Jak sztuczna inteligencja może zmienić krajobraz rokowań zbiorowych. O pożyteczności teorii behawioralnej Waltona i McKersiego

Artykuł analizuje wpływ sztucznej inteligencji (SI) na negocjacje zbiorowe z perspektywy behawioralnej teorii negocjacji Waltona i McKersiego. Autorzy identyfikują cztery kluczowe podprocesy negocjacyjne: negocjacje dys­trybucyjne, negocjacje integracyjne, kształtowanie postaw oraz negocjacje wewnątrzorganizacyjne i wskazują, w jaki sposób SI może zmieniać każdy z nich. Podkreślono za­równo potencjał SI do wspierania sprawiedliwego dialogu społecznego, jak i ryzyko pogłębiania nierówności oraz de­humanizacji procesów negocjacyjnych. Analiza podkreśla nieobecność SI jako narzędzia po stronie związków zawo­dowych, co uwypukla potrzebę wzmocnienia instytucjo­nalnych zabezpieczeń chroniących interesy pracowników. Analiza prowadzi do wniosku, że skutki integracji SI z ro­kowaniami zbiorowymi zależą nie od samej technologii, lecz od zasad przejrzystości, współzarządzania i etycznego wdrażania systemów SI.

Bibliografia/References

Borkowski, T. (2006). Zarządzanie konfliktem w organizacji. Difin.

Brunnerová, S., Ceccon, D., Holubová, B., Kahancová, M., Lukáčová, K. i Medas, G. (2024). Collective bargaining practices on AI and algorith­mic management in European services sectors, Brussels: Friedrich-Ebert-Stiftung, Competence Centre on the Future of Work.

Burchill, F. (1999). Walton and McKersie’s Behavioral Theory of Labor Negotiations, Historical Studies in Industrial Relations, 137–68.

Cummins, T., Jensen, K. (2024). Friend or foe? Artificial intelligence (AI) and negotiation, International Journal of Commerce and Contrac­ting, 8 (1–2), 35–43. https://doi.org/10.1177/20555636241256852

Eidenmüller, H. (2024). Game Over: Facing the AI Negotiator (July 03, 2024), https://ssrn.com/abstract=4953698 or http://dx.doi.org/10.2139/ ssrn.4953698, dostęp: 14.11.2025.

Eidenmüller, H. (2025). The Advent of the AI Negotiator: Negotiation Dynamics in the Age of Smart Algorithms, 20 J. Bus. & Tech. L. Available at: https://digitalcommons.law.umaryland.edu/jbtl/vol20/iss1/1, dostęp: 14.11.2025.

ETUC (2022). ETUC Resolution calling for an EU Directive on Algorithmic Systems at Work, 6 December 2022, Brussels: European Trade Union Confederation.

ETUC (2025). Artificial intelligence for workers, not just for profit: Ensuring quality jobs in the digital age, Resolution adopted by the ETUC Executive Committee, 4–5 March 2025, Brussels: European Trade Union Confederation.

Falcão Filho, H. A. (2024). Making sense of negotiation and AI: The blossoming of a new collaboration, International Journal of Commerce and Contracting, 8(1–2), 44–64.

Garbuio, C. (2023). Digitalisation, Labour Market and Collective Bargaining, Italian Labour Law e-Journal. https://doi.org/10.6092/issn.1561- 8048/18370, https://illej.unibo.it/article/view/18370, dostęp: 14.11.2025.

Glass, A. (2024). Unions Give Workers a Voice Over How AI Affects Their Jobs, Center for American Progress, 16 May 2024.

Gratch, J. (2021). The Promise and Peril of Automated Negotiators, Negotiation Journal, Winter 2021.

ILO/UN (2024). Mind the AI Divide: Shaping a Global Perspective on the Future of Work, Geneva: International Labour Organization and United Nations.

IndustriAll Europe (2024). Artificial intelligence at the workplace. Recommendations to coordinators and worker representatives in EWCs and SEs, Brussels, updated September 2024.

ITUC (2025). Artificial intelligence and digitalisation: A matter of life and death for workers, Brussels: International Trade Union Confede­ration.

Kelley, B. J. (2024). Belaboring the Algorithm: Artificial Intelligence and Labor Unions. Yale Journal on Regulation Bulletin. https://www. yalejreg.com/bulletin/belaboring-the-algorithm-artificial-intelligence-and-labor-unions/, dostęp: 14.11.2025.

Lane, M., Williams, M., & Broecke, S. (2023). The impact of AI on the workplace: Main findings from the OECD AI surveys of employers and workers, OECD Social, Employment and Migration Working Papers, No. 288, OECD Publishing, Paris.

OECD (2023). Employment Outlook 2023: Artificial Intelligence and the Labour Market, Paris: OECD Publishing.

Pactum (2025). Understanding agentic AI in procurement: how autonomous AI has been transforming supplier deals, https://pactum.com/under­standing-agentic-ai-in-procurement-how-autonomous-ai-has-been-transforming-supplier-deals/, dostęp: 14.11.2025.

Riple, A. (2024). How AI impacts Collective Bargaining, wpis na portalu LinkedIn, dostępne na: https://www.linkedin.com/pulse/how-ai-im­pacts-collective-bargaining-industrial-andre-ripla-pgcert-pkjme/, dostęp: 14.11.2025.

UNI Europa (2019). UNI Europa position on Artificial Intelligence, https://www.uni-europa.org/wp-content/uploads/sites/3/2021/11/AIUniE­uropaSummPrtWeb_en.pdf, dostęp: 14.11.2025.

Walton, R. E., McKersie, R. B. (1965). A Behavioral Theory of Labor Negotiations: An Analysis of a Social Interaction System, New York: McGraw-Hill.