Najlepsze ceny Specjalne oferty dla członków klubu książki PWE Najtańsza dostawa
Ellen Kuźma
ORCID: 0009-0005-0138-0118

Studentka na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

 
DOI: 10.33226/0032-6186.2025.6.7
JEL: K31

Artykuł stanowi krytyczną analizę (glosę) uchwały Sądu Najwyższego z 16 września 2020 r. (sygn. III UZP 1/20), dotyczącej interpretacji pojęcia „służby na rzecz totalitarnego państwa”. Celem artykułu jest ukazanie, że wykładnia przyjęta przez Sąd Najwyższy, choć motywowana słusznymi przesłankami aksjologicznymi, budzi istotne wątpliwości co do jej zgodności z granicami interpretacji sędziowskiej. Główna teza glosy wskazuje, że interpretacja Sądu Najwyższego – nakazująca indywidualną ocenę czynów funkcjonariusza zamiast opierania się na formalnej przynależności do formacji z katalogu ustawowego – znacząco odbiega od literalnego brzmienia ustawy oraz intencji ustawodawcy, co zbliża ją do wykładni contra legem. Autor sugeruje, że Sąd Najwyższy, tworząc nową normę prawną, porusza się na granicy kompetencji sędziowskich i ustawodawczych. Artykuł zwraca również uwagę na wewnętrzną niespójność, jaką uchwała wprowadza do systemu prawnego, gdzie organy emerytalne i sądy stosują odmienne kryteria oceny. Autor konkluduje, że działanie Sądu, będące próbą odpowiedzi na kryzys konstytucyjny, uwidacznia napięcia w obrębie zasady trójpodziału władzy i rodzi pytania o długofalowe skutki takiego podejścia dla stabilności porządku prawnego.

Słowa kluczowe: ustawa dezubekizacyjna; wykładnia prokonstytucyjna; wykładnia contra legem; służba na rzecz totalitarnego państwa; trójpodział władzy