Biometryczny podpis elektroniczny a dane biometryczne na gruncie RODO

Celem rozważań jest określenie miejsca biometrycznego podpisu elektronicznego (tzw. podpisu dynamicznego lub w skrócie – biometrycznego) w ramach ogólnej struktury podpisów elektronicznych z rozporządzenia eIDAS oraz wskazanie, czy przetwarzanie danych osobowych z podpisu dynamicznego będzie w każdej sytuacji objęte ograniczeniami z art. 9 ust. 1 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Brak definicji legalnej podpisu dynamicznego, jego techniczny charakter i specyficzna formuła w zestawieniu z cechami danych biometrycznych na gruncie RODO budzą istotne wątpliwości interpretacyjne. Problem dotyczy przede wszystkim kwestii kwalifikacji danych osobowych przetwarzanych (zbieranych) przy tworzeniu cyfrowej wersji podpisu odręcznego. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że nie każde wykorzystanie podpisu dynamicznego wiąże się z przetwarzaniem danych biometrycznych w rozumieniu RODO. Dane z podpisu będą traktowane jako biometryczne wyłącznie w oznaczonych sytuacjach, gdy ich przetwarzanie przy użyciu specjalnych technik następuje w celu identyfikacji tożsamości (identyfikacji osoby) lub weryfikacji tożsamości. Autorzy wskazują tym samym na konieczność każdorazowej oceny kontekstu przetwarzania danych osobowych przez ich administratora, gdyż to cel i sposób użycia technologii decydują o zakwalifikowaniu danych podpisu dynamicznego jako biometrycznych w rozumieniu RODO.

Bibliografia/References

Literatura/Literature

Boyer, K. W., Govindaraju, V. & Ratha, N. K. (red.). (2007). Introduction to the special issue on recent advances in biometric systems. IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics. Part B (Cybernetics), 37(5), 1091–1095. https://ieeexplore.ieee.org/document/4305271

Chen, S., & Wang, Y. (2020). A robust off-line writer identification method. Acta Automatica Sinica, 46, 108–116. https://www.sciengine.com/AAS2/doi/10.16383/j.aas.2018.c180441

Dhieb, T., Boubaker, H., Njah, S., Ben Ayed, M., & Alimi, A. M. (2022). A novel biometric system for signature verification based on score level fusion approach. Multimedia Tools and Applications, 81, 7817–7845. https://link.springer.com/article/10.1007/s11042-022-12140-7

Echaust-Przybytniak, D. (2019). Przetwarzanie danych biometrycznych w polskim porządku prawnym. Krytyka Prawa, 11(2), 204–224.

Fajgielski, P. (2022). Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz (wyd. II). Wolters Kluwer.

Goździaszek, Ł. (2020). Identyfikacja elektroniczna i usługi zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej. Komentarz. Legalis/el.

Grupa Robocza Art. 29. (2003). Working document on biometrics (WP 80) przyjęty w dniu 1 sierpnia 2003 r.

Grupa Robocza Art. 29. (2007). Opinia 4/2007 Grupy Roboczej art. 29 w sprawie pojęcia danych osobowych (WP 136).

Grupa Robocza Art. 29. (2012). Opinia 3/2012 w sprawie zmian sytuacji w dziedzinie technologii biometrycznych przyjęta w dniu 27 kwietnia 2012 r. 00720/12/PL WP193. https://ec.europa.eu/justice/article-29/documentation/opinion-recommendation/files/2012/wp193_pl.pdf

Huang, K., & Yan, H. (2000). Signature verification using fractal transformation. Proceedings 15th International Conference on Pattern Recognition. ICPR-2000, 2, 851–854. https://ieeexplore.ieee.org/document/906208

Impedovo, D., & Pirlo, G. (2008). Automatic signature verification: The state of the art. IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics. Part C: Applications and Reviews, 38(5), 609–615. https://ieeexplore.ieee.org/document/4603099

Impedovo, S., Ottaviano, L., & Occhinegro, S. (1991). Optical character recognition – A survey. International Journal of Pattern Recognition and Artificial Intelligence (IJPRAI), 5(1-2), 1–24. https://www.worldscientific.com/doi/10.1142/S0218001491000041?srsltid=AfmBOoqcT1qSwixvr-FbDNUnFWiAV0_vMDdxvaiAmosXMJ5-ZnKMaTXFK

ISO. (2021). ISO/IEC 19794-7:2021 – Information technology – Biometric data interchange formats – Part 7: Signature/sign time series data. https://www.iso.org/standard/77910.html

Jain, A. K., Flynn, P., & Ross, A. (2007). Handbook of Biometrics. Springer Verlag.

Jain, A., Singh, S. K., & Singh, K. P. (2020). Handwritten signature verification using shallow convolutional neural net-work. Multimedia Tools and Applications, 79(27-28), 19993–20018. https://doi.org/10.1007/s11042-020-08728-6

Jaroszewska‑Choraś, D. (2016). Biometria – aspekty prawne. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Kaczmarek-Templin, B. (2021). Komentarz do art. 3. W: Ł. Błaszczak (red.), Dowody w postępowaniu cywilnym. System Postępowania Cywilnego. Tom 2, Legalis/el.

Kaszubski, R.W. (red.). (2011). Prawne aspekty biometrii.

Kaur, R., & Kaur, A. (2012). Digital Signature. W: 2012 International Conference on Computing Sciences. Phagwara, India, 295–301. https://www.researchgate.net/publication/261315259_Digital_Signature

Kuba, M. (2018). Komentarz do art. 9, 10. W: E. Bielak-Jomaa, & D. Lubasz (red.), RODO. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Komentarz. Wolters Kluwer.

Liu, L. (2011). The Application of Weighted DTW on Handwritten Signature Verification [rozprawa doktorska, Shandong Normal University, Jinan, China].

Lu, J., Qi, H., Wu, X., Zhang, C., & Tang, Q. (2022). Research on authentic signature identification method integrating dynamic and static features. Applied Sciences, 12(19), 9904. https://doi.org/10.3390/app12199904

Lubasz, D., Chomiczewski, W., Czerniawski, M., Drobek, P., Góral, U., Kuba, M., Makowski, P. & Witkowska-Nowakowska, K. (2018). Komentarz do art. 4. W: E. Bielak-Jomaa, & D. Łubasz (red.), RODO. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Komentarz. Wolter Kluwer.

Marucha, M. (2002). Nowa ustawa o podpisie elektronicznym. Monitor Prawniczy, (2).

Marucha-Jaworska, M. (2017). Rozporządzenie eIDAS. Zagadnienia prawne i techniczne. Wolters Kluwer.

Plamondon, R., & Srihari, S.N. (2000). Online and off-line handwriting recognition: A comprehensive survey. IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence, 22(1), 63–84. https://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/824821

Przewor, A., & Kocielnik, Ł. (2021). Biometryczne podpisy elektroniczne jako nowy przedmiot badań pismoznawczych. Problemy Kryminalistyki, 311(1), 10–56. https://doi.org/10.34836/pk.2021.311.2

Saleem, M., & Kovari, B. (2021). Online signature verification using signature down-sampling and signer-dependent sampling frequency. Neural Computing and Applications, 37, 639–651. https://link.springer.com/article/10.1007/s00521-021-06536-z

Śwital, P. (2013). Podpis elektroniczny – wybrane aspekty prawne. Studenckie Zeszyty Naukowe, 16(23),104–116. https://journals.umcs.pl/szn/article/viewFile/1403/1115

Vielhauer, C. (2005). A behavioural biometrics. Public Service Review: European Union, 20(9), 113–115.

Yapıcı, M. M., Tekerek, A., & Topaloğlu, N. (2021). Deep learning-based data augmentation method and signature verification system for offline handwritten signature. Pattern Analysis and Applications, 24, 165–179. https://link.springer.com/article/10.1007/s10044-020-00912-6

Ye, J. (2016). Online Signature Verification Based on SVM and One-class SVM. [rozprawa doktorska, South China University of Technology, Guangzhou,China].

 

Akty prawne/Legal acts

Dz.U. (2024). Ustawa z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Dz.U. z 2024 r., poz. 1557 ze zm.

Dz.U. (2024a). Ustawa z 5 września 2016 r. o usługach zaufania i identyfikacji elektronicznej, Dz.U. z 2024 r., poz. 1725.

Dz.U. (2025). Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz.U. z 2025 r., poz. 1071.

Dz.U. (2025a). Ustawa z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych. Dz.U. z 2025 r., poz. 1753.

Parlament Europejski & Rada. (1999). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 1999/93/WE z 13 grudnia 1999 r. w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów elektronicznych. Dz.Urz. L 13 z 19.01.2000, 12–20.

Parlament Europejski & Rada. (2014). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym. Dz.Urz. L 257 z 28.08.2014, 73–114.

Parlament Europejski & Rada. (2016). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. Dz.Urz.UE L 119 z 4.05.2016, 1–88.

Parlament Europejski & Rada. (2024). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji. Dz.Urz.UE L 2024/1689 z 12.07.2024.

 

Orzecznictwo/Judgments

NSA. (2021). Wyrok z 27 maja 2021 r., II FSK 3381/18, LEX nr 3350276.

NSA. (2024). Wyrok z 10 października 2024 r., III OSK 4804/21, LEX nr 3774636.

Trybunał Sprawiedliwości UE. (2022). Wyrok z 20 października 2022 r., C-362/21, Ekofrukt vs Direktor Na Direktsia „Obzhalvane i Danachno-Osiguritelna Praktika” – Veliko Tarnovo, LEX nr 3419667.

WSA w Warszawie. (2022). Wyrok z 1 lipca 2022 r., II SA/Wa 4143/21, CBOSA.

 

Inne źródła/Other sources

EDPB. (2020). Wytyczne 3/2019 w sprawie przetwarzania danych osobowych przez urządzenia wideo. Wersja 2.0 przyjęta w dniu 29 stycznia 2020 r. European Data Protection Board. https://www.edpb.europa.eu/sites/default/files/files/file1/edpb_guidelines_201903_video_devices_pl.pdf

RPO. (2021). Komunikat do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Rzecznik Praw Obywatelskich. Warszawa, 22-11-2021 r. VII.520.76.2018. MKS. https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2021-11/Do_PUODO_podpis_biometryczny_22.11.2021.pdf

UODO. (2024). Biometryczna weryfikacja tożsamości klientów usług płatniczych. Biuletyn UODO 04/04/2024. https://uodo.gov.pl/pl/file/4811

UODO. (2025). Podpis biometryczny klienta na umowie. Biuletyn UODO 03/03/2025. https://uodo.gov.pl/pl/file/5869