Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 02/2025

Artykuł stanowi głos w dyskusji na potrzebą zastąpienia pochodzącej sprzed blisko 59 lat ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nową kodyfikacją administracyjnego postępowania wykonawczego. Autor wskazuje na podstawowe wady obecnej regulacji prawnej oraz podejmuje próbę udzielenia odpowiedzi na niektóre pytania dotyczące nowych rozwiązań prawnych: czy kodyfikacja postępowania egzekucyjnego powinna być, jak dotychczas, zunifikowana, czy też dwutorowa, jaką rangę i jaki tytuł należałoby nadać aktowi kodyfikującemu to postępowanie, jak powinny zostać ukształtowane zasady ogólne administracyjnego postępowania wykonawczego, jakie zmiany należałoby wprowadzić w zakresie wszczęcia i przebiegu tego postępowania, a także w jaki sposób powinna być ukształtowana pozycja prawna podmiotów uczestniczących w tym postępowaniu.

Beneficjent, podpisując umowę o dofinansowanie projektu, zobowiązuje się zapewnić jego poprawną realizację przez przeciwdziałanie nadużyciom finansowym. Dlatego też konieczna jest weryfikacja realizacji projektu pod kątem wystąpienia ewentualnych nadużyć czy nieprawidłowości. W artykule przedstawiono instrumenty i zasady weryfikacji poprawności wydatkowania środków przeznaczonych na wdrażanie polityki spójności w kontekście wymagań wynikających nie tylko z aktów normatywnych, ale również z soft law. Przeprowadzone badania miały na celu analizę zasad wykrywania i korygowania nieprawidłowości w odniesieniu do obowiązujących w bieżącej perspektywie Wytycznych, co dotychczas nie było przedmiotem pogłębionej analizy i w tym zakresie niniejszy artykuł wypełnia lukę badawczą. Badaniami objęto również problematykę obliczania wysokości korekty finansowej z uwagi na liczne wątpliwości dotyczące przedmiotowego zagadnienia pojawiające się w praktyce. Autorka, wykorzystując metodę dogmatyczno- prawną oraz prawno-porównawczą, poszukiwała odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób zabezpieczyć realizację projektów przed ewentualnymi nieprawidłowościami, a także jak odzyskiwać nieprawidłowo wydatkowane środki. Powyższe zagadnienia mają szczególne znaczenie w kontekście nakładania korekt finansowych, ponieważ zasady nakładania korekt uległy pewnym modyfikacjom, co zostało zaprezentowane przez porównanie bieżącej pespektywy finansowej z poprzednią (2014–2020).

Wejście w życie 1.11.2021 r. chińskiej ustawy o ochronie danych osobowych stworzyło ustawowy kompleksowy system ochrony danych z dotychczasowej mozaiki przepisów, obejmujący również przepisy o przekazywaniu danych osobowych za granicę. Chińska PIPL jest oceniana jako należąca do najbardziej rygorystycznych ustaw w dziedzinie prywatności danych na świecie. Rzeczywiście, mimo widocznych inspiracji europejskim RODO zawiera w zakresie transgranicznych transferów danych rozwiązania, które są mu nieznane i znacznie bardziej wymagające. Jednak najnowsze przepisy Chińskiej Administracji Cyberprzestrzeni (Cyberspace Administration of China – CAC) dotyczące promowania i regulowania transgranicznego przepływu danych, które zostały ogłoszone i weszły w życie 22.03.2024 r. liberalizują zasady transferów danych osobowych poza Chiny. Wprowadzają wyjątki od mechanizmów transgranicznego przesyłania danych podobne do wyjątków w szczególnych sytuacjach z RODO. Zmniejszają również wolumeny danych osobowych, których przekroczenie powoduje obowiązek stosowania pewnych mechanizmów transferów. Nowelizacja upraszcza zasady przesyłania danych poza Chiny przez firmy zagraniczne prowadzące działalność również w Chinach oraz przez eksporterów chińskich. Jej celem jest m.in. ułatwienie transgranicznego handlu elektronicznego, płatności transgranicznych, czy przesyłanie danych osobowych pracowników za granicę w ramach grup korporacyjnych. Tematem artykułu są chińskie przepisy o transferach danych i ich porównanie do RODO z perspektywy normatywnej.

