Glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8.05.2024 r., C-20/23 – wyjątki od zasady umorzenia długów niewypłacalnego przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną

Przedmiotem glosy jest komentarz do wyroku TSUE z 8.05.2024 r. w sprawie C-20/23. Glosa ma charakter krytyczny. Wyrok zapadł na gruncie wykładni art. 23 ust. 4 dyrektywy 2019/1023 (tzw. dyrektywa o restrukturyzacji zapobiegawczej). Trybunał uznał, że umorzenie długów w ramach postępowania upadłościowego przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną nie musi mieć charakteru uniwersalnego. W ocenie TSUE prawodawca krajowy ma możliwość wyłączenia spod zasady umorzenia długów niektórych szczególnych kategorii wierzytelności, w tym także takich jak wierzytelności z tytułu podatków i zabezpieczenia społecznego. Wymaga to jednak należytego uzasadnienia na podstawie prawa krajowego. Glosa skupia się na krytyce wyroku TSUE. Po pierwsze, dlatego że Trybunał zaniechał wskazania, jakie warunki muszą być spełnione, by wyłączenie danej wierzytelności spod reguły umorzenia długów mogło być uznane za „należycie uzasadnione” w rozumieniu ww. dyrektywy. Po drugie, Trybunał nie wykazał, że wierzytelności publicznoprawne z uwagi na swoją publiczną naturę powinny podlegać wyłączeniu spod zasady umorzenia długów, a w konsekwencji korzystać z uprzywilejowania absolutnego.

Bibliografia/References

Literatura/Literature

Adamus, R. (2020). Judeochrześcijańska koncepcja darowania długów a „względy humanitarne” przy oddłużeniu osób fizycznych. W: P. Sobczyk, & P. Steczkowski (red.), Człowiek – Państwo – Kościół. Księga jubileuszowa dedykowana Księdzu Profesorowi Arturowi Mezglewskiemu. Wydawnictwo Academicon.

Hrycaj, A. (2018). Aksjologiczne podstawy umorzenia zobowiązań upadłego, będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej. W: I Gil, A. Góra-Błaszczykowska, & K. Flaga-Gieruszyńska (red.), Zadłużenie i niewypłacalność dłużnika. Wybrane aspekty postępowania zabezpieczającego, egzekucyjnego, restrukturyzacyjnego i upadłościowego w polskim systemie prawnym. Currenda.

Hrycaj, A., & Kosmal, A. (2021). Ewaluacja zmian w zakresie umorzenia zobowiązań osób fizycznych w ramach postępowania upadłościowego (art. 369 ust. 1a Prawa upadłościowego). Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości.

Jokubauskas, R. (2023). Discharge of debts of insolvent entrepreneurs under the Restructuring and Insolvency Directive. Utrecht Journal of International and European Law, 38(1). https://doi.org/10.5334/ujiel.606

Kilborn, J. J. (2009). Two decades, three key question, and evolving answers in European consumer insolvency law: responsibility, discretion, and sacrifice. W: J. Niemi, I. Ramsay, & W. C. Whitford (red.), Consumer credit, debt and bankruptcy. Comparative and international perspectives. Bloomsbury Publishing.

Michalak-Abram, K. (2018). Zagadnienie europeizacji postępowania oddłużeniowego osób fizycznych. C.H.Beck.

Mrówczyński, M. (2024). Dostęp do oddłużenia wobec konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Ewolucja polskich uregulowań prawnych. Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny, (2). https://doi.org/10.14746/rpeis.2024.86.2.02

Niemi-Kiesilainen, J. (1999). Consumer bankruptcy in comparison: Do we cure a market failure or a social problem? Osgoode Hall Law Journal, (37).

Olaś, A. (2024). Zasada proporcjonalności w postępowaniu cywilnym. Wolters Kluwer Polska.

Reifner, U., Kiesilainen, J., Huls, N., & Springeneer, H. (2003). Consumer overindebtedness and consumer law in the European Union. Final report. Institute for Financial Services, Erasmus University Rotterdam, University of Helsinki.

Reifner, U., Niemi-Kiesilainen, J., Huls, N., & Springeneer, H. (2010). Overindebtedness in European consumer law. Principles from 15 European states. Books on Demand.

Świecka, B. (2009). Niewypłacalność gospodarstw domowych. Przyczyny, skutki, przeciwdziałania. Difin.

Tereszkiewicz, P. (2008). Zwolnienie z długów w prawie upadłościowym i tzw. upadłość konsumencka – rozważania teoretyczne i prawnoporównawcze z perspektywy polskiego porządku prawnego. Czasopismo Kwartalne Całego Prawa Handlowego, Upadłościowego oraz Rynku Kapitałowego, (2).

Witosz, A. J. (2020). W: A. Hrycaj, A. Jakubecki, & A. Witosz (red.) System Prawa Handlowego. Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe. Tom 6 (wyd. 2). C.H.Beck.

Wołowski, P. (2016). Cel oddłużeniowy jako jeden z naczelnych celów postępowania upadłościowego. Przegląd Prawa Egzekucyjnego, (12).

Zimmerman, P. (2024). Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz (wyd. 8). C.H.Beck.

Orzecznictwo/Judgments

Wyrok TSUE z 8.05.2024 r., C-20/23, Dz.U.UE.C.2024.3725.

Wyrok TSUE z 11.04.2024 r., C-687/22, Dz.U.UE.C.2024.3281.