Zróżnicowanie wieku emerytalnego jako dyskryminacja mężczyzn. Rozważania prawne wraz z odwołaniem do aspektów biologicznych i statystycznych

W wielu państwach na świecie, a ostatnio we Francji, odbywa się debata publiczna na temat poziomu powszechnego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn. W Polsce dochodziło do zmian ustawodawczych w tym zakresie. Powszechny wiek emerytalny, który wynosił 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn został podniesiony i zrównany dla obu płci do 67 lat, a następnie znowu obniżony. Moim zdaniem niższy wiek emerytalny kobiet stanowi dyskryminację mężczyzn, którzy z przyczyn genetycznych, a więc obiektywnych, żyją wiele lat krócej od kobiet, przez co przebywają dwuipółkrotnie krócej na emeryturze. Przywilej emerytalny dla kobiet w postaci niższego wieku emerytalnego jest rozwiązaniem przestarzałym, niekonstytucyjnym, wyjątkowym na tle państw członkowskich UE. Konieczne jest zrównanie powszechnego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 65 lat.

Bibliografia/References

Antonów, K. (2019). W: R. Babińska-Górecka, M. Bartnicki, S. Gajewski, B. Suchacki, M. Zieleniecki, K. Antonów, Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W: Emerytury i renty z FUS. Emerytury pomostowe. Okresowe emerytury kapitałowe. Komentarz do trzech ustaw emerytalnych, wyd. I, LEX/el. 2019, art. 24.

Bień-Kacała, A., Julia Kapelańska-Pręgowska J. (2022). Niższy wiek emerytalny kobiet: przywilej czy dyskryminacja? Perspektywa prawnomiędzynarodowa i konstytucyjna, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (1), s. 12–22. DOI: 10.33226/0032-6186.2022.1.2

Chmaj, M. (2019). Komentarz do Konstytucji RP. Art. 30, 31, 32, 33. Difin.

GUS, (2022). Trwanie życia w 2022 r., Główny Urząd Statystyczny, s. 9. Pobrano z: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/trwanie zycia/trwanie-zycia-w-2022-roku,2,17.html

GUS, (2023a). Rocznik demograficzny 2023. Główny Urząd Statystyczny. Pobrano z: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rocznikistatystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2023,3,17.html.

GUS, (2023b). Raport Głównego Urzędu Statystycznego: Raport SDG 2023: Kobiety na drodze zrównoważonego rozwoju. Pobrano z: https://raportsdg.stat.gov.pl/Zdobywanie_wiedzy.html

Jaskulska, J. (2021). Wiek emerytalny: uzasadnione zróżnicowanie czy przejaw dyskryminacji? Uwagi na tle ewolucji orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Roczniki Administracji i Prawa 2021, XXI, s. 537–547. DOI: 10.5604/01.3001.0015.6450.

Kotiaho, J.S. (2001). Costs of sexual traits: a mismatch between theoretical considerations and empirical evidence, Biological reviews of the Cambridge Philosophical Society, 76(3), s. 365–376.

Marais, G., Gaillard J.M., Vieira, C., Plotton, I., Sanlaville, D., Gueyffier, F., Lemaitre J.F. (2018). Sex gap in aging and longevity: can sex chromosomes play a role?, Marais et al. Biology of Sex Differences, s. 9–33.

Nowicki, M. (2012). Andrle przeciwko Czechom – wyrok ETPC z dnia 17 lutego 2011 r., skarga nr 6268/08. W: M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka. Wybór orzeczeń 2011, LEX, s. 494.

Pacud, R. (2004). Problematyka równości kobiet i mężczyzn w ubezpieczeniach emerytalnych. W: I. Jędrzejczyk (Red.), Status kobiet w ubezpieczeniach. Zagrożenia, przeciwdziałanie i ochrona ubezpieczeniowa, cz. I, Katowice, s. 149.

Piotrowski, J. (1966). Zabezpieczenie społeczne. Problematyka i metody, Książka i Wiedza, 1966, s. 129–130.

Rochelle, TL., Yeung, DK., Bond, MH., Li LM. (2015). Predictors of the gender gap in life expectancy across 54 nations. Psychology, Health and Medicine, 20(2), s. 129–38.

Szczepańska, M. (2011). Równość płci a zróżnicowany wiek emerytalny, Studia BAS, Nr 2(26), s. 170, 181–182.

Zajdel, J. (2006). Granica wieku emerytalnego a równe traktowanie mężczyzn i kobiet, Europejski Przegląd Sądowy, 4, s. 29–38.

Zieleniecki, M. (2015). Kilka refleksji na temat podwyższenia wieku emerytalnego w Polsce (na marginesie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 43/120), Gdańskie Studia Prawnicze, tom XXXIII, s. 512.

Ziółkowski, M. (2016). Uprzywilejowanie wyrównawcze, Państwo i Prawo, 4, s. 98–99.

 

Orzecznictwo sądowe/Court case law

Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Wielka Izba) z 12 kwietnia 2006 r., Stec i inni, skargi nr 65731/01 i nr 65900/01, LEX nr 176817.

Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 17 lutego 2011 r. sprawa Andrle v. Czechy, sygn. 6268/08, LEX nr 736581.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 17 maja 1990 r., C-262/88, Douglas Harvey Barber v. Guardian Royal Exchange Assurance Group, ECR 1990, nr 5, poz. I–188.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 maja 2014 r., K 43/12 OTK-A 2014, nr 5, poz. 50.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2010 r., K 63/07, Dz.U. Nr 137, poz. 925.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2000 r., K 35/99. Dz.U. poz. 109, Nr 1165.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 marca 2000 r., K 27/99, OTK 2000, nr 2, poz. 62.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 września 1997 r., K 15/97, OTK 1997/3-4/37.

Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2010 r., S 2/10, OTK-A 2010, nr 6, poz. 65.

Uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2009 r., II PZP 13/08, OSNP 2009/19-20/248.

Wyrok Sądu Najwyższego z 8 października 2012 r., II UK 103/10, LEX nr 1130388.