Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 12/2025

Imperatyw skutecznego egzekwowania prawa konkurencji, zwłaszcza w przypadku najgroźniejszych deliktów antykonkurencyjnych w postaci karteli, wymaga w szczególności stosowania adekwatnych metod ich wykrywania. Do najważniejszych mechanizmów w ramach tzw. reaktywnych metod wykrywania naruszeń tego prawa zdaje się urastać ochrona i nagradzanie tzw. sygnalistów, co w naturalny sposób inspiruje do badań nad tym zagadnieniem. Wpisując się w nurt tych badań, niniejszy artykuł prezentuje główne założenia ochrony i nagradzania sygnalistów w sprawach antymonopolowych, argumenty przemawiające za i przeciw temu mechanizmowi oraz polskie rozwiązania w tej materii. Szczególny asumpt do podjęcia tego ostatniego wątku rozważań daje wejście w życie ustawy z dnia 14.06.2024 r. o ochronie sygnalistów, która to regulacja stanowi znaczący, choć raczej nie przełomowy krok w kierunku doskonalenia polskiego programu dla sygnalistów w sprawach antymonopolowych. Głównym celem podjętych badań jest weryfikacja hipotezy o rosnącym znaczeniu ochrony i nagradzania sygnalistów jako komplementarnego mechanizmu wykrywania naruszeń prawa konkurencji mimo braku konsensusu w wielu kwestiach odnoszących się do tego mechanizmu.

Celem artykułu jest identyfikacja barier rozwoju ubezpieczeń własności intelektualnej oraz ocena ich potencjału w kontekście rosnącego znaczenia aktywów niematerialnych w gospodarce. Mimo że kapitał intelektualny ma coraz większy udział w strukturze majątkowej przedsiębiorstw, trudności związane z jego wyceną utrudniają wykorzystanie tych wartości jako przedmiotu ubezpieczenia czy zabezpieczenia wierzytelności. Powstaje w ten sposób paradoks: wzrasta znaczenie informacji i wiedzy, ale ich ubezpieczalność pozostaje ograniczona. Artykuł krytycznie odnosi się do założeń Komisji Europejskiej, wskazując, że to nie ubezpieczenia wymuszą standaryzację wyceny, lecz przeciwnie – rozwój metod wyceny i dostęp do danych statystycznych warunkują możliwość efektywnego ubezpieczenia własności intelektualnej

Rozważania o potrzebie zmian funkcjonowania spółki europejskiej w świetle orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Conducting business activity in the form of a European company (SE) was originally intended to be accompanied by certain facilitations. One of these is the possibility of a cross-border transfer of the company’s registered office without the need to dissolve it beforehand, as well as the option left to the company’s founders to choose between a monistic and a dualistic management model. Despite its novelty, the SE has not gained significant popularity; its presence in the EU remains marginal. Furthermore, the introduction of cross border transfer of registered offices as an EU wide standard for commercial companies has not enhanced the SE’s appeal. Therefore, the Authors believe it is necessary to initiate a discussion on legislative amendments aimed at making the SE form more attractive for conducting business. Such changes might encourage wider adoption of the SE or at the very least ensure it does not become completely marginal in economic activity. However, proposed reforms should respect the national laws of each Member State. Nevertheless, any changes intended to revitalize the SE should be harmonized across all Member State legislations.

Prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki europejskiej (SE) miało pierwotnie wiązać się z pewnymi ułatwieniami. Jednym z nich jest możliwość transgranicznego przeniesienia siedziby spółki bez konieczności jej uprzedniego rozwiązania, a także możliwość wyboru przez założycieli spółki między monistycznym a dualistycznym modelem zarządzania. Pomimo nowatorskiego charakteru SE nie zyskała znaczącej popularności; jej obecność w UE pozostaje marginalna. Ponadto wprowadzenie transgranicznego przenoszenia siedzib statutowych jako standardu obowiązującego w całej UE dla spółek handlowych nie zwiększyło atrakcyjności SE. Dlatego autorzy uważają, że konieczne jest zainicjowanie dyskusji na temat zmian legislacyjnych mających na celu uatrakcyjnienie formy SE dla prowadzenia działalności gospodarczej. Zmiany takie mogłyby zachęcić do szerszego stosowania SE lub przynajmniej zapewnić, że nie zostanie ona całkowicie zmarginalizowana w działalności gospodarczej. Proponowane reformy powinny jednak respektować przepisy krajowe każdego państwa członkowskiego. Niemniej wszelkie zmiany mające na celu ożywienie SE powinny być zharmonizowane we wszystkich przepisach państw członkowskich.

Instytucja służebności przesyłu, wprowadzona do polskiego Kodeksu cywilnego w 2008 r., wciąż stanowi źródło istotnych wątpliwości interpretacyjnych mimo niewielkiej liczby przepisów ją regulujących. W szczególności, wobec braku określenia expressis verbis ustawowego zakresu tej służebności w odniesieniu do infrastruktury elektroenergetycznej, aktualne pozostają pytania dotyczące szerokości pasa służebności. Artykuł koncentruje się na analizie problematyki wyznaczania pasa technologicznego oraz praktycznych konsekwencjach tego zagadnienia dla przedsiębiorców przesyłowych. W zakończeniu przedstawiono postulaty de lege ferenda dotyczące m.in. potrzeby ustawowego doprecyzowