Uwagi na tle orzeczenia Nestle, Inc v. Doe – dochodzenie odszkodowań dla ofiar naruszenia praw człowieka w pracy*

Artykuł przedstawia możliwość ochrony praw pracowniczych w oparciu o istniejący w amerykańskim ustawodawstwie federalnym Alien Tort Statute (ATS). Przyczynkiem do uwag na temat ATS jest orzeczenie z 2021 r. Nestle, Inc v. Doe, które porównywano do „zamknięcia” okna pewnych nadziei, jakie były wiązane z możliwością dochodzenia roszczeń wobec korporacji ponadnarodowych nieprzestrzegających fundamentalnych praw w pracy. Niewątpliwie samo orzeczenie stanowiło duże rozczarowanie dla wielu działaczy czy aktywistów z obszaru praw człowieka i praw w pracy. Orzeczenie to jednak (głównie poprzez skomplikowane uzasadnienie oraz zdania odrębne) wywołało reakcję w postaci propozycji nowych rozwiązań legislacyjnych i możliwe, że stanie się ziarnem, z którego wyrośnie nowe, przydatne narzędzie realizacji praw człowieka w miejscu pracy. Artykuł odnosi się do zagadnienia jakie zasady związane z pracą mogą być uznane za część „zwyczajowego prawa międzynarodowego”.

Bibliografia/References

Bibliografia/References Choudhury, B. (2005). Beyond the Alien Tort Claims Act: Alternative Approaches to Attributing Liability to Corporations for Extraterritorial Abuses, Northwestern Journal of International Law & Business, 26.

Curtis, A. Bradley (2002). The Alien Tort Statute and Article III, Virginia Journal of International Law, 42, 587–648.

Diskin, D. (2005). The Historical and Modern Foundations for Aiding and Abetting Liability under the Alien Tort Statute, Arizona Law Review, 47.

Downey, E. (2019). Modern– Day Pirates: Why Domestic Parent Corporations Should be Liable Under the Alien Tort Statute for Violations of Workers' Rights Within Global Supply Chains, American University Law Review, 68, 5, 1933–1979.

Ellis, T. J. (2024). The Rise, Fall, and Resurrection of the Alien Tort Statute, UIC Law Review, 57, 4, 863–890.

Giannini, T. R. (2022). Living with History: Will the Alien Tort Statute Become a Badge of Shame or Badge of Honor? The Yale Law Journal Forum, 814– 843.

Kilarski, W. (2020), Korporacje międzynarodowe jako podmiot (?) międzynarodowego prawa praw człowieka, Acta Universitatis Wratislaviensis, Przegląd Prawa i Administracji CXX(1).

Koebele, M. (2009). Corporate Responsibility under the Alien Tort Statute. Enforcement of International Law through US Torts Law, Koninklijke Brill NV, Leiden, Boston.

Kurowski, W. (2017). Stosunek pracy wynikający z umowy w prawie prywatnym międzynarodowym. C.H.Beck.

Mundlak, G. (2009). De-Territorializing Labor Law, Law&Ethics of Human Rights, 3 (2).

Petch, C. (2022). What Remains of the Alien Tort Statute after Nestlé USA Inc. v Doe? Northwestern Journal of International Law & Business, 42, 3, 397–421.

Schabs, W. A. (2021). The Customary International Law of Human Rights, Oxford University Press.

Staubach, P. G. (2018). The Rule of Unwritten International Law Customary Law, General Principles, and World Order, Routledge.

Szymanski, Ch. (2022). The Window Closes: Nestle, Inc. v. Doe and the Lost Promise of the U.S. Alien Tort Statute as a Means of Enforcing International Labor Law, Diritti Lavori Mercati International, 1.

Żankiewicz, M. (2010). Problem odpowiedzialności korporacji wielonarodowych w prawie międzynarodowym za naruszenie praw człowieka, Revista Critica de Historia de las Relaciones Laborales y de la Politica Social, 1–2, 57–81.