Najlepsze ceny Specjalne oferty dla członków klubu książki PWE Najtańsza dostawa
Mgr Barbara Surdykowska
ORCID: 0000-0003-4569-1274
Barbara Surdykowska, pracuje w Biurze Eksperckim przy KK NSZZ „Solidarność”, gdzie zajmuje się wsparciem prawnym struktur związku zawodowego podczas różnorodnych negocjacji. Ekspertka Rady Dialogu Społecznego. Autorka artykułów dotyczących między innymi europejskiego dialogu społecznego, rokowań w korporacjach ponadnarodowych oraz roli związków zawodowych w semestrze europejskim. Główny przedmiot jej zainteresowań
DOI: 10.33226/0032-6186.2022.4.3
JEL: J88, K31

Celem artykułu jest przedstawienie możliwości przeprowadzania uzgodnionych i wspólnych inspekcji przez Europejski Urząd ds. Pracy (ELA), co w przyszłości może być podstawą budowania unijnego rynku pracy. Dotychczasowe inspekcje dotyczyły sektora budowlanego, rolnictwa oraz transportu drogowego. Uzgodnione i wspólne inspekcje stanowią ważny element działań i kompetencji ELA, otwarta jest jednak kwestia, jak często partnerzy społeczni i państwa członkowskie będą korzystały z tej możliwości.

Słowa kluczowe: Europejski Urząd ds. Pracy; inspekcje; unijny rynek pracy
DOI: 10.33226/0032-6186.2021.12.1
JEL: J24, J83, O33

Artykuł odnosi się do zjawiska cyborgizacji osoby ludzkiej i jego potencjalnego wpływu na sytuację świata pracy. Został zainspirowany stuleciem urodzin Stanisława Lema, wybitnego polskiego autora literatury science fiction, ale także wizjonera przyszłości. W pierwszej kolejności przedstawiono skrótowe uwagi dotyczące definicji cyborgizacji i jej rozwoju w różnych aspektach. Następnie autorzy podejmują próbę zasygnalizowania tych zagadnień na styku cyborgizacja–świat pracy, które będą wymagały analizy w kontekście prawa pracy, jak: prawo pracownika do neurologicznych ulepszeń (a także do odmowy ich zastosowania) oraz własność tych ulepszeń w relacji pracodawca-pracownik. Postawione zostają pytania czy praca cyborga nie będzie traktowana jak towar i czy obecny paradygmat gospodarki kapitalistycznej nie wymusi samoistnego dążenia do cyborgizacji człowieka pracy. Finalnie poruszona jest kwestia wpływu pandemii COVID-19 na przyspieszenie procesów cyborgizacji. W artykule pojawiają się odniesienia do twórczości s-f poruszającej istotne problemy wynikające z potencjalnego sztucznego „ulepszania” osoby ludzkiej.

Słowa kluczowe: cyborgizacja; świat pracy; nowe technologie
DOI: 10.33226/0032-6186.2021.9.3
JEL: J39, J51

Związki zawodowe a gwarantowany uniwersalny dochód podstawowy

Kwestia uniwersalnego dochodu podstawowego (universal basic income — UBI) jest obecnie jednym z powszechnie dyskutowanych zagadnień. Celem artykułu jest przybliżenie toczącej się dyskusji na temat dochodu podstawowego w ruchu związkowym. Ogólnie można stwierdzić, że ruch związkowy jest głęboko sceptyczny wobec UBI. Przyczyny zaniepokojenia ruchu związkowego w kontekście możliwości wykorzystania dochodu podstawowego jako odpowiedzi na zachodzące na rynku pracy procesy związane ze zmianą technologiczną wydają się być następujące: 1) ruch związkowy zdaje się przedkładać klasyczne „prawo do pracy” nad „prawo do podstawowego dochodu” ze względu na fakt, że wykonywanie pracy skutecznie integruje ludzi z życiem społecznym i jest podstawą budowania ścieżki rozwoju osobistego, 2) związki zawodowe obawiają się, że całkowicie stracą możliwość wpływania na płace poprzez układy zbiorowe i że kwestia płac powróci do sfery indywidualnego przetargu. Wydaje się, że tam gdzie związki zawodowe są nadal silne i mają realny wpływ na strukturę płac (np. Belgia czy Niemcy), są one wyraźniej przeciwne UBI. Natomiast tam gdzie organizacje związkowe działają w większym stopniu w wysoce elastycznym środowisku, są bardziej pozytywnie nastawione do tego pomysłu.

Słowa kluczowe: dochód podstawowy; związki zawodowe; polityka społeczna
DOI: 10.33226/0032-6186.2021.5.3
JEL: K31, K33

Artykuł dotyczy orzecznictwa Sądu Najwyższego Kanady w zakresie relacji pomiędzy prawem do zrzeszania się a prawem do rokowań zbiorowych i prawem do strajku. Autorka analizuje takie orzeczenia jak BC Health czy SFL v Saskatchewan. Przedstawia „dialog” pomiędzy poszczególnymi sądami i trybunałami. W orzeczeniu SFL v Saskatchewan Sąd Najwyższy Kanady wskazuje na wzmacniający się międzynarodowy konsensus, że aby prawo do rokowań zbiorowych było znaczące, musi zawierać w sobie prawo do strajku. W swoich rozważaniach Sąd Najwyższy Kanady odwołuje się bezpośrednio do dorobku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Relacja pomiędzy orzecznictwem obu podmiotów jest wyrazista. Wyraźną wspólną bazą jest dorobek quasi-orzecznicy Międzynarodowej Organizacji Pracy.

Słowa kluczowe: : prawo do zrzeszania się; prawo do rokowań zbiorowych; prawo do strajku; Sąd Najwyższy Kanady; quasi-orzecznictwo MOP
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.12.1
JEL: J53

Przedmiotem artykułu jest wyrok Sądu Unii Europejskiej z 24 października 2019 r. w sprawie Porozumienia europejskich sektorowych partnerów społecznych z 21 grudnia 2015 r. „Ogólne ramy informowania urzędników i pracowników rządowej administracji centralnej oraz przeprowadzania z nimi konsultacji”. Wyrok jest efektem skargi złożonej przez Europejską Federację Związków Zawodowych Usług Publicznych (EPSU). Wyrok ten oraz przyszłe ostateczne rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wynikające z apelacji wniesionej przez EPSU) będą miały kluczowe znaczenie dla funkcjonowania mechanizmów europejskiego dialogu społecznego. Zdaniem autorki omawiane orzeczenie pozwala postawić pytania o rolę Komisji Europejskiej w tym procesie.

Słowa kluczowe: europejski dialog społeczny; Komisja Europejska; prawo do informacji i konsultacji
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.4.1
JEL: K31

Rozprzestrzeniająca się pandemia COVID-19 stanowi poważny cios dla gospodarki światowej, w tym dla dotychczas stosunkowo stabilnych struktur społeczno-gospodarczych rozwiniętego kapitalizmu. W artykule przedstawiono pierwsze reakcje instytucji i partnerów społecznych. Autorzy zwracają uwagę, że kryzys pandemiczny może doprowadzić do fundamentalnej transformacji znanego nam dziś świata pracy. W opisie wizji świata pracy po pandemii pomóc mają cztery pytania postawione w artykule i dotyczące: przyszłości globalizacji, zmian w środowisku pracy, zapewnienia zabezpieczenia społecznego w szerszym zakresie oraz zmian społecznych w ocenie wartości miejsc pracy.

Słowa kluczowe: COVID-19; warunki pracy; bezpieczeństwo socjalne; globalizacja
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.2.2
JEL: K31, K33

Autorka omawia orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w których wskazał on na bezpośrednie zastosowanie art. 21, art. 31 ust. 2 oraz art. 47 Karty praw podstawowych UE (orzeczenia Egenberger, IR v JQ, Bauer i Max Planck). Zwraca uwagę na ograniczone znaczenie tej linii orzeczniczej ze względu na utrzymanie w niej argumentacji zawartej w orzeczeniu AMS, że tam gdzie w zapisie Karty jest odwołanie do „prawa i praktyk krajowych”, taki zapis uniemożliwia bezpośrednie zastosowanie Karty. Zdaniem autorki skutek linii orzeczniczej wskazującej na bezpośrednie zastosowanie Karty zależy także od liczby i jakości pytań prejudycjalnych kierowanych przez sądy z danego państwa.

Słowa kluczowe: Karta praw podstawowych UE; orzecznictwo TSUE; integracja europejska

Barbara Surdykowska, pracuje w Biurze Eksperckim przy KK NSZZ „Solidarność”, gdzie zajmuje się wsparciem prawnym struktur związku zawodowego podczas różnorodnych negocjacji. Ekspertka Rady Dialogu Społecznego. Autorka artykułów dotyczących między innymi europejskiego dialogu społecznego, rokowań w korporacjach ponadnarodowych oraz roli związków zawodowych w semestrze europejskim. Główny przedmiot jej zainteresowań badawczych to europeizacja stosunków przemysłowych.