Status układów zbiorowych pracy według systemowej wykładni Konstytucji RP

Artykuł prezentuje ściśle konstytucyjną perspektywę układów zbiorowych pracy, w tym o umiejscowieniu tych układów zbiorowych w systemie źródeł prawa. Autor w szczególności skupia się na uwypukleniu konstytucyjnoprawnej istoty układów zbiorowych pracy. Ponadto wskazuje na różnice doktrynalne w postrzeganiu charakteru prawne go tychże układów. Stawia tezę, iż układy zbiorowe pracy należy uznać za akty normatywne sui generis, które nie są wydawane w ramach kompetencji prawodawczej, lecz po zostają jedną z podstawowych instytucji zbiorowego prawa pracy. Zdaniem autora, układy zbiorowe nie są źródłami prawa w rozumieniu przyjętym w rozdziale II Konstytucji, co potwierdza także znamienita część doktryny oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego. Układy zbiorowe pracy nie mają nadto charakteru powszechnie bądź wewnętrznie obowiązującego. Nie przyjmują także tzw. postaci „mieszanej”. W niniejszej publikacji podkreśla się również, iż o zgodności z prawem układów zbiorowych winien rozstrzygać właściwy sąd powszechny, nie zaś Trybunał Konstytucyjny czy też Naczelny Sąd Administracyjny.

Bibliografia/References

 

Bałaban, B (2021). Komentarz do Konstytucji RP. Art. 87, 88, 89, 90, 91. Difin.

Bień-Kacała, A. (2013). Źródła prawa wewnętrznego w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Chmaj, M. (2020). Komentarz do Konstytucji RP. Art. 112, 113, 114. Difin.

Działocha, K. (2005). Zamknięty system źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Konstytucji i praktyce. W: A. Szmyt, (Red.), Konstytucyjny system źródeł prawa w praktyce. Wydawnictwo Sejmowe.

Florek, L. (2009). Ustawa i umowa w prawie pracy. Wolters Kluwer.

Florek, L. (2013). Znaczenie układów zbiorowych pracy. Praca i Zabezpieczenie Społeczne (2).

Garlicki, L. (2000). Konstytucyjny system źródeł prawa (na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego). W: M. Granat (Red.), System źródeł prawa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wydawnictwo RW KUL.

Gdulewicz, E. (2009). Regulamin Sejmu. W: W. Skrzydło, S. Grabowska, R. Grabowski (Red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz encyklopedyczny. Wolters Kluwer.

Goździkiewicz, G. (2013). Układy zbiorowe pracy jako źródło prawa pracy. W: Z. Góral, (Red.), Układy zbiorowe pracy. W stulecie urodzin profesora Wacława Szuberta. Wolters Kluwer.

Góra-Błaszczykowska, A. (2005). Glosa do wyroku SN z dnia 12 sierpnia 2004 r. III PK 38/2004. Orzecznictwo Sądów Polskich (7–8), poz. 87.

Jabłoński, M., Jarosz-Żukowska, S. (2015). Zakładowe układy zbiorowe pracy jako źródło prawa powszechnie obowiązującego – dylematy konstytucyjnoprawne. Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji C/2, nr 3661.

Jackiewicz, A. (2009). Uwagi na temat „niedomknięcia” źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. W: S. Bożyk (Red.), Prawo, parlament i egzekutywa we współczesnych systemach rządów. Księga poświęcona pamięci profesora Jerzego Stembrowicza. Wydawnictwo Temida 2.

Kaczyński, L. (1999). Czy postanowienia normatywne układów zbiorowych pracy dotyczące treści indywidualnych stosunków pracy są prze pisami powszechnie obowiązującymi. Przegląd Sądowy (11–12).

Liszcz, T. (2007). Prawo pracy. Warszawa. Liszcz, T. (2014). Praca i kapitał w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Studia Iuridica Lublinensia (22).

Piekarczyk, S. (2021). Układy zbiorowe pracy. Od charakteru prawnego do wykładni, Difin.

Pisarczyk, Ł. (2012). Podstawy normatywności i charakter prawny specyficznych źródeł prawa pracy. Państwo i Prawo (6).

Pisarczyk, Ł. (2024). Autonomous Sources of Labour Law in the Light of Constitutional Numerus Clausus. Problems with Qualifying Auton omous Acts under Polish Law, Italian Labour Law e-Journa 1(17).

Sarnecki, P. (2002). System źródeł prawa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa.

Sarnecki, P. (2007). Konstytucyjny system źródeł prawa o charakterze powszechnym. W: E. Gdulewicz, H. Zięba-Załucka, Dziesięć lat Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, s. 259–260. Rzeszów.

Seweryński, M. (2000). Porozumienia zbiorowe w prawie pracy. W: L. Florek (Red.), Źródła prawa pracy. Liber.

Sokolewicz, W., Wojtyczek, K. (2016). Artykuł 59. W: L. Garlicki, M. Zubik (Red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II art. 30–86. Wydawnictwo Sejmowe.

Stelina, J. (2002). Glosa do uchwały SN III ZP 25/2000, Orzecznictwo Sądów Polskich (9), poz. 115.

Szustakiewicz, P. (2022). Komentarz do Konstytucji RP. Art. 184, 185. Difin.

Tomanek, A. (2005). Glosa do wyroku SN z 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt III PK 38/04. Orzecznictwo Sądów Pracy (7–8).

Zubik, M. (2005). Trybunał Konstytucyjny a układy zbiorowe pracy, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (3).

 

Orzecznictwo sądowe/Judicial case law

Postanowienie SN z 8 lutego 2006 r., sygn. III PK 85/05, LEX nr 1612077.

Uchwała SN (7) z 23 maja 2006 r., sygn. III PZP 2/06, OSNP 2007, nr 3–4, poz. 38, LEX nr 180651.

Wyrok TK z 10 czerwca 2003 r., sygn. SK 37/02, OTK-A 2003, nr 6, poz. 53, LEX nr 80196.

Wyrok TK z 24 lutego 2004 r., sygn. K 54/02, OTK-A 2004, nr 2, poz. 10, LEX nr 83984.

Wyrok TK z 18 listopada 2002 r., sygn. K 37/01, OTK-A 2002, nr 6, poz. 82, LEX nr 57091.

Wyrok TK z 23 października 2001 r., sygn. K 22/01, OTK 2001, nr 7, poz. 215, LEX nr 49536.

Wyrok TK z 28 czerwca 2000 r., sygn. K 25/99, OTK 2000, nr 5, poz. 141, LEX nr 41212.

Wyrok TK z 24 listopada 1998 r., sygn. K 22/98, OTK 1998, nr 7, poz. 115.

Wyrok SN z 7 grudnia 2012 r., sygn. II PK 128/12, LEX nr 1284749.

Wyrok NSA z 16 lipca 2021 r., sygn. II FSK 3748/18, LEX nr 3215953.

Wyrok NSA z 26 października 2021 r., sygn. II FSK 566/19, LEX nr 3264625.

Wyrok NSA z 17 listopada 2021 r., sygn. II FSK 420/19, LEX nr 3309227.