Zrównanie sytuacji „wszystkich osób pokrzywdzonych” w zakresie emerytury powszechnej na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt SK 140/20

Celem artykułu jest omówienie skutków prawnych w sfe­rze uprawnień z tytułu emerytury powszechnej, które wy­wołuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 czerwca 2024 r. w sprawie SK 140/20 (OTKA-A 2024/67). W wyni­ku dokonanej oceny konstytucyjności art. 25 ust. 1b usta­wy emerytalnej Trybunał Konstytucyjny podzielił usta­lenia dokonane w uprzednim wyroku z 6 marca 2019 r. w sprawie P 20/16 (OTK-A 2019/11) i uznał, iż doszło do naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa i sta­nowionego przez nie prawa. Orzeczenie TK zrównuje sytuację prawną wszystkich osób pokrzywdzonych normą prawną uznaną za niekonstytucyjną w sferze prawa do emerytury powszechnej. W artykule zostanie ukazanie możliwych wyborów ubezpieczonych do skorzystania ze właściwej podstawy prawnej do restytucji konstytucyjne­go stanu rzeczy. W artykule zostanie również poruszona kwestia potrzebna pilnego uchwalenia materialnopraw­nych regulacji zrównujących sytuację „wszystkich osób pokrzywdzonych” zastosowaniem normy prawnej z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.

Bibliografia/References

Lis-Staranowicz, D., Wojciechowicz, J. (2018). Stosowanie Konstytucji RP przez sądy na przykładzie art. 25 ust. 1B ustawy o emeryturach i rentach, Gdańskie Studia Prawnicze, 2, s. 73–84, Lex el.

Smoliński, T., Tyska, M. (2021). Wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie emerytury osób urodzonych w 1953 roku, Praca i Zabezpieczenie Społeczne 7, s. 26–32. DOI 10.33226/0032-6186.2021.7.4

Akty prawne/Legal acts

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.

Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1631 ze zm.

Ustawa z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2393.

Ustawa z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U., poz. 637, ze zm.

Ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572.

Ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1568.

Orzecznictwo sądowe/Court rulings

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 czerwca 2024 r., SK 140/20, OTKA-A 2024/67.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., SK 140/20, OTKA-A 2024/67.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r., P 20/16, OTK-A 2019/11.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, OTK ZU nr 5/A/2015, poz. 62.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2012 r., K 1/12, OTK ZU nr 11/A/2012, poz. 134.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 maja 2000 r., SK 22/99, OTK 2000, nr 4, poz. 107.

Uchwała Sądu Najwyższego z 28 listopada 2019 r., III UZP 5/19, OSNP 2020/6/57.

Wyrok Sądu Najwyższego z 14 maja 2024 r., I USKP 43/24, LEX nr 3713582.

Wyrok Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2024 r., I USKP 44/23, OSNP 2024/8/86.

Wyrok Sądu Najwyższego z 25 września 2014 r., I UK 39/14, LEX nr 1566716.

Wyrok Sądu Najwyższego z 22 lutego 2010 r., I UK 247/09, LEX nr 585725.

Wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2008 r., I UK 249/07, OSNP 2009/11–12/152.

Wyrok Sądu Najwyższego z 6 marca 2007 r., I UK 287/06, LEX nr 93683.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada 2024 r., I NWW 43/24, LEX nr 3785701.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2024 r., II USK 25/24, LEX nr 3724713.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 14 maja 2024 r., III USK 135/23, LEX nr 3713926.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2024 r., I USK 216/23, LEX nr 3714326.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 27 maja 2020 r., III UK 362/19, LEX nr 3150313.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 11 marca 2020 r. sygn. akt III AUa 483/19,

LEX nr 2956631.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 4 marca 2020 r. sygn. akt III AUa 1120/19, LEX nr 2956632.

Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z 22 stycznia 2025 r., IV U 1404/24, niepublikowany.

Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z 3 lipca 2024 r., VI U 528/24, LEX nr 3738559.

Inne źródła/Other sources

Opinia Ministra Pracy i Polityki Społecznej o skutkach orzeczenia wiążących się z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawie bu­dżetowej, https://ipo.trybunal.gov.pl/ipo/Sprawa?&pokaz=dokumenty&sygnatura=SK%20140/20 (dostęp: 4.01.2024).