Rokowania i umowy zbiorowe w świetle projektu ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych z dnia 8 lipca 2025 r.

Prezentowany artykuł dotyczy propozycji zmian przepisów prawa pracy związanych z projektowaną ustawą o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. Celem opracowania jest ukazanie wybranych problemów związanych z prawną regulacją rokowań i umów zbiorowych oraz rozważenie, jak i w jakim zakresie zostały one rozwiązane w projekcie ustawy. Między innymi dotyczy to koncepcji i zakresu pojęcia układów (umów) zbiorowych, ich relacji do regulaminów zakładowych, wzajemnej relacji przepisów o rokowaniach i sporach zbiorowych pracy, stron rokowań i ich zdolności układowej, zakresu podmiotowego umów zbiorowych, notyfikacji tych umów i kontroli ich zgodności z prawem, popierania rokowań zbiorowych przez państwo. W rezultacie przeprowadzonych rozważań autor dochodzi do wniosku, że treść projektowanej ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych wymaga dalszych prac i pogłębionych dyskusji.

Bibliografia/References

Baran, K.W. (2002). Zbiorowe prawo pracy. Kraków 2002.

Baran, K.W. (2024). Z problematyki rejestracji układów zbiorowych pracy. Uwagi de lege lata i de lege ferenda. W: J. Jaskólska, A. Napiórkowska, B. Rutkowska (Red.), Prawo pracy. Między teorią a praktyką. Księga jubileuszowa Profesora Jana Piątkowskiego, Dom Organizatora, Toruń.

Cordova, E. (1990). Collective Bargaining. W: R. Blanpain (Red.) Comparative Labour Law and Industrial Relations in Industrialised Market Economies, Deventer–Boston.

Countouris, N. De Stefano, V. (2019). New trade union strategies for new forms of employment. Brussels: ETUC. DOI:10.1177/2031952519872323

Florek, L. (2010). Ustawa i umowa w prawie pracy. Oficyna.

Florek, L. (2015a). Obowiązek wydania regulaminu wynagradzania, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (3).

Florek, L. (2015b). Podstawowe problemy przyszłego prawa pracy. W: Z. Hajn, D. Skupień Przyszłość prawa pracy, Łódź.

Florek, L. (2017). W: L. Florek (Red.) Kodeks pracy. Komentarz. Wolters Kluwer.

Freedom of Association Committee, (2006). Digest of decisions and principles of the Freedom of Association Committee of the Governing Body of the ILO, Fifth (revised) edition, International Labour Office, Geneva.

Gernigon, B., Odero, A., Guido, H. (2000). ILO principles concerning collective bargaining, International Labour Review (1).

Giedrewicz-Niewińska, A., Kurzynoga, M. (2023). Zakres podmiotowy prawa do rokowań zbiorowych w Konstytucji RP a prawo międzynarodowe i unijne, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (3). DOI: 10.33226/0032-6186.2023.3.3

Gładoch, M. (2019). Wolność układowa i prawo do rokowań zbiorowych. W: K.W. Baran (Red.), System prawa pracy, Tom IX, Międzynarodowe publiczne prawo pracy. Standardy globalne. Wolters Kluwer Polska.

Hajn, Z. (2002). Ustawowy model organizacji polskiego ruchu związkowego i jego wpływ na zbiorowe stosunki pracy, W: M. Matey-Tyrowicz, L. Nawacki, B. Wagner, (Red.), Prawo pracy a wyzwania XXI wieku. Księga jubileuszowa Profesora Tadeusza Zielińskiego. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.

Hajn, Z. (2013). Zbiorowe prawo pracy. Zarys systemu, Wolters Kluwer. Hajn, Z. (2019). Jaki jest zasięg i treść rokowań zbiorowych w Polsce? W: B. Godlewska-Bujok, K. Walczak (Red.), Różnorodność w jedności. Studia z zakresu prawa pracy, zabezpieczenia społecznego i polityki społecznej, Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Wojciechowi Muszalskiemu. C.H. Beck.

Hajn, Z. (2021). Pojęcie układu zbiorowego pracy i jego uznanie przez państwo a reprezentatywność związkowa, Państwo i Prawo (5).

Hajn, Z. (2022). Ustawa o kasach zapomogowo-pożyczkowych i jej znaczenie dla zbiorowego prawa pracy. W: A. Górnicz-Mulcahy, M. Lewandowicz Machnikowska, A. Tomanek (Red.), Pro opere perfecto gratias agimus. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Kuczyńskiemu. E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego.

International Labour Office (2012). Giving globalization a human face, International Labour Office, Geneva 2012.

Jaśkowski K. (2007). Porozumienia zbiorowe w prawie pracy. W: L. Florek, Indywidualne a zbiorowe prawo pracy. Wolters Kluwer.

Jaśkowski K. (2023). Komentarz do art. 9 k.p. W: K. Jaśkowski, E. Maniewska, Kodeks pracy. Komentarz. Ustawy towarzyszące z orzecznictwem, Wolters Kluwer.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Pracy, Kodeks pracy. Zbiorowy kodeks pracy. Projekty, Katowice 2010.

Latos-Miłkowska, M. (2014). Pozazwiązkowe przedstawicielstwa pracownicze. Stan obecny i perspektywy rozwoju. W: J. Stelina (Red.). Zakładowy dialog społeczny. Wolters Kluwer.

Łaga, M. (2014). Delegat załogi oraz delegat związku zawodowego jako partnerzy w zakładowym dialogu społecznym – uwagi de lege ferenda. W: J. Stelina (Red.). Zakładowy dialog społeczny. Wolters Kluwer.

Mądrzycki, B., Pisarczyk, Ł. (2022). Ekspertyza na temat aktualnej sytuacji oraz perspektyw rozwoju układów zbiorowych pracy w Polsce (10.08.2022), https://www.gov.pl/attachment/c11f46d9-6945-4827-adbc-263bfb6fa2f1 (dostęp 6.03.2025).

Mądrzycki, B., Pisarczyk, Ł. (2024). Zwiększenie zasięgu rokowań zbiorowych. Prawo polskie wobec dyrektywy 2022/2041, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (1). DOI: 10.33226/0032-6186.2024.1.5.

Nowik, P. (2014). Metoda negocjacji układowych w zakresie kształtowania wynagrodzenia za pracę pracowników administracji publicznej. Doświadczenia polskie i europejskie. Wydawnictwo KUL.

Pisarczyk Ł. (2022). Autonomiczne źródła prawa pracy, Wolters Kluwer.

Seweryński, M. (2006). Problemy legislacyjne zbiorowego prawa pracy. W: M. Matey-Tyrowicz, T. Zieliński (Red.), Prawo pracy RP w obliczu przemian. Warszawa.

Skoczyński J. (2001). Reprezentacja praw i interesów pracowników służby publicznej. W: G. Goździewicz (Red.). Reprezentacja praw i interesów pracowniczych, TNOiK.

Stelina, J. (2008). Nowa koncepcja reprezentatywności związkowej, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (2).

Szmit, J. (2018). Delegat związkowy. Propozycja regulacji, W: J. Stelina, J. Szmit (Red.) Zbiorowe prawo zatrudnienia. Wolters Kluwer.

Szmit, J. (2024). Projekt ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych – ocena i postulaty, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (10). DOI: 10.33226/0032-6186.2024.10.5.

Szubert, W. (1960). Układy zbiorowe pracy, PWN.

Świątkowski, A. (2013). Obowiązek władz państwowych promowania rokowań w sprawie układów zbiorowych pracy. W: Z. Góral (Red.), Układy zbiorowe pracy. W stulecie urodzin Profesora Wacława Szuberta, Wolters Kluwer.

Tomanek, A. (2019). Wątpliwości wokół nowej definicji pracodawcy w prawie związkowym, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (9). DOI: 10.33226/0032-6186.2019.3.3

Traxler, F. (1998). Collective Bargaining in OECD: Developments, Preconditions and Effects. European Journal of Industrial Relations, No 3.

Włodarczyk, M. (2017). Układy zbiorowe pracy w systemie prawa pracy. W: K.W. Baran (Red.), System prawa pracy. Tom I. Część ogólna. Wolters Kluwer.