Do nielicznych czynności prawnych, na których dokonanie zarząd spółdzielni musi uzyskać zgodę innego organu spółdzielni – jej walnego zgromadzenia – należy podejmowanie uchwał w sprawie przystępowania do innych organizacji gospodarczych oraz występowania z nich. Nie jest jasne, czy do tej kategorii czynności należy także zawieranie umów dotyczących nabycia lub zbycia udziałów (akcji) w spółkach kapitałowych z uwagi na zawarte w treści przepisu art. 38 § 1 pkt 6 ustawy Prawo spółdzielcze niejednoznaczne pojęcie „organizacji gospodarczej”. W artykule podjęto próbę zakreślenia ram tego pojęcia z wykorzystaniem metod wykładni językowej oraz systemowej, a także jego odniesienia do spółek kapitałowych.

Główny przedmiot rozważań publikacji stanowi art. 17f ustawy z 16.04.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – centralnej dla polskiego prawa regulacji w zakresie przeciwdziałania oraz zwalczania nieuczciwego współzawodnictwa rynkowego. Przepis ten formułuje nowy typ czynu nieuczciwej konkurencji wprowadzony do wymienionej ustawy w 2017 r. w ramach przepisów służących ułatwieniu dochodzenia wierzytelności. Celem publikacji jest jego analiza z uwzględnieniem jego szczególnego otoczenia regulacyjnego wykreowanego przez przepisy ustawy z 9.04.2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Koncentruje się ona na ocenie wzajemnej relacji obu ustaw z jednej strony, a z drugiej na badaniu samej konstrukcji czynu nieuczciwej konkurencji w obrębie wymienionej ustawy z 1993 r. Z perspektywy teoretycznoprawnej kształt obecnej regulacji skłania do postawienia pytań dotyczących kierunku rozwoju polskiego prawa w omawianym obszarze, w tym także odnoszących się do spójności działań legislacyjnych polegających na wprowadzaniu kolejnych typów czynów nieuczciwej konkurencji.

Przedmiotem artykułu jest analiza projektu dyrektywy w sprawie harmonizacji cen transferowych w UE przedłożonego przez Komisję Europejską 12.09.2023 r. Założenia propozycji Komisji Europejskiej zostały omówione z perspektywy głównych wyzwań cen transferowych charakterystycznych dla tej dziedziny podatków dochodowych, tj. braku spójności przepisów prawnych w skali międzynarodowej i zasadniczej roli subiektywnego eksperckiego osądu w stosowaniu w praktyce podstawowej normy prawnej cen transferowych – zasady ceny rynkowej. Celem opracowania jest wykazanie, że proponowana dyrektywa przyczyni się do poprawy sytuacji związanej z niespójnością przepisów prawa, natomiast nie zawiera wystarczających narzędzi w zakresie zapobiegania sporom podatkowym powstającym między podatnikami a organami administracji skarbowych wskutek podstawowego wyzwania cen transferowych: subiektywnego charakteru wyceny transakcji między podmiotami powiązanymi w celach podatkowych.

Przedmiotem glosy jest komentarz do wyroku TSUE z 8.05.2024 r. w sprawie C-20/23. Glosa ma charakter krytyczny. Wyrok zapadł na gruncie wykładni art. 23 ust. 4 dyrektywy 2019/1023 (tzw. dyrektywa o restrukturyzacji zapobiegawczej). Trybunał uznał, że umorzenie długów w ramach postępowania upadłościowego przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną nie musi mieć charakteru uniwersalnego. W ocenie TSUE prawodawca krajowy ma możliwość wyłączenia spod zasady umorzenia długów niektórych szczególnych kategorii wierzytelności, w tym także takich jak wierzytelności z tytułu podatków i zabezpieczenia społecznego. Wymaga to jednak należytego uzasadnienia na podstawie prawa krajowego. Glosa skupia się na krytyce wyroku TSUE. Po pierwsze, dlatego że Trybunał zaniechał wskazania, jakie warunki muszą być spełnione, by wyłączenie danej wierzytelności spod reguły umorzenia długów mogło być uznane za „należycie uzasadnione” w rozumieniu ww. dyrektywy. Po drugie, Trybunał nie wykazał, że wierzytelności publicznoprawne z uwagi na swoją publiczną naturę powinny podlegać wyłączeniu spod zasady umorzenia długów, a w konsekwencji korzystać z uprzywilejowania absolutnego.