Najlepsze ceny Specjalne oferty dla członków klubu książki PWE Najtańsza dostawa
Dr Katarzyna Błeszyńska
ORCID: 0000-0003-4982-0176

Dr Katarzyna Błeszyńska

Pracownik naukowy w Katedrze Prawa Mediów Wydziału Dziennikarstwa, Bibliologii i Informacji Uniwersytetu Warszawskiego, wykładowca prawa autorskiego oraz prawa prasowego. Radca prawny w kancelarii prawnej Błeszyński i Partnerzy Radcowie Prawni; specjalizuje się w prawie autorskim i prawie prasowym.

 
DOI: 10.33226/0137-5490.2026.1.5
JEL: K, Z

Systemy AI mają potencjał zrewolucjonizowania globalnej przestrzeni informacyjnej i stanowią wyzwanie dla prawa do informacji. Wykorzystanie sztucznej inteligencji w dziennikarstwie niesie ze sobą zarówno korzyści, jak i problemy. Wątpliwości pojawiają się w odniesieniu do regulacji prawnych stosowanych do materiałów tworzonych przez sztuczną inteligencję, a rozpowszechnianych w prasie. Powstaje pytanie, jak w związku z katalogiem obowiązków i praw prasy kwalifikować działania sztucznej inteligencji, czy stanowią one materiały prasowe, a także czy sztuczna inteligencja może zgodnie z prawem zastąpić dziennikarzy i samodzielnie realizować obowiązek informowania. W artykule wykazano, że w świetle obowiązujących przepisów zastąpienie dziennikarzy przez sztuczną inteligencję – jako decydenta odnośnie do treści prasowych – nie jest możliwe. Taka działalność nie ma również cech działalności prasowej, z racji braku przesłanek podmiotowych prasy, czyli tworzenia treści przez osoby fizyczne tworzące materiały prasowe. Ponadto sztuczna inteligencja, nie mając osobowości prawnej, nie może ponosić odpowiedzialności za treść generowanych treści. Ich publikacja wymaga wcześniejszej weryfikacji przez dziennikarzy.

Słowa kluczowe: prawo do informacji; sztuczna inteligencja; materiał prasowy; dziennikarz; prasa
DOI: 10.33226/0137-5490.2022.9.3
JEL: K, Z

Celem artykułu jest wykazanie, że utwór architektoniczny nie jest jednolity w swej postaci i w jego obrębie mogą występować także utwory zaliczane do architektury krajobrazu, wobec których należy wykonywać autorskie prawo osobiste do oznaczania autorstwa utworu. W efekcie umożliwi to również prawidłowe wykonywanie wobec tych utworów dozwolonego użytku publicznego, jakim jest tzw. prawo panoramy, z obowiązkiem oznaczania autorstwa. Następcy praw autorskich majątkowych bardzo często traktują dzieła architektury oraz architektury krajobrazu jak przedmioty wyłącznie użytkowe, naruszając autorskie prawa osobiste, w szczególności poprzez nagminne ich nieoznaczanie. Walor użytkowy omawianych utworów nie powinien pozbawiać ich autorów prawa do decydowania o tym, jak i czy dzieło ma być oznaczone. Bez zgody autora nikt nie powinien arbitralnie podejmować decyzji o anonimowej prezentacji takich utworów, zwłaszcza, że nie ma realnych przeszkód, aby ich autorstwo uwidoczniać np. na plakietkach, tabliczkach, umieszczonych w widocznym miejscu, co powinno stać się dobrą praktyką postępowania i świadectwem społecznej tożsamości kulturowej.

Słowa kluczowe: utwór architektoniczny; utwór architektury krajobrazu; oznaczanie autorstwa; site specific art
DOI: 10.33226/0137-5490.2020.6.5

W artykule podjęto analizę podstaw, celu i zakresu ograniczenia praw autorskich w odniesieniu do utworów wystawionych na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach, placach lub w ogrodach w zakresie tzw. prawa panoramy. W odniesieniu do ograniczeń praw autorskich, stanowiących wyjątek od bezwzględnej ich ochrony przewidzianej w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. nr 24, poz. 83 ze zm.), zasadne jest określenie i uzasadnienie celu dozwolonego użytku publicznego. W artykule wskazano i uzasadniono podstawę ograniczenia jako dostęp do kultury, zastrzegając że pojęcie to nie jest tożsame z definicją dobra kultury. W tym celu dokonano zwięzłej wykładni przepisu ograniczającego, a także analizy gwarancji prawnych w zakresie dostępu do kultury, dziedzictwa kultury, spuścizny kulturowej w regulacjach prawnych, ze szczególnym uwzględnieniem definicji dobra kultury, wskazując brak koherentności pojęć utworu i dobra kultury.

Słowa kluczowe: dozwolony użytek utworów; kultura; ograniczenie praw autorskich; prawo panoramy; utwór