Wpływ „błędu organu” przy wydawaniu decyzji dotyczącej zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy pełniących „służbę na rzecz totalitarnego państwa” na możliwość wznowienia postępowania i uzyskania wyrównania świadczenia

Celem artykułu jest ukazanie stanowisk orzecznictwa w przedmiocie wpływu „błędu organu” przy wydawaniu decyzji dotyczącej zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy pełniących „służbę na rzecz totalitarnego państwa” na możliwość wznowienia postępowania i uzyskania wyrównania świadczenia. Zasadnicza teza artykułu, ukształtowana w oparciu o analizę stanowisk orzecznictwa, sprowadza się do stwierdzenia, że pojęcie „błędu organu” pojmowane jest w orzecznictwie niejednolicie, zaś w sposób bezpośredni wpływa na możliwość skutecznego wnioskowania o wyrównanie świadczenia sprzed jego niezasadnego obniżenia. Analiza zagadnienia pozwala wysnuć pogląd, zgodnie z którym wznowienie postępowania wskutek zaistnienia „błędu organu” powinno stanowić wystarczającą podstawę wyrównania świadczenia wnioskodawcy sprzed jego niezasadne go obniżenia. Brak jest przy tym wypracowanego jednolitego stanowiska orzecznictwa, w tym na płaszczyźnie orzecznictwa Sądu Najwyższego. Racjonalne zaś wydaje się stanowisko, iż samo wznowienie postępowania wskutek zaistnienia błędu organu wymusza niejako przyjęcie, że błąd ten zaistniał, a tym samym zachodzą przesłanki do wyrównania świadczenia sprzed wniosku o wznowienie postępowania, oczywiście w sytuacji gdy wnioskodawca posiadał uprawnienia do tego świadczenia przed dniem złożenia wniosku o wznowienie.

Bibliografia/References

Babińska, R. (2005). Pojęcie i rodzaje błędu organu rentowego lub odwoławczego, Państwo i Prawo (12), 50–51.

Kacprzak, I. (2024). Sprawa dezubekizacji. Dlaczego państwo przegrywa z byłymi funkcjonariuszami i zwraca miliardy?, Rzeczpospolita, https://www.rp.pl/polityka/art40570021-sprawa-dezubekizacja-dlaczego-panstwo-przegrywa-z-bylymi-funkcjonariuszami-i-zwraca-miliardy.

Koszowski, M. (2019). Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Wydawnictwo CM.

Ostaszewski, W. (2013). W: Gudowska B., Ślebzak K. (Red.), Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz. C.H.Beck.

Płażek, S. (1985). Błąd organu rentowego lub odwoławczego w sprawach o świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego pracowników i ich rodzin, Palestra 29/6(330), 16–26

Tyska, M., Smoliński, T. (2022). Stanowisko judykatury w sprawie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy pełniących „służbę na rzecz totalitarnego państwa”, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (2), 33–43. DOI: 10.33226/0032-6186.2022.2.5

 

Akty prawne/Legal acts

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.).

Ustawa z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1280 ze zm.).

Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. poz. 2270).

Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1631).

Ustawa z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572).

Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.).

Ustawa z 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

 

Orzeczenia sądowe/Court case law

Uchwała Sądu Najwyższego z 26 listopada 1997 r., III ZP 40/97, OSNP 1998, nr 14, poz. 429.

Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 12 stycznia 1995 r., II UZP 28/94, OSNP 1995, nr 19, poz. 242.

Wyrok Sądu Najwyższego z 17 maja 2022 r., I USKP 109/21, OSNP 2023, nr 6, poz. 66.

Wyrok Sądu Najwyższego z 8 lutego 2022 r., I USKP 81/21, LEX nr 3399767.

Wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2021 r., II USKP 67/21, OSNP 2022, nr 7, poz. 72.

Wyrok Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2017 r., I UK 190/16, LEX nr 2329044.

Wyrok Sądu Najwyższego z 26 października 2016 r., III UK 5/16, LEX nr 2191474.

Wyrok Sądu Najwyższego z 29 listopada 2016 r., II UK 416/15, LEX nr 2186572.

Wyrok Sądu Najwyższego z 8 lipca 2015 r., II UK 309/14, OSNP 2017, nr 6, poz. 71.

Wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2012 r., II UK 130/12, OSNP 2013, nr 21–22, poz. 258.

Wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2004 r., II UK 228/03, OSNP 2004, nr 19, poz. 341.

Wyrok Sądu Najwyższego z 5 marca 2003 r., II UK 384/02, OSNP 2004, nr 8, poz. 145.

Wyrok Sądu Najwyższego z 19 czerwca 1998 r., II UKN 99/98, OSNP 1999, nr 12, poz. 407.

Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z 27 marca 2024 r., IV U 1339/23, niepubl.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2024 r., II USK 387/22, LEX nr 3652264.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 2 sierpnia 2023 r., II USK 57/23, LEX nr 359054.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 25 lutego 2020 r., II UK 372/18, LEX nr 3221230.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2020 r., I UK 349/19, LEX nr 3153446.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2012 r., II UK 249/11, LEX nr 1215439.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 11 lutego 2021 r., III AUa 885/20, LEX nr 3160152.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 3 sierpnia 2021 r., III AUa 1388/19, LEX nr 3330095.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 25 czerwca 2020 r., III AUa 777/19, LEX nr 3063272.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 30 czerwca 2020 r., III AUa 747/19, LEX nr 3063271.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 16 listopada 2020 r., III AUa 837/20, LEX nr 3115001.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 17 grudnia 2020 r., III AUa 101/20, LEX nr 3164441.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2018 r., I FSK 107/17, LEX nr 2611501.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 21 września 2017 r., III AUa 813/17, LEX nr 2379178.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31 marca 2016 r., III AUa 332/16, niepubl.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 18 maja 2015 r., III AUa 911/14, LEX nr 1747268.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5 listopada 2015 r., III AUa 1889/14, LEX nr 2039645.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 20 października 2015 r., III AUa 758/15, LEX nr 1820421.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 28 października 2008 r., III AUa 40/08, LEX nr 468590.