Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 01/2026

W niniejszym artykule przedstawiono zachowania sprzedawców internetowych (w tym platform handlowych), tzw. e-sklepów, które naruszały przepisy mające chronić konsumentów. Chodzi przede wszystkim o zakaz stosowana nieuczciwych praktyk handlowych, ale także o niedozwolone postanowienia regulaminów tych przedsiębiorców. Opracowanie koncentruje się w tej materii na decyzjach Prezesa UOKiK, w ramach których egzekwował wzmiankowane przepisy. Miało to miejsce w ostatnich kilku latach, co odzwierciedla dynamikę rozwoju e-commerce i coraz częstsze stosowanie nowych form oddziaływania na internetowego nabywcę (konsumenta). Artykuł analizuje obowiązujące w tej materii unormowania prawne w celu ustalenia, czy są one wystarczające do zapewnienia skutecznej ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami, w tym zwłaszcza stosowaniem zwodniczych interfejsów (dark patterns).

Interpretacja pojęcia interesu spółki stanowi od lat przedmiot ożywionej dyskusji w polskiej doktrynie prawa spółek. W niniejszym artykule, wpisującym się w tę debatę, proponujemy przesunięcie jej ciężkości z doktrynalnego definiowania interesu spółki oraz hierarchizowania a priori ogniskujących się w nim interesów (prymat interesu akcjonariuszy vs nakaz wyważania interesów akcjonariuszy i różnych grup interesariuszy) na sprecyzowanie obowiązków członków organów przy podejmowaniu decyzji biznesowych w procesie prowadzenia spraw spółki. Wychodzimy bowiem z założenia, że w kontekście decyzji menedżerskich kluczowe nie jest abstrakcyjne i uniwersalne rozstrzygnięcie kwestii, jak należy rozumieć interes spółki i czy interesy jej wspólników (akcjonariuszy) powinny zawsze wyprzedzać inne, zwłaszcza pozafinansowe, cele, lecz ocena tego, czy organ działał w granicach przysługującego mu uznania menedżerskiego. Decyzję, co leży w interesie spółki, należy pozostawić jej piastunom (tj. członkom zarządu i rady nadzorczej, a w PSA także dyrektorom), którzy przy jej podejmowaniu korzystają z zakresu uznania menedżerskiego pod warunkiem przestrzegania kodeksowych obowiązków lojalności i staranności oraz przesłanek wynikających z wprowadzonej niedawno do Kodeksu spółek handlowych zasady biznesowej oceny sytuacji (business judgment rule). 

Obecny stan prawny, jak również historyczna perspektywa pozwalają uznać, że prawodawca unijny nie pozostaje obojętny wobec zachodzących zmian technologicznych. Dążąc do zapewnienia zajmowania wiodącej pozycji UE w zakresie technologii w różnych obszarach życia obywateli i funkcjonowania gospodarki, musi tworzyć właściwe środowisko prawne. Mając na uwadze, że dynamika zmian jest odczuwalna zwłaszcza w obszarze rynku finansowego, którego potencjał do rozwoju innowacyjnych usług i rozwiązań jest jednym z wyższych, należy podkreślić, że regulacja tego rynku ma istotne znaczenie dla zapewnienia, aby jego uczestnicy mogli korzystać z nowych technologii w sposób pobudzający rozwój rynku, ale również zgodnie z unijnymi wartościami, w szczególności dla dobra jednostki i ogółu. Można zatem postawić tezę, że innowacyjność rynku finansowego staje się założeniem normatywnym przy tworzeniu aktów prawa unijnego i krajowego prawa rynku finansowego. Teza ta zostanie poddana refleksji naukowej w niniejszym opracowaniu.

W artykule analizuje się problematykę zbycia przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym w kontekście przepisów o podatku od towarów i usług (VAT). Celem badania jest ustalenie, czy i w jakim zakresie odrębności prawa upadłościowego wpływają na kwalifikację przedmiotu sprzedaży jako przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w rozumieniu ustawy o VAT. Należy uznać, że zbycie przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym – niezależnie od wyłączeń pewnych elementów jego majątku, zgodnie z przepisami prawa upadłościowego – zasadniczo nie podlega opodatkowaniu VAT. Decydujące jest bowiem funkcjonalne rozumienie pojęcia „przedsiębiorstwo” zarówno w świetle prawa krajowego, jak i unijnego. Przepisy prawa upadłościowego nakazują ponadto dążyć do sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości, co także ma znaczenie dla kwalifikacji takiej transakcji w kontekście VAT.

Systemy AI mają potencjał zrewolucjonizowania globalnej przestrzeni informacyjnej i stanowią wyzwanie dla prawa do informacji. Wykorzystanie sztucznej inteligencji w dziennikarstwie niesie ze sobą zarówno korzyści, jak i problemy. Wątpliwości pojawiają się w odniesieniu do regulacji prawnych stosowanych do materiałów tworzonych przez sztuczną inteligencję, a rozpowszechnianych w prasie. Powstaje pytanie, jak w związku z katalogiem obowiązków i praw prasy kwalifikować działania sztucznej inteligencji, czy stanowią one materiały prasowe, a także czy sztuczna inteligencja może zgodnie z prawem zastąpić dziennikarzy i samodzielnie realizować obowiązek informowania. W artykule wykazano, że w świetle obowiązujących przepisów zastąpienie dziennikarzy przez sztuczną inteligencję – jako decydenta odnośnie do treści prasowych – nie jest możliwe. Taka działalność nie ma również cech działalności prasowej, z racji braku przesłanek podmiotowych prasy, czyli tworzenia treści przez osoby fizyczne tworzące materiały prasowe. Ponadto sztuczna inteligencja, nie mając osobowości prawnej, nie może ponosić odpowiedzialności za treść generowanych treści. Ich publikacja wymaga wcześniejszej weryfikacji przez dziennikarzy.

Oględziny nieruchomości są jedną z czynności szacowania wartości nieruchomości i ważnym źródłem danych na jej temat. Celem niniejszego artykułu jest wskazanie na wybrane, istotne wątpliwości związane z zagadnieniem wykonywania oględzin nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego w procesie szacowania jej wartości oraz próba wykładni przepisów Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z 5.09.2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (r.w.n.), dotyczących obowiązku i sposobu przeprowadzania takich oględzin. W tym celu, posługując się metodą formalno-dogmatyczną oraz pomocniczo metodą komparatystyczną, dokonano kompleksowej analizy kwestii oględzin nieruchomości, wychodząc od przepisów r.w.n. i sięgając aż po przykłady regulacji krajowych w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej. W artykule wykazano, że § 3 ust. 1 i 2 r.w.n. należy interpretować w ten sposób, że to rzeczoznawca majątkowy decyduje, czy, w jakim zakresie i w jaki sposób wykona oględziny. Rzeczoznawca może odstąpić od ich przeprowadzenia także w sytuacjach, w których wykonanie oględzin jest możliwe, ale uzna, że na podstawie innych źródeł posiada wystarczającą wiedzę na temat nieruchomości. Nie musi on przeprowadzać oględzin osobiście, może do tego celu wyznaczyć odpowiednią osobę. Oględziny mogą także zostać wykonane w sposób zdalny.

W glosie do postanowienia z 4.12.2024 r., II CSKP 2047/22, zaaprobowano pogląd Sądu Najwyższego, zgodnie z którym nie ma przeszkód prawnych, aby wpisu do księgi wieczystej dotyczącego zmiany wierzyciela hipotecznego dokonać także wówczas, gdy hipoteka ma charakter hipoteki przymusowej i została wpisana na rzecz cedenta, jakim jest bank na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego. Wskazano argumenty na rzecz prawidłowości tego stanowiska. Zauważono też, iż z poglądem wyrażonym w tym orzeczeniu bynajmniej nie kłóci się to, że na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego klauzulą wykonalności może być prowadzona egzekucja tylko na rzecz banku, a nie na rzecz innej osoby.