Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy kobiet w ciąży i pracowników w wieku przedemerytalnym zatrudnionych na podstawie powołania – wybrane problemy interpretacyjne na gruncie przepisu art. 72 § 2 i 3 k.p.

Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy powstałego na podstawie powołania budzi w praktyce wątpliwości interpretacyjne, z uwagi między innymi na charakterystyczną dla tego aktu niestabilność (nietrwałość) wykreowanej nim więzi prawnej. Kontrowersje budzi zwłaszcza stosowanie przepisów art. 72 § 2 i 3 k.p., statuujących ochronę przed zwolnieniem dla kobiet w ciąży i pracowników znajdujących się w wieku przedemerytalnym, co dotyczy w największym stopniu dwóch kwestii. Po pierwsze, sposobu rozumienia zwrotu „inna praca, odpowiadająca kwalifikacjom zawodowym pracownika”, występującego na gruncie rzeczonych regulacji. Chodzi tu w szczególności o kryteria, w świetle których należy oceniać, czy zaoferowana przez pracodawcę „inna” praca jest „odpowiednia” dla pracowników objętych szczególną ochroną przed zwolnieniem. Po drugie, należy rozstrzygnąć do jakich konsekwencji prawnych dla stron stosunku pracy prowadzi zaoferowanie przez pracodawcę pracy „nieodpowiedniej” z punktu widzenia „kwalifikacji zawodowych” osób szczególnie chronionych przez art. 72 § 2 i 3 k.p. Rozstrzygnięcie powyższych kwestii ma dla praktyki obrotu gospodarczego najdonioślejsze znaczenie, toteż właśnie im poświęcona została zasadnicza część niniejszego artykułu. Autor doszedł w tym zakresie do wniosku, że zaoferowana odwołanemu pracownikowi praca nie musi być „rodzajowo tożsama” lub „znacząco podobna” do tej, którą wykonywał on przed odwołaniem, a pracodawca, przy ocenie jej „odpowiedniości” dla pracownika, nie tylko może, ale i powinien brać pod uwagę dotychczasowy przebieg pracy na stanowisku, z którego pracownik został odwołany. Zwrócił on także uwagę na konieczność, co do zasady, ścisłego trzymania się literalnego brzmienia interpretowanych przepisów w zakresie statuowanych nimi kryteriów ocennych (kwalifikacje zawodowe), odnosząc się również do roli czynników nieujętych w nich wprost, takich jak możliwości zdrowotne pracownika czy miejsce, w którym zaoferowana praca ma być świadczona. Co do konsekwencji prawnych zaoferowania przez pracodawcę pracy „nieodpowiedniej” z punktu widzenia „kwalifikacji zawodowych” osób szczególnie chronionych przez art. 72 § 2 i 3 k. p. wyraził natomiast przekonanie, iż w takim przypadku dochodzi do definitywnego zakończenia stosunku pracy, o ile pracownik nie przyjmie złożonej mu przez pracodawcę oferty. Tym samym pracownikowi, w rzeczonej wyżej sytuacji, nie przysługują roszczenia o ustalenie istnienia stosunku pracy, a także roszczenie o wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy czy też za przestój, a co najwyżej roszczenie o odszkodowanie.

Bibliografia/References

Bieniek, G. (1977). Komentarz do art. 70. W: J. Jończyk (Red.), Kodeks pracy. Komentarz (s. 264–266). Wydawnictwo Prawnicze.

Bieniek, G. (1982). Niektóre zagadnienia dotyczące statusu prawnego dyrektora przedsiębiorstwa państwowego. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 4, s. 24–34.

Borek-Buchajczuk, R. (2011). Przyszłość stosunku pracy z powołania. W: L. Florek i Ł. Pisarczyk (Red.), Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (s. 100–105). Wolter Kluwer.

Borek-Buchajczuk, R. (2015). Ewolucja zakresu podmiotowego powołania jako podstawy nawiązania stosunku pracy. W: Przemiany prawa pracy: od kodyfikacji do współczesności. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Teresie Liszcz (s. 317–329). Studia Iuridica Lublinensia, XXIV.

Ćwiertniak, B.M. (2012). Komentarz do art. 70 KP. W: K.W. Baran (Red.), Kodeks pracy. Komentarz (s. 498–500). Wolters Kluwer.

Dral, A. (2009). Problem liberalizacji, deregulacji i uelastycznienia ochrony trwałości stosunku pracy w polskim prawie. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 5, s. 11–17.

Dubowik, A. (2005). Glosa do uchwały SN z dnia 11 stycznia 2005 r., I PZP 11/04. Orzecznictwo Sądów Polskich, 11, poz. 135.

 Filcek, A. (1979). Komentarz do art. 70. W: M. Piekarski (Red.), Kodeks pracy z komentarzem (s. 180–182). Wydawnictwo Prawnicze.

 Gersdorf, M. (2010). Komentarz do art. 72. W: M. Gersdorf, K. Rączka, M. Raczkowski, Kodeks pracy. Komentarz (s. 460–462). Lexis Nexis.

 Góral, Z. (1994). Prawo do pracy. Studium prawa polskiego w świetle porównawczym. Łódź.

Jackowiak, U. (1987). Kwalifikacje pracownicze w stosunkach pracy. Gdańsk.

Jaśkowski, K. (1976). Rozwiązanie stosunku pracy pracownika zatrudnionego na podstawie powołania. Państwo i Prawo, 1, s. 164–176.

 Jaśkowski, K. (2009). Komentarz do art. 70 KP. W: K. Jaśkowski (Red.), Kodeks pracy. Komentarz. Tom I (s. 281–283). Wolters Kluwer.

Kłosiewicz, P. (1966). Instytucja powołania w prawie pracy a powołanie pozorne. Państwo i Prawo, 6, s. 994–1006.

Kłosiewicz, P. (1974). Stosunek pracy z powołania. Warszawa. Korus, P. (2015) Komentarz do art. 72 KP. W: A. Sobczyk (Red.), Kodeks pracy. Komentarz (s. 407–408). C.H.BECK.

Kubot, Z., Sanetra, W. (1983). Odwołanie dyrektora przedsiębiorstwa państwowego. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 9, s. 18–29.

Kuczyński, T. (2005). Stosunek pracy na podstawie powołania. W: Z. Kubot, T. Kuczyński, Z. Masternak, Prawo pracy. Zarys wykładu (s. 311–312). Difin.

Latos-Miłkowska, M. (2010). Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy a ochrona interesu pracodawcy. W: G. Goździewicz (Red.), Ochrona trwałości stosunku pracy w społecznej gospodarce rynkowej (s. 259–265). Wolters Kluwer.

Lewandowski, H. (1973). Uprawnienia kierownicze w stosunku pracy. Łódź.

Liszcz, T. (1983). Problem ochrony trwałości stosunku pracy na stanowisku dyrektora. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 12, s. 14–22.

Liszcz, T. (1984). Odwołanie ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa państwowego. Nowe Prawo, 1, s. 29–39.

Liszcz, T. (2006). Pozaumowne stosunku pracy. W: M. Matey-Tyrowicz, T. Zieliński (Red.), Prawo pracy RP w obliczu przemian (s. 230–245). C.H. BECK.

Ludera-Ruszel, A. (2016). Podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracowników na gruncie kodeksu pracy oraz wybranych ustaw szczególnych. Wolters Kluwer.

Mazurczak-Jasińska, E. (2019). Kodeksowa ochrona szczególna stosunku pracy powstałego na podstawie powołania. Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji CXVII (56–58), 3944. Uniwersytet Wrocławski.

Niedbała, Z. (1973). W sprawie kryteriów doboru i oceny kadry kierowniczej. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2, s. 181–192.

Niedbała, Z. (1988). Prawne warunki stabilizacji zatrudnienia kierownika zakładu pracy. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 4, s. 155–169.

Nowak, A. (1977). Sankcje bezprawnego rozwiązania spółdzielczego stosunku pracy po kodyfikacji prawa pracy. Państwo i Prawo, 2, s. 84–94.

Nowak, A. (1992). Odwołanie ze stanowisk w jednostkach samorządu terytorialnego obsadzanych na podstawie aktu powołania. W: A. Nowak (Red.), Z Problematyki Prawa Pracy i Polityki Socjalnej, tom 9 (s. 48–56). Uniwersytet Śląski.

Perdeus, W. (2017). Geneza i historia stosunków pracy z powołania. W Z. Góral (Red.), Pozaumowne stosunki pracy. Indywidualne Prawo Pracy. W: K.W. Baran (Red.), System Prawa Pracy. Tom IV (110–111). Wolters Kluwer.

Pisarczyk, Ł. (2003). Obowiązek ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 4, s. 29–37.

Pisarczyk, Ł. (2003). Różne formy zatrudnienia. Warszawa.

Rylski, M. (2015). Podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracowników na gruncie kodeksu pracy – teorie modelu legislacyjnego i ich konsekwencje prawne. Część I i II. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 1 i 2, s. 2–10 i 2–12.

Stelina, J. (2016). Stosunki pracy osób pełniących funkcje organów państwa. Warszawa. Sypniewski, Z. (1980). Problem wzmożonej ochrony trwałości stosunku pracy kobiet zatrudnionych na podstawie powołania, wyboru i mianowania. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 6, s. 3–18

Szczerski, J. (1981). Co wynika z faktu, że dyrektor przedsiębiorstwa jest pracownikiem. Prawo i Życie, 50, s. 3–10.

Szewczyk, H. (1997). Stabilizacja zatrudnienia pracowników samorządowych pełniących funkcję z wyboru oraz powołania. W: A. Nowak (Red.), Z Problematyki Prawa Pracy i Polityki Socjalnej, tom 9 (s. 69–72). Uniwersytet Śląski.

Szubert, W. (1972). Zarys prawa pracy. PWN.

Świątkowski, A.M. (2018). Kodeks pracy. Komentarz. C.H.BECK.

Wiącek, A. (2009). Prawne formy podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracowników. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 9, s. 28–35.

Wielki Słownik Języka Polskiego PWN. Tom II (2018). PWN.

Włodarczyk, M. (2017). Zmiany i ustanie stosunku pracy z powołania. W: Z. Góral (Red.), Pozaumowne stosunki pracy. Indywidualne Prawo Pracy. W: K.W. Baran (Red.), System Prawa Pracy. Tom IV (164–165). Wolters Kluwer.

Wrocławska, T. (2015). Kodeksowa szczególna ochrona trwałości stosunku pracy pracowników w wieku przedemerytalnym. W: A. Mielczarek i Z. Góral (Red.), 40 lat Kodeksu pracy (s. 169–170). Wolters Kluwer.

Wypych-Żywicka, A. (2005). Rozwiązanie pozaumownych stosunku pracy i spółdzielczej umowy o pracę. W: U. Jackowiak (Red.), Prawo pracy (s. 257–258). Wolters Kluwer.

Zieliński, T. (1976). Skutki prawne wadliwego rozwiązania umowy o pracę. Studia i Materiały IPiSS (69–78), 17.

Zieliński, T., Pisarczyk, Ł. (2009). Komentarz do art. 70 KP. W: L. Florek (Red.), Kodeks pracy. Komentarz (s. 424–425). Wolters Kluwer.

Zieliński, T., Pisarczyk, Ł. (2009). Komentarz do art. 72 KP. W: L. Florek (Red.), Kodeks pracy. Komentarz (s. 431–432). Wolters Kluwer.