Ustrój i organizacja organów prowadzących przymusową restrukturyzację w państwach Unii Europejskiej – wnioski dla Polski

Artykuł analizuje ustrój i organizację organów przymusowej restrukturyzacji (resolution) w Unii Europejskiej, osadzając polskie rozwiązania dotyczące Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w szerszym kontekście prawnoporównawczym. Autor poddaje badaniu cztery typologie ustrojowe oraz zróżnicowane modele organizacyjne, wskazując na wyzwania związane z zachowaniem niezależności operacyjnej w organach o złożonej strukturze funkcjonalnej. Przeprowadzony wywód dowodzi, że integracja funkcji gwaranta depozytów i organu resolution stanowi efektywną odpowiedź na wymogi prawodawcy unijnego, tworząc synergię finansową, redukując ryzyko konfliktu interesów przy jednoczesnej możliwości zachowania systemowych bezpieczników zawartych w prawie UE. Polski model został przedstawiony jako nowoczesny standard minimalizujący ryzyko pobłażliwości nadzorczej (supervisory forbearance). Wykorzystując teorię przerywanej równowagi oraz koncepcję cyklu życia regulacji, autor ocenia efektywność i ryzyka poszczególnych modeli instytucjonalnych. Analiza dowodzi, że polski system wchodzi obecnie w fazę masowej weryfikacji sądowej. Konkluzja artykułu zawiera postulat wypracowania w Polsce autonomicznych standardów kontroli sądowej, które odpowiadałyby specyfice resolution i wykraczały poza li tylko poszukiwanie standardowych i znanych już wzorców oceny.

Bibliografia/References

Literatura/Literature

Arda, A., & Nolte, J. (2025). Sibling rivalry in the financial safety net: Governance arrangements for bank resolution and deposit insurance. IMF Technical Notes and Manuals, (05), 10–12.

Baumgartner, F. R., & Jones, B. D. (1993). Agendas and Instability in American Politics. University of Chicago Press.

Baumgartner, F. R., Breunig, C., Green-Pedersen, C., Jones, B. D., Mortensen, P. B., Nuytemans, M., & Walgrave, S. (2009). Punctuated equilibrium in comparative perspective. American Journal of Political Science, 53(3), 603–620. https://doi.org/10.1111/j.1540-5907.2009.00389.x

Black, J. (2014). Learning from regulatory disasters. Policy Quarterly, 10(3), 3–10.

Bundesministerium der Finanzen. (2018). Neuordnung der Aufgaben zur Finanzmarktstabilisierung. BMF.

Ceran, D., & Kerlin, J. (2025). Glosa do wyroku TSUE z dnia 12 grudnia 2024 r. w sprawie C-118/23, Rada Nadzorcza Getin Noble Bank S.A. w restrukturyzacji przeciwko Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu. Europejski Przegląd Sądowy, (5), 45–52.

ESMA. (2024). Follow-up Report to Wirecard Peer Review (ESMA42-2004696504-7690). 1–28.

Europejski Urząd Nadzoru Bankowego. (2018). Wytyczne w sprawie kryteriów oceny niezależności rzeczoznawców na podstawie art. 36 ust. 14 i 15 dyrektywy 2014/59/UE (EBA/GL/2018/10).

Financial Stability Board. (2014). Key Attributes of Effective Resolution Regimes for Financial Institutions. https://www.fsb.org/wp-content/uploads/r_141015.pdf

Howarth, D., & Quaglia, L. (2016). The Political Economy of European Banking Union. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198727927.001.0001

International Monetary Fund. (2019). Republic of Poland: Financial System Stability Assessment (IMF Staff Country Report No. 19/39). https://www.imf.org/en/publications/cr/issues/2019/02/05/republic-of-poland-financial-system-stability-assessment-46578

International Monetary Fund. (2024). Spain: Financial System Stability Assessment (IMF Country Report No. 24/154), 10, 27–28.

Jakubeit, R. (2021). The Wirecard scandal and the role of BaFin – A case for unifying capital markets supervision in the European Union. Working Paper No. 5/2021. Luiss School of European Political Economy.

Jonung, L. (2009). The Swedish model for resolving the banking crisis of 1991-93. Seven reasons why it was successful. European Economy. Economic Papers, (360).

Komisja Europejska. (2012). Commission Staff Working Document: Impact Assessment Accompanying the document Proposal for a Directive [...] establishing a framework for the recovery and resolution of credit institutions and investment firms (SWD(2012) 166 final). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52012SC0166

Komisja Europejska. (2016). Pomoc państwa SA.46575 – Program przymusowej restrukturyzacji banków spółdzielczych i małych banków komercyjnych. Dz.Urz.UE C 354/1, 89–91.

Komisja Europejska. (2022). Pomoc państwa SA.100687 – pomoc na likwidację Getin Noble Bank S.A. w ramach przymusowej restrukturyzacji. Dz.Urz.UE C 69/1, 190–222.

Komisja Europejska. (2023a). Banking Union: Commission proposes reform of bank crisis management and deposit insurance framework. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_23_2250

Komisja Europejska. (2023b). Pomoc państwa SA.109418 – zmiana pomocy na likwidację Getin Noble Bank S.A. w ramach przymusowej restrukturyzacji (SA.100687). Dz.Urz.UE C 2024/3562, 87–104.

Lastra, R. M. (2015). International Financial and Monetary Law. Oxford University Press.

Mariański, M. (2023). Instytucje konsultacyjne wspomagające pracę organów nadzoru nad rynkiem finansowym we Francji. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, (11), 8–13. https://doi.org/10.33226/0137-5490.2023.11.2

Moloney, N. (2014). EU Securities and Financial Markets Regulation. Oxford University Press.

Osiński, Ł. (2024). TSUE wydał wyrok w sprawie Getin Noble Bank i frankowiczów. Polska Agencja Prasowa. https://www.pap.pl/aktualnosci/tsue-wydal-wyrok-w-sprawie-getin-noble-bank-i-frankowiczow

Rajan, R. G. (2006). Has finance made the world riskier? European Financial Management, 12(4), 526. https://doi.org/10.1111/j.1468-036X.2006.00330.x

Schinasi, G. J. (2005). Safeguarding Financial Stability: Theory and Practice. International Monetary Fund.

Schoenmaker, D. (2013). Governance of International Banking: The Financial Trilemma. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199971596.001.0001

Single Resolution Board. (2020). Banco Popular ‘right to be heard’ process: Update. https://www.srb.europa.eu/en/news/banco-popular-right-be-heard-process-update

Szczęśniak, P. (2019). Współdziałanie organów sieci bezpieczeństwa finansowego w planowaniu przymusowej restrukturyzacji banków. Przegląd Legislacyjny, (4), 17–34.

Szczęśniak, P. (2025). Niezależność operacyjna organu przymusowej restrukturyzacji oraz zaskarżenie decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie przymusowej restrukturyzacji – glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 12 grudnia 2024 r. (C-118/23). Monitor Prawa Bankowego, (6).

Tokarczyk, R. (2008). Komparatystyka prawnicza. Wolters Kluwer.

World Bank Group. (2017). Understanding Bank Recovery and Resolution in the EU: A Guidebook to the BRRD. Financial Sector Advisory Center (FinSAC).

 

Akty prawne/Legal acts

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/49/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów (Dz.Urz.UE L 173, s. 149).

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiająca ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (Dz.Urz.UE L 173, s. 190).

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/879 z dnia 20 maja 2019 r. zmieniająca dyrektywę 2014/59/UE w odniesieniu do zdolności do pokrycia strat i dokapitalizowania instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz dyrektywę 98/26/WE (Dz.Urz.UE L 150, s. 296).

Finanzdienstleistungsaufsichtsgesetz (FinDAG) z dnia 22 kwietnia 2002 r. (BGBl. I, s. 1310).

Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council amending Regulation (EU) 806/2014 in order to establish a European Deposit Insurance Scheme, COM/2015/0586 final – 2015/0270 (COD) (2015).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 806/2014 z dnia 15 lipca 2014 r. ustanawiające jednolite zasady i jednolitą procedurę restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (Dz.Urz.UE L 225, s. 1).

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/1075 z dnia 23 marca 2016 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych [...] oraz wymogów dotyczących niezależnych rzeczoznawców (Dz.Urz.UE L 184, s. 1).

Sanierungs- und Abwicklungsgesetz (SAG) z dnia 10 grudnia 2014 r. (BGBl. I, s. 2091).

Wet op het financieel toezicht (Wft) z dnia 28 września 2006 r. (Stb. 2006, 475)

 

Orzecznictwo/Judgments

ABLV Bank AS przeciwko Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji, sprawa T-758/18, ECLI:EU:T:2021:28 (2021).

Banka Slovenije, sprawa C-45/21, ECLI:EU:C:2022:670 (2022).

Dexia przeciwko Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB), sprawa T-411/22, ECLI:EU:T:2024:221 (2024).

Fundación Tatiana Pérez de Guzmán el Bueno i SFL przeciwko Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB), sprawa T-481/17, ECLI:EU:T:2022:311 (2022).

Hypo Vorarlberg Bank AG przeciwko Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji, sprawy połączone T-377/16, T-645/16 i T-809/16, ECLI:EU:T:2019:823 (2019).

Iccrea Banca SpA przeciwko Banca d’Italia, sprawa C-414/18, ECLI:EU:C:2019:1036 (2019).

Komisja Europejska przeciwko Fundación Tatiana Pérez de Guzmán el Bueno i SFL, sprawa C-551/22 P, ECLI:EU:C:2024:520 (2024).

Komisja przeciwko Landesbank Baden-Württemberg i SRB, sprawy połączone C-584/20 P i C-621/20 P, ECLI:EU:C:2021:601 (2021).

Odločba Ustavnega sodišča Republike Slovenije št. U-I-295/13 z dne 19. oktobra 2016, ECLI:SI:USRS:2016:U.I.295.13 (2016).

Rada Nadzorcza Getin Noble Bank S.A. i in. przeciwko Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu, sprawa C-118/23, ECLI:EU:C:2024:1013 (2024).

Republika Austrii przeciwko Komisji Europejskiej, sprawa C-59/23 P, ECLI:EU:C:2024:738 (2024).

Tadej Kotnik i inni przeciwko Državni zbor Republike Slovenije, sprawa C-526/14, ECLI:EU:C:2016:570 (2016).