Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 04/2026

Autor podejmuje próbę określenia charakteru prawnego postępowania w sprawie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji. Wykorzystuje w tym zakresie podstawy wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. W rezultacie uznaje to postępowanie za szczególne postępowanie administracyjne. Przemawiają za tym zarówno kryteria podmiotowe (szczególny charakter podmiotów stosunku procesowego), jak i przedmiotowe (sprawa odnosząca się do stanu wyższej konieczności, doniosłe skutki społeczno-gospodarcze). Autor charakteryzuje wyłączone standardy procesowe (prawo do obrony, prawo odwołania) oraz standardy zachowane w tym postępowaniu. Formułuje wniosek, że dla sprawy indywidualnej wszczęcia przymusowej re-strukturyzacji ustawodawca za podstawowe uznał wartości wynikające z prawa materialnego.

Tematyka niniejszego artykułu dotyczy prezentacji i oceny poglądów judykatury sądowoadminstracyjnej w zakresie pożyczek udzielanych podmiotom powiązanym i kwalifikowania ich na gruncie ryczałtu od dochodów spółek (tzw. estońskiego CIT-u) jako ukryty zysk. Zagadnienie to jest przedmiotem kilkunastu judykatów, w których odnaleźć można dwie konkurujące ze sobą linie orzecznicze. Celem badawczym niniejszego artykułu jest podjęcie próby odpowiedzi na pytanie, kiedy udzielenie pożyczki podmiotowi powiązanemu powoduje na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych powstanie tzw. ukrytych zysków.

Przedmiotem artykułu jest analiza możliwości wykorzystania technologii łańcucha bloków (blockchain) przy prowadzeniu rejestru akcjonariuszy. Problematyka ta znajduje się na styku prawa oraz informatyki i kryptografii. Podstawowym zagrożeniem dla jej rozpoznania pozostaje to, że specjaliści z każdej z tych dziedzin będą rozmawiali o niej jedynie w swoich własnych podgrupach. Zgodnie z obserwacją autora przeważający do tej pory sposób referowania problematyki łańcucha bloków w dyskusji w ramach nauk prawnych, obejmujący bezpośrednie powoływanie dorobku nauk informatycznych przy specyficznym dla tej dyscypliny przedstawieniu tych zagadnień, nie zawsze prowadzi do odpowiedniej internalizacji tej problematyki na gruncie nauk prawnych. Celem artykułu jest zidentyfikowanie ryzyk, ale także korzyści z wykorzystania technologii łańcucha bloków przy prowadzeniu rejestru akcjonariuszy. Jest to konieczne, aby zachęcić praktykę obrotu do rozważenia wykorzystania tej technologii. Poza zakresem artykułu pozostaje natomiast kwestia możliwości wykorzystania przy prowadzeniu rejestru akcjonariuszy technologii rozproszonej i zdecentralizowanej bazy danych (DLT) oraz kwestia tokenizacji akcji.

Jeden organizm gospodarczy i probatio diabolica – czy jest jeszcze coś nowego pod słońcem?

The paper delves into two rudimentary concepts of the EU competition law, namely single economic unit doctrine and probatio diabolica whereby the EU enforcers and court are able to impute liability to parent companies whenever subsidiaries perpetrate anticompetitive delict. This topic is elaborated with reference to the CJEU case law. Moreover, seminal Directive 1/2019 is included. A range of aspects of the single economic unit doctrine are examined in order to double check whether this incumbent concept is truly valid. The observations are carried out through the prism of legal requirement, responsive corporate governance and regulatory expectations. Thereby the public and private facets are dissected. The paper’s insights capture managers’ perspective as well. Final part provides proposals to the law or its interpretations that are addressed to lawmakers and agencies/courts as well as recommendations for the companies to ensure alignment with the current state of this fragment of competition law.

Artykuł zgłębia dwa podstawowe pojęcia prawa konkurencji UE, mianowicie doktrynę jednolitej jednostki gospodarczej oraz probatio diabolica, dzięki którym organy egzekwujące prawo UE i sądy mogą przypisywać odpowiedzialność spółkom dominującym, gdy spółki zależne dopuszczają się naruszeń antykonkurencyjnych. Temat ten został rozwinięty w odniesieniu do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ponadto uwzględniono przełomową Dyrektywę 1/2019. Przeanalizowano szereg aspektów doktryny jednolitej jednostki gospodarczej w celu weryfikacji, czy to ugruntowane pojęcie jest rzeczywiście zasadne. Rozważania prowadzone są przez pryzmat wymogów prawnych, odpowiedzialnego ładu korporacyjnego oraz oczekiwań regulacyjnych, przy czym rozróżniono aspekty publiczne i prywatne. Wnioski z artykułu uwzględniają także perspektywę menedżerów. W części końcowej przedstawiono propozycje zmian w prawie lub jego interpretacji, skierowane do prawodawców oraz organów i sądów, a także rekomendacje dla przedsiębiorstw, mające na celu zapewnienie zgodności z aktualnym stanem tego fragmentu prawa konkurencji.

Zgodnie z treścią art. 968 § 1 k.p.c. nabywca może zaliczyć na poczet ceny własną wierzytelność lub jej część, jeżeli znajduje ona pokrycie w cenie nabycia. Przedmiotowa regulacja może wywoływać problemy w jej praktycznym zastosowaniu. Z przepisów o egzekucji z nieruchomości w jasny sposób nie wynika, kim jest nabywca, któremu przysługuje prawo do zaliczenia wierzytelności na poczet ceny nabycia. Ponadto ustawodawca nie sprecyzował, jak należy pojmować wierzytelność znajdującą pokrycie w cenie nabycia. Nie jest także skonkretyzowany sposób i forma zaliczania wierzytelności na poczet tej ceny, w tym wierzytelności zabezpieczonej hipoteką. W doktrynie sporna jest także kwestia skutków prawnych zapłaty przez nabywcę nieruchomości zbyt niskiej ceny nabycia w następstwie nieprawidłowego zaliczenia wierzytelności na poczet tej ceny. Celem artykułu jest próba rozstrzygnięcia wymienionych problemów badawczych. Oceny także wymaga, czy obowiązująca treść art. 968 § 1 k.p.c. w sposób wystarczający określa zasady skorzystania przez nabywcę licytacyjnego z omawianej instytucji.

Celem artykułu jest przedstawienie i ocena zasady biznesowego osądu (business judgment rule, BJR) w prawie i orzecznictwie stanu Delaware jako jednej z kluczowych instytucji prawa korporacyjnego o znaczeniu praktycznym, normatywnym i gospodarczym. W opracowaniu omówiono strukturę normatywną BJR, przesłanki jej zastosowania oraz funkcję ochrony decyzyjnej zarządzających, która determinuje podejmowanie ryzyka, w tym radykalnego. W artykule wykorzystano metodę dogmatyczno- prawną i egzegezę prawa w celu systematyzacji dorobku orzeczniczego i normatywnego stanu Delaware. Uwzględniono także literaturę amerykańską z obszaru prawa korporacyjnego, jak również zarządzania i ekonomii, co pozwoliło ukazać istotę komplementarnego związku między BJR a praktyką corporate governance i compliance. W następstwie oceny BJR ustalono, że stanowi ona dynamiczną doktrynę równoważącą swobodę decyzyjną zarządzających z ich odpowiedzialnością, która nie tylko kształtuje praktykę ładu korporacyjnego, ale także wpływa na stabilność i przewidywalność prawa oraz otoczenia gospodarczego stanu Delaware, aż wreszcie oddziałuje na rozwój innowacyjnej gospodarki amerykańskiej.

Celem glosy jest krytyczna ocena wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 13 lutego 2025 r., I ACa 547/18, dotyczącego tzw. nieistniejących wyroków arbitrażowych. Autor analizuje przesłanki pozwalające na odróżnienie wyroków arbitrażowych od aktów pozornych i wskazuje, że zastosowanie procedury uchylenia do dokumentów niebędących wyrokami prowadzi do zaburzeń systemowych. Glosa postuluje konsekwentne traktowanie takich aktów jako prawnie nieistniejących, co lepiej odpowiada zasadzie pewności prawa i bezpieczeństwa obrotu.