Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 05/2026

Artykuł podejmuje problematykę wyłączenia stosowania przepisów prawa przy niektórych inwestycjach celu publicznego, realizowanych na mocy specustaw. Wpisuje się ona w szersze zagadnienie badawcze – stosowania prawa w sytuacji nadzwyczajnej. Autorzy koncentrują się na sytuacji pomijania przepisów o ochronie przyrody oraz regulujących prawo do informacji o przyrodzie wynikającej z przepisu ustawy o budowie zabezpieczenia granicy państwowej, podyktowanej bezpieczeństwem państwa. Celem badawczym jest weryfikacja praktyki ustawowej oraz praktyki stosowania prawa polegającej na pomijaniu lub ograniczaniu pewnych fragmentów systemu prawnego, ze względu na bezpieczeństwo państwa, konieczność ochrony nienaruszalności terytorialnej państwa czy przyspieszenia procedur administracyjnych. Pochopne odwoływanie się przez ustawodawcę do tego typu klauzul może prowadzić do ograniczenia praw obywatelskich, gwarantowanych przepisami rangi ponadustawowej.

Przedmiotem opracowania jest analiza mechanizmu wsparcia przymusowej restrukturyzacji w systemie ochrony instytucjonalnej (institutional protection scheme – IPS). Jednym z celów działania systemu ochrony instytucjonalnej, obok zapewnienia płynności i wypłacalności jego uczestników, jest wsparcie postępowania w sprawie przymusowej restrukturyzacji. W opracowaniu zostaną przedstawione reguły tworzenia mechanizmu wsparcia przymusowej restrukturyzacji, a także reguły związane z udzielaniem wsparcia podmiotowi przejmującemu bank spółdzielczy. Opracowanie ma na celu udowodnienie, że mechanizm wsparcia przymusowej restrukturyzacji sprzyja bezpieczeństwu działalności prowadzonej przez banki tworzące system ochrony instytucjonalnej. Cel przymusowej restrukturyzacji – wyrażony jako podejmowanie działań koniecznych do zapewnienia bezpieczeństwa depozytów gromadzonych u uczestników systemu ochrony – jest realizowany przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny i wspierany przez jednostkę zarządzającą systemem ochrony. Pełna ochrona depozytów zgromadzonych w bankach spółdzielczych jest więc możliwa dzięki współpracy realizowanej przez organ przymusowej restrukturyzacji i jednostkę zarządzającą systemem ochrony.

Celem artykułu jest określenie zakresu zadań i wzajemnych relacji głównych podmiotów zaangażowanych w proces sporządzenia i uchwalenia zintegrowanego planu inwestycyjnego (ZPI), tj. inwestora i organów gminy (rady gminy i organu wykonawczego gminy). W pracy postawiono hipotezę badawczą, zgodnie z którą ukształtowanie relacji między tymi uczestnikami opiera się na równoważeniu ich pozycji prawnej, co stanowi odzwierciedlenie celów i koncepcji ZPI jako szczególnego instrumentu planowania przestrzennego. W wyniku przeprowadzonych analiz hipoteza ta została pomyślnie zweryfikowana. Prowadzi to do wniosku, że prawna relacja podstawowych uczestników procesu sporządzenia i uchwalenia ZPI odpowiada jego koncepcji i celom. Ma on bowiem umożliwić realizację prywatnych przedsięwzięć w procedurze inicjowanej przez inwestora z zachowaniem władztwa planistycznego gminy, w szczególności poprzez jej kompetencję do uchwalenia tego szczególnego planu miejscowego.

W aktualnym stanie prawnym zadania z zakresu spraw regulacji gospodarki paliwami i energią oraz promowania konkurencji realizuje Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: „Prezes URE”), który jest centralnym organem administracji rządowej, natomiast odwołania od rozstrzygnięć Prezesa URE rozpatrywane są przez sądy powszechne. Obowiązujący model, właściwy nie tylko dla spraw z zakresu energetyki, ale – w szerszym ujęciu – także dla innych postępowań odrębnych dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów oraz innych regulowanych sektorów gospodarki, określany jest mianem postępowania hybrydowego. Wprowadzenie przedmiotowego modelu, jak również jego funkcjonowanie, wywoływało i wywołuje liczne wątpliwości interpretacyjne oraz praktyczne. Celem artykułu jest przedstawienie zarysu problematyki związanej z prowadzeniem postępowań w sprawach z zakresu regulacji energetyki, a następnie omówienie praktycznych problemów związanych z wykonalnością decyzji Prezesa URE w przypadku wniesienia odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów. W szczególności przedstawione zostały dwa odmienne stanowiska prezentowane z jednej strony w doktrynie prawa procesowego, orzecznictwie sądów powszechnych oraz występujących w praktyce Prezesa URE, a z drugiej w orzecznictwie sądów administracyjnych. W trzeciej części artykuł zawiera stanowisko autorki w omawianej sprawie oraz zwięzłe przedstawienie postulatów de lege ferenda prezentowanych w krajowym piśmiennictwie.

Praktyka działania administracji podatkowej powinna respektować chronioną konstytucyjnie tajemnicę lekarską i przysługujące pacjentom prawo do prywatności. Tymczasem w ostatnich latach nasiliły się realizowane przez KAS kontrole w placówkach ochrony zdrowia, podczas których kontrolujący korzystają z informacji z dokumentacji medycznej. Takie działania – pomimo, że mają ma celu wyeliminowanie ewentualnych nieprawidłowości w zakresie opodatkowania podatkami dochodowymi i VAT – nie zasługują na aprobatę. Metodyka kontroli, w tym np. ocenianie dochodów lekarzy po liczbie wystawianych przez nich recept, jest w znacznej części wadliwa. Zarówno interes finansowy państwa, jak potrzeba zachowania tajemnicy lekarskiej powinny być mądrze chronione. Niniejszy artykuł ma na celu zwrócenie uwagi na obszary, w których w ostatnich latach doszło do takiego konfliktu, ale przede wszystkim wskazanie obszarów, w których możliwe jest pogodzenie właściwie chronionych interesów jednostki i społeczeństwa.

W dobie postępującej integracji europejskiej oraz intensyfikacji działalności transgranicznej przedsiębiorstw transgraniczne przekształcenia spółek kapitałowych stają się istotnym instrumentem elastycznego dostosowania struktur korporacyjnych do wymogów rynku wewnętrznego Unii Europejskiej. Celem artykułu jest ocena skuteczności mechanizmów ochrony wierzycieli w procesie transgranicznego przekształcenia spółki kapitałowej, ze szczególnym uwzględnieniem konstrukcji zabezpieczenia roszczeń przewidzianej w art. 580¹² k.s.h. Artykuł podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, czy obowiązujące regulacje zapewniają właściwą równowagę pomiędzy ochroną interesów wierzycieli a realizacją zasady swobody przedsiębiorczości i mobilności spółek w ramach rynku wewnętrznego Unii Europejskiej. W niniejszym artykule dokonano analizy wybranych zagadnień prawnych dotyczących odpowiedzialności spółki przekształcanej wobec wierzycieli w procesie transgranicznego przekształcenia. Szczególna uwaga została poświęcona mechanizmowi zabezpieczenia roszczeń wierzycieli, określonemu w przepisie art. 580¹² Kodeksu spółek handlowych, który przewiduje możliwość dochodzenia przez wierzycieli zabezpieczenia ich roszczeń pod warunkiem uprawdopodobnienia zagrożenia ich zaspokojenia. W artykule omówiono również instytucjonalne ramy procedury przekształcenia oraz rolę sądu w ocenie zasadności żądań wierzycieli.

W odniesieniu do gwarancji dodatkowej co do jakości dzieła budowalnego, udzielanej przez wykonawcę robót na żądanie zamawiającego, od dawna utrzymują się trudności interpretacyjne z uwagi na brak samodzielnej regulacji ustawowej. Wprawdzie na gruncie prawa polskiego umocnił się pogląd, zgodnie z którym w zakresie kwestii nieobjętych dokumentem gwarancyjnym należy stosować w drodze analogii przepisy o gwarancji przy sprzedaży (art. 577 i n. k.c.), to jednak zdaniem TSUE zasada równego traktowania konkurentów wraz z obowiązkiem zapewnienia dostatecznej przejrzystości postępowania przy udzielaniu zamówień publicznych stoją na przeszkodzie stosowaniu w drodze analogii do zamówienia budowlanego przepisów prawa krajowego regulujących gwarancję dotyczącą sprzedaży, których treść nie została z góry wyraźnie powołana ani w dokumentacji przetargowej, ani w umowie o roboty budowlane.