Wykładnia prawa pracy

Celem artykułu jest zaadresowanie sporów związanych z wykładnią prawa pracy. Autorzy starają się zbadać, czy sposób uchwalania aktów normatywnych wpływa na obiekt dociekań interpretatora podczas procesu interpretacji. W literaturze przyjmuje się, że gdy akty są stanowione w drodze umownej (jak układy zbiorowe pracy), w prze­ciwieństwie do aktów nieuchwalanych w ten sposób, inter­pretator powinien bardziej skupiać się na rzeczywistych zamiarach stron niż na dosłownym brzmieniu zawartych w nich postanowień. Autorzy argumentują, że w tym za­kresie nie ma różnic między wykładnią tekstu zawartego w różnych rodzajach aktów normatywnych. We wszystkich przypadkach obiektem dociekań interpretatora jest bo­wiem intencja autora.

Bibliografia/References

Alexander, L. (2008). Simple-Minded Originalism. Legal Studies Research Paper Series, 08–067, 1–12.

Bielska-Brodziak, A. (2010). O rodzajach argumentów interpretacyjnych. W: W. Staśkiewicz & T. Stawecki (Red.), Dyskrecjonalność w pra­wie. Materiały XVIII Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr Teorii i Filozofii Prawa. Miedzeszyn k. Warszawy 22–24 września 2008 r. (s. 326–335). LexisNexis.

Bielska-Brodziak, A. (2017). Śladami prawodawcy faktycznego. Materiały legislacyjne jako narzędzie wykładni prawa. Wolters Kluwer.

Bogucki, O. (2014). Wykładnia autonomicznych źródeł prawa pracy. Monitor Prawa Pracy, 12, 636–638.

Ćwiertniak, B. M. (2011). O ,,szczególnych właściwościach” prawa pracy – refleksje o stanie rozważań nad podstawowym pojęciem agrega­tywnym prawa pracy. W: L. Florek & Ł. Pisarczyk (Red.), Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. XVIII Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Warszawa, 26–28 maja 2011 r. (s. 105–113). LexisNexis.

Easterbrook, F. H. (1988). The Role of Original Intent in Statutory Construction. Harvard Journal of Law and Public Policy, 11(1), 59–66.

Ekins, R., & Goldsworthy, J. (2014). The Reality and Indispensability of Legislative Intentions. Sydney Law Review, 36, 39–68.

Fish, S. (2002). Zwykłe okoliczności, język dosłowny, bezpośrednie akty mowy, to, co normalne, potoczne, oczywiste, zrozumiałe samo przez się i inne szczególne przypadki (M. Smoczyński, Trans.). W: A. Szahaj (Red.), Interpretacja, retoryka, polityka. Eseje wybrane (s. 29–58). Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS.

Fish, S. (2008). Intention Is All There Is: A Critical Analysis of Aharon Barak’s Purposive Interpretation in Law. Cardozo Law Review, 29(3), 1109–1146.

Goldsworthy, J. (2021). Legislative Intentions in Antonin Scalia’s and Bryan Garner’s Textualism. Connecticut Law Review, 52(5), 1549–1572.

Holmes, O. W. (1898). The Theory of Legal Interpretation. Harvard Law Review, 12, 417–420.

Kelsen, H. (2014). Czysta teoria prawa (A. Bosiacki, Red.; R. Szubert, Tłum.). Wolters Kluwer.

Konca, P. (2022). Prawo interpretacyjne. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Kustra, E. (1994). Polityczne problemy tworzenia prawa. Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Lasky, E. S. (1999). Perplexing Problems with Plain Meaning. Hofstra Law Review, 27, 891–925.

Matczak, M. (2019). Imperium tekstu. Prawo jako postulowanie i urzeczywistnianie świata możliwego. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

McGowan, M. (2008). Do As I Do, Not As I Say: An Empirical Investigation of Justice Scalia’s Ordinary Meaning Method of Statutory Interpretation. Mississippi Law Journal, 78(1), 129–198.

Musiała, A. (2013). Porozumienia zbiorowe jako źródło prawa pracy. Wydawnictwo Naukowe UAM.

Nycz, T. (2007). Granice wykładni prawa pracy. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 1, 35–62.

Opałek, K. (1974). Z teorii dyrektyw i norm. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Pichlak, M. (2013). Zamknięty system źródeł prawa. Studium instytucjonalizacji dyskursu prawniczego. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa.

Pieczonka, P. (2022). Zasady wykładni porozumień zbiorowych w rozumieniu art. 9 Kodeksu pracy oraz innych porozumień prawa pracy. Studia Iuridica Toruniensia, XXXI(2), 311–333. http://dx.doi.org/10.12775/SIT.2022.039

Piekarczyk, S. (2021a). Intencjonalizm, wyrafinowany tekstualizm i nowa teoretyczna koncepcja normy prawnej. Prawo i Więź, 4, 75–108. https://doi.org/10.36128/priw.vi38.287

Piekarczyk, S. (2021b). Oddziaływanie zasady uprzywilejowania pracownika na relację postanowień układów zbiorowych pracy z przepi­sami państwowych aktów prawotwórczych a Konstytucja RP. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 5, 3–11. https://doi.org/10.33226/0032- 6186.2021.5.1

Piekarczyk, S. (2021c). Układy zbiorowe pracy. Od charakteru prawnego do wykładni. Difin.

Piekarczyk, S., & Tkacz, S. (2023). Wykładnia autentyczna w świetle nauki o wykładni prawa. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Pinto, M. B. (2003). Interpretation and Conversion. Legal Theory, 9, 157–179.

Pisarczyk, Ł. (2012). Podstawy normatywności i charakter prawny specyficznych źródeł prawa pracy. Państwo i Prawo, 6, 3–17.

Pisarczyk, Ł. (2022). Autonomiczne źródła prawa pracy. Wolters Kluwer.

Raz, J. (1996). Intention in Interpretation. In: R. P. George (Ed.), The Autonomy of Law. Essays on Legal Positivism (pp. 249–286). Oxford University Press.

Rickless, S. S. (2005). A Synthetic Approach to Legal Adjudication. San Diego Law Review, 42(2), 519–532.

Sanetra, W. (1999). Układy zbiorowe pracy i inne porozumienia w świetle Konstytucji RP. W: W. Sanetra (Red.), Prawo pracy – Z aktualnych zagadnień. Materiały konferencji. Tykocin 8–10 maja 1998 r. (s. 9–23). Temida 2.

Sanetra, W. (2007). Wykładnia przepisów układu zbiorowego pracy – Problem ciągle aktualny. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 9, 2–10.

Sarkowicz, R. (1995). Poziomowa interpretacja tekstu prawnego. Uniwersytet Jagielloński.

Spyra, T. (2006). Granice wykładni prawa. Zakamycze oraz Wolters Kluwer.

Stawecki, T. (2010). Złota reguła wykładni. W: A. Choduń & S. Czepita (Red.), W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profe­sora Macieja Zielińskiego (s. 113–128). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Taylor, G. H. (1995). Structural Textualism. Boston University Law Review, 75, 321–385.

Tobor, Z. (2010). Iluzja wykładni językowej. W: P. J. Lewkowicz & J. Stankiewicz (Red.), Konstytucyjne uwarunkowania tworzenia i stosowania prawa finansowego i podatkowego (s. 194–200). Temida 2.

Tobor, Z. (2013). W poszukiwaniu intencji prawodawcy. Wolters Kluwer.

Wronkowska, S. (1996). Źródła prawa w projekcie Konstytucji Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego. Przegląd Legislacyjny, 4, 31–43.

Wypych-Żywicka, A. (2017). Metodologia wykładni przepisów prawa pracy. W: K. W. Baran (Red.), System prawa pracy. Część ogólna: tom. I (s. 1253–1276). Wolters Kluwer.

Young, E. A., & Vermeule, A. (2000). Hercules, Herbert, and Amar: The Trouble with Intratextualism. Harvard Law Review, 113, 730–777.

Zajadło, J. (2023). Hand. Wydawnictwo Arche.

Zeifert, M. (2025). Law and Cognitive Linguistics A Prototype Theory Approach to Legal Categorisation. Routledge Taylor & Francis Group.

Zieliński, M. (2017). Wykładnia prawa. Zasady–reguły–wskazówki (7th ed.). Wolters Kluwer.

Zieliński, T. (1990). Teoria źródeł prawa a współczesne kierunki rozwoju prawa pracy. W: S. Wronkowska & M. Zieliński (Red.), Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych. Wydawnictwo Naukowe UAM.

Ziembiński, Z. (1993). ‘Akt normatywny’ czy ‘akt prawotwórczy’. Państwo i Prawo, 11–12, 96–98.