Z prawa miękkiego w twarde – trilemat regulacyjny CSR w europejskim sektorze TCLF

This article examines the evolving legal nature of corporate social responsibility (CSR) in the European Union (EU), focusing on the textile, clothing, leather and footwear (TCLF) sector. Analysing legal and policy developments, it argues that the legal architecture of CSR has become pluralistic and hybrid. Once conceived as voluntary conduct beyond legal mandate, CSR is undergoing a “hardening” through which soft-law norms and societal expectations crystallise into binding obligations. Frameworks from legal sociology and regulation studies – legal pluralism, reflexive law, autopoiesis, meta-regulation and the regulatory trilemma – illuminate this shift. The analysis highlights EU initiatives such as the Corporate Sustainability Reporting Directive and the Corporate Sustainability Due Diligence Directive, and national laws (France’s Loi de Vigilance, Germany’s Supply Chain Act) that embed CSR into formal legislation. In the TCLF sector, new rules compel firms to internalise social and environmental responsibilities across their supply chains. This hybrid governance seeks to strengthen accountability while preserving flexibility. CSR in the EU has no single doctrinal source or fixed legal status; it exists at the dynamic interface of hard and soft law across global, regional and national levels, raising key questions about normative coherence and the role of stakeholders in enforcing corporate accountability.

Artykuł analizuje ewolucję prawnej natury społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR) w Unii Europejskiej (UE) z uwzględnieniem sektora tekstylnego, odzieżowego, skórzanego i obuwniczego (TCLF). Analiza regulacji i polityk publicznych wykazuje, że architektura prawna CSR staje się pluralistyczna i hybrydowa. CSR, pierwotnie postrzegany jako dobrowolne działanie wykraczające poza wymogi prawne, przechodzi proces „hartowania”, w którym normy soft law i oczekiwania społeczne przekształcają się w wiążące obowiązki. Wykorzystano teorie socjologii prawa i regulacji – m.in. pluralizm prawny, prawo refleksyjne, autopoiesis, meta-regulację i trilemat regulacyjny. Analiza obejmuje unijne dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, a także regulacje krajowe (francuską Loi de Vigilance i niemiecką ustawę o łańcuchu dostaw), które włączają zasady CSR do prawa obowiązującego. W sektorze TCLF nowe przepisy nakładają obowiązek uwzględniania odpowiedzialności społecznej i środowiskowej w łańcuchach dostaw. Hybrydowe podejście regulacyjne ma zwiększyć odpowiedzialność korporacyjną przy zachowaniu elastyczności. CSR w UE nie ma jednolitego źródła doktrynalnego ani ustalonego statusu prawnego; istnieje na granicy hard i soft law na poziomie globalnym, regionalnym i krajowym, co rodzi pytania o spójność norm i rolę interesariuszy w egzekwowaniu odpowiedzialności.

Marka modowa w krzyżowym ogniu zmian. Refleksje o amerykańskiej ustawie o modzie, zrównoważonym rozwoju, trendach konsumenckich i ich prawnych implikacjach

The fashion industry has for some years been undergoing a slow evolution towards more sustainable practices. In recent times both law and technology, in particular, connected technology have been acting as catalysts towards this goal. These shifts are widely embraced by many of today's key consumers. But a paradigm shift in any industry, especially one that mixes technology and sustainability, triggers inevitable legal consequences which must be examined and resolved. The aim of this article is to examine the impact of consumer trends, sustainability and the various pieces of legislation identified in the text on the business strategies of fashion brands in the post-COVID fashion revolution era, in order to identify effective adaptation of legislative measures that will allow them to maintain their position in the market and improve their financial performance. It has been claimed that customers crave fashion, but they have ecological concerns and a conscientious approach to consumption. Reportedly, they are prepared to buy fewer, better-quality and environmentally friendly products at the higher price these priorities imply. This paper will shed light on the legal externalities, concerns and stimuli towards building a sustainable fashion brand.

Przemysł modowy od kilku lat przechodzi powolną ewolucję w kierunku bardziej zrównoważonych praktyk. W ostatnich czasach zarówno prawo, jak i technologia, przede wszystkim technologia cyfrowa, działały jak katalizator w rozwijaniu tego celu. Te rewolucyjne zmiany są powszechnie widoczne w zachowaniach dzisiejszych konsumentów. Ale zmiana paradygmatu w każdej branży, zwłaszcza takiej, która łączy technologię i zrównoważony rozwój, wywołuje nieuniknione problemy prawne, które muszą być zbadane i rozwiązane. Celem artykułu jest zbadanie wpływu trendów konsumenckich, zrównoważonego rozwoju oraz poszczególnych aktów prawnych wskazanych w tekście na strategie biznesowe marek modowych w dobie postcovidowej rewolucji modowej w celu zidentyfikowania skutecznych legislacyjnych działań dostosowawczych, które pozwolą im na utrzymanie pozycji na rynku i poprawienie wyników finansowych. Badania naukowe pokazują, że konsumenci, mimo swego uzależnienia od mody, mają także obawy związane z ekologią i zrównoważonym podejściem do konsumpcji. Badania dowodzą, że są skłonni kupić mniejszą liczbę produktów za wyższą cenę, ale o lepszej jakości i przyjaznych środowisku, traktując te cechy priorytetowo. Autorzy niniejszego artykułu omawiają prawne implikacje oraz obawy i bodźce dotyczące budowania zrównoważonej marki modowej.