Przedmiotem artykułu jest analiza orzeczeń sądowych odnoszących się do pojęcia „osoby współpracującej” wyrażonej w art. 8 ust. 11 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Elementy definicji „osoby współpracującej” zawierają zwroty niedookreślone jakimi są: „pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym” oraz „współpraca przy prowadzeniu działalności”. Powoduje to konieczność poczynienia przez sądy ustaleń dotyczących stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, a następnie dokonanie subsumpcji, co prowadzi albo do zastosowania art. 8 ust. 1, 2, 11 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lub 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym poszczególnych osób albo do odmowy za stosowania ww. norm. Niniejsza praca ma charakter artykułu przeglądowego, którego głównym celem jest ustalenie, jakie elementy stanu faktycznego są brane pod uwagę w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez sądy orzekające w sprawach, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie, czy dana osoba spełnia przesłanki zawarte w definicji „osoby współpracującej” w myśl art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zaś w ramach zagadnień wprowadzających omówiona została ewolucja definicji osoby współpracującej.