobec dyrektywy 2022/2041. Praca i Zabezpie­czenie Społeczne, 1, s. 33–44. DOI: 10.33226/0032-6186.2024.1.5

Męcina, J. (2022). Polityka społeczna i rynek pracy w warunkach rewolucji technologicznej a przyszłość prawa pracy – w kierunku nowej koncepcji ramowych układów zbiorowych pracy. W: K. Rączka, B. Godlewska-Bujok, E. Maniewska, W. Ostaszewski, M. Raczkowski (red.), Między ideowością a pragmatyzmem – tworzenie, wykładnia i stosowanie prawa. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Małgorzacie Gersdorf (s. 842–869). Wolters Kluwer.

Musiała, A. (2013). Porozumienia zbiorowe jako źródło prawa pracy. Wydawnictwo Naukowe UAM.

Müller, T., Schulten, T. (2026). More Bark than Bite – A First Assessment of the National Action Plans to Promote Collective Bargaining. Brussels: ETUI. https://www.etui.org/publications/more-bark-bite-first-assessment-national-action-plans-promote-collective-bargaining (dostęp: 12.06.2026).

Pisarczyk Ł. (2019). Reforma zbiorowego prawa pracy. Wolters Kluwer.

Ratti, L., Brameshuber, E., Pietrogiovanni, V. (2024). The EU Directive on Adequate Minimum Wages. Context, Commentary and Trajec­tories.

Sanetra, W. (2010). Dialog społeczny jako element ustroju społecznego i politycznego państwa w świetle Konstytucji RP, W: A. Wypych- -Żywicka, M. Tomaszewska, J. Stelina (red.), Zbiorowe prawo pracy w XXI wieku, Wydawnictwo UG, s. 9–29.

Skoczyński, J. (2001). Reprezentacja praw i interesów pracowników służby publicznej, W: G. Goździewicz (red.), Reprezentacja praw i intere­sów pracowniczych. Toruń, s. 251–282.

Stelina, J. (2009). Refleksje na temat kondycji układów zbiorowych w Polsce, W: Z. Góral (red.), Z zagadnień współczesnego prawa pracy. Księga jubileuszowa Profesora Henryka Lewandowskiego, Wolters Kluwer, s. 93–105.

Stelina, J. (2016). Nienormatywne porozumienia zbiorowe w prawie pracy, W: M. Latos-Miłkowska, Ł. Pisarczyk (red.), Prawo pracy. Między gospodarką a ochroną pracy. Księga jubileuszowa Profesora Ludwika Florka. Wolters Kluwer, s. 501–513.

Szmit J. (2018). Delegat związkowy. Propozycja regulacji, W: J. Stelina, J. Szmit (red.), Zbiorowe prawo zatrudnienia, Wolters Kluwer, s. 187–199.

Szmit J. (2022). Wpływ reformy zbiorowego prawa pracy na praktykę funkcjonowania związków zawodowych, Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej 2022, t. 29(4), s. 407–415. https://doi.org/10.4467/25444654SPP.22.034.16579

Tomanek A. (2019). Wątpliwości wokół nowej definicji pracodawcy w prawie związkowym, Praca i Zabezpieczenie Społeczne 2019, 3, s. 19–27. http://dx.doi.org/10.33226/0032-6186.2019.3.3

Tomaszewska M. (2026). Ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. Komentarz, W: K.W. Baran (red.), Ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. Komentarz. Wolters Kluwer.

Uzasadnienie do projektu ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, druk sejmowy nr 1627 z 21 sierpnia 2025 r.

Wujczyk, M. (2019). Nowe regulacje funkcjonowania związków zawodowych – wybrane zagadnienia, Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 3, s. 195–216. https://doi.org/10.4467/25444654SPP.19.014.10678

Zieleniecki, M. (2021). W kwestii dopuszczalności wypowiedzenia części układu zbiorowego pracy, Prawo i Więź, 2, s. 83–95. https://doi. org/10.36128/priw.vi36.272

Żołyński, J. (2026). Ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. Komentarz, W: K.W. Baran (red.), Ustawa o ukła­dach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. Komentarz. Wolters Kluwer.