Najlepsze ceny Specjalne oferty dla członków klubu książki PWE Najtańsza dostawa
Dr Magdalena Micińska
ORCID: 0000-0002-1732-3696

Doktor nauk prawnych, pracownik Instytutu Nauk Prawnych i Społecznych Akademii Jagiellońskiej w Toruniu, specjalista ds. ochrony środowiska, rosjoznawca – komparatysta, autor, wykładowca.

 
DOI: 10.33226/0137-5490.2024.4.4
JEL: K32

W 2023 r. Komisja Europejska zaproponowała nowy instrument polityki klimatycznej, stanowiący uzupełnienie obowiązującego od 2023 r. systemu handlu uprawnieniami do emisji. Mechanizm dostosowania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (zwany dalej w skrócie CBAM) ma ograniczyć „ucieczkę emisji” z UE do państw trzecich i stworzyć równe warunki ekonomiczne dla produktów krajowych i towarów importowanych. Z drugiej strony regulacja ma wywrzeć nacisk na inwestycje w niskoemisyjne technologie w państwach rozwijających się. Wdrożenie mechanizmu wzbudza jednak duże obawy zarówno z punktu widzenia handlu międzynarodowego, jak i wpływu na gospodarkę wewnątrzunijną. W odniesieniu do rynków zewnętrznych, poprzez niedozwoloną ochronę konkurencyjności, CBAM może naruszać zasady WTO. Ponadto tytułowy instrument wydaje się sprzeczny z obowiązującą w międzynarodowym prawie ochrony środowiska zasadą „wspólnej, chociaż zróżnicowanej odpowiedzialności”. Prócz oddziaływania zewnętrznego, z uwagi na nałożenie na unijnych importerów bezprecedensowych finansowo-biurokratycznych ciężarów, CBAM może przyczynić się do drastycznego spadku wartości importu unijnego i pociągnąć za sobą trudne do przewidzenia konsekwencje społeczno-ekonomiczne. Artykuł przedstawia istotę regulacji CBAM, harmonogram jej wdrażania, podstawowe obowiązki importerów unijnych oraz kontrowersje, jakie mechanizm ten budzi w odniesieniu do zgodności z zasadami międzynarodowej polityki handlowej i ochrony klimatu.

Słowa kluczowe: CBAM; UE; ochrona klimatu; EU ETS; EUA; pakiet Fit for 55; Europejski Zielony Ład; WTO; ślad węglowy