Tekst stanowi prezentację wyników badań nad problematyką charakteru prawego sumy pieniężnej, którą sąd administracyjny może nałożyć na organ administracji publicznej, stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Analizie poddano problematykę bezczynności i zakres jej oceny oraz funkcjonujące instrumenty wymiaru sprawiedliwości, przysługujące sądowi w sprawach skarg na bezczynność, takie jak zobowiązanie do wydania aktu, grzywna wymierzana na organ oraz suma pieniężna orzekana na rzecz skarżącego. Szczególna uwaga poświęcona została zagadnieniom celu, słuszności i zasadności stosowania środka prawnego w postaci przyznania stronie sumy pieniężnej jako instrumentu swoistej represji. Autorzy podkreślili też walor informacyjnej i edukacyjnej funkcji sądu w zakresie oceny realizacji zasady szybkości postępowania administracyjnego, jak i samej istoty „załatwienia”, a nie „załatwiania” sprawy administracyjnej. Końcowo rozważania dotyczą także warunków i zasad ustalania oraz miarkowania przez sąd wysokości sumy pieniężnej wraz z możliwością kwestionowania jej wysokości przez stronę postępowania.