Praca i Zabezpieczenie Społeczne 01/2025

Ustawa o ochronie sygnalistów, która niedawno weszła w życie, wśród osób, które mogą dokonać zgłoszenia naruszenia prawa i uzyskać status sygnalisty, wymienia pracownika tymczasowego. Jednak trójpodmiotowa formuła zatrudnienia, którą jest praca tymczasowa, powoduje, że na tle statusu pracownika tymczasowego jako sygnalisty pojawiają się liczne wątpliwości. Niniejszy artykuł stanowi próbę wyjaśnienia tych wątpliwości, zwłaszcza w zakresie wskazania, w którym z podmiotów zaangażowanych w stosunek pracy tymczasowej pracownik tymczasowy może uzyskać status sygnalisty, jaki jest podmiotowy i przedmiotowy zakres przysługującej mu z tego tytułu ochrony, oraz który z podmiotów zaangażowanych

w stosunek pracy tymczasowej ponosi odpowiedzialność z tytułu naruszenia zakazu podejmowania działań odwetowych wobec sygnalisty.

Celem artykułu jest zweryfikowanie hipotezy, że instytucja przywrócenia do służby w Policji stanowi bardzo ważny element ochrony administracyjnoprawnej wszystkich funkcjonariuszy Policji w Polsce. Stosunek służbowy, w ramach którego funkcjonariusz Policji wykonuje powierzone mu przez państwo czynności, jest stosunkiem administracyjnoprawnym, którego charakterystyczną cechą jest ustalenie przez ustawodawcę katalogu przyczyn uzasadniających zwolnienie policjanta ze służby. Przywrócenie do służby jest natomiast instytucją, która umożliwia zwolnionemu policjantowi, w określonych przez ustawodawcę przypadkach, powrót do służby w Policji. W niniejszej publikacji analizie poddano przywrócenie do służby i czynności z nim związane, w szczególności zgłoszenie przez policjanta gotowości do podjęcia służby, ustalenie zdolności policjanta do służby w Policji oraz wydanie rozkazu personalnego o mianowaniu policjanta na stanowisko. W pracy określono również wpływ przywrócenia do służby na treść stosunku służbowego policjanta, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia przysługujących funkcjonariuszowi uprawnień. Przeprowadzona analiza pozwoliła na potwierdzenie postawionej na wstępie hipotezy badawczej. Przywrócenie do służby w Policji stanowi bardzo ważny przejaw ochrony administracyjnoprawnej wszystkich policjantów w Polsce. Instytucja ta stanowi wyraz ich ochrony przed negatywnymi skutkami wywołanymi zwolnieniem ze służby w Policji.

Artykuł dotyczy procesowych aspektów wydawania nakazów i zakazów przez organy Państwowej Inspekcji Pracy. Ich regulacja zawiera przepisy o charakterze lex specialis wobec unormowań kodeksu postępowania administracyjnego, w takich istotnych kwestiach jak m.in. elementy składowe decyzji administracyjnych oraz przebieg postępowania odwoławczego. Odstępstwa od regulacji kodeksowej zmniejszają standard ochrony administrowanego. Ich analiza pozwoliła autorowi sformułować wnioski de lege ferenda.

Przedmiotem rozważań jest zagadnienie pozyskiwania i wykorzystywania danych osobowych pracowników przez organizację związkową na potrzeby organizacji referendum strajkowego. W artykule analizowana jest podstawa prawna oraz zakres dopuszczalnego przetwarzania danych osobowych w takim celu. Po nadto rozważana jest kwestia zakresu obowiązku pracodawcy udostępnienia informacji na potrzeby organizacji referendum strajkowego.

Artykuł przedstawia możliwość ochrony praw pracowniczych w oparciu o istniejący w amerykańskim ustawodawstwie federalnym Alien Tort Statute (ATS). Przyczynkiem do uwag na temat ATS jest orzeczenie z 2021 r. Nestle, Inc v. Doe, które porównywano do „zamknięcia” okna pewnych nadziei, jakie były wiązane z możliwością dochodzenia roszczeń wobec korporacji ponadnarodowych nieprzestrzegających fundamentalnych praw w pracy. Niewątpliwie samo orzeczenie stanowiło duże rozczarowanie dla wielu działaczy czy aktywistów z obszaru praw człowieka i praw w pracy. Orzeczenie to jednak (głównie poprzez skomplikowane uzasadnienie oraz zdania odrębne) wywołało reakcję w postaci propozycji nowych rozwiązań legislacyjnych i możliwe, że stanie się ziarnem, z którego wyrośnie nowe, przydatne narzędzie realizacji praw człowieka w miejscu pracy. Artykuł odnosi się do zagadnienia jakie zasady związane z pracą mogą być uznane za część „zwyczajowego prawa międzynarodowego”.

Przedmiotem artykułu jest analiza orzeczeń sądowych odnoszących się do pojęcia „osoby współpracującej” wyrażonej w art. 8 ust. 11 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Elementy definicji „osoby współpracującej” zawierają zwroty niedookreślone jakimi są: „pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym” oraz „współpraca przy prowadzeniu działalności”. Powoduje to konieczność poczynienia przez sądy ustaleń dotyczących stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, a następnie dokonanie subsumpcji, co prowadzi albo do zastosowania art. 8 ust. 1, 2, 11 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lub 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym poszczególnych osób albo do odmowy za stosowania ww. norm. Niniejsza praca ma charakter artykułu przeglądowego, którego głównym celem jest ustalenie, jakie elementy stanu faktycznego są brane pod uwagę w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez sądy orzekające w sprawach, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie, czy dana osoba spełnia przesłanki zawarte w definicji „osoby współpracującej” w myśl art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zaś w ramach zagadnień wprowadzających omówiona została ewolucja definicji osoby współpracującej.

Autorka referuje najnowsze stanowisko Sądu Najwyższego odnośnie do uprawnionych z punktu widzenia zasadności i konkretności przyczyn wypowiedzenia warunków pracy i płacy pracownikowi kadry kierowniczej w celu powierzenia jego stanowiska innej osobie.

Zgodnie z wymaganiami prawa europejskiego państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia pracownicy w ciąży prawa do skutecznej ochrony sądowej. Weryfikacją krajowych standardów ochrony pracownicy w ciąży w kontekście zasady skuteczności Trybunał Sprawiedliwości UE zajmował się w ostatnim czasie w wyroku z 27 czerwca 2024 r. w sprawie C-284/23 TC przeciwko Firma Haus Jacobus Alten- und Altenpflege heim gGmbH (dalej: wyrok w sprawie Haus Jacobus). Wykładnia Trybunału dostarcza wskazówek dotyczą cych oceny zgodności z prawem europejskim środków ochrony prawnej przysługujących pracownicy, która dowiedziała się o ciąży po terminie na złożenie odwo łania od wypowiedzenia umowy o pracę. Opracowanie ma na celu prezentację głównych tez wyroku TSUE w sprawie Haus Jacobus oraz relewantnych polskich regulacji prawnych w kontekście zasady skuteczności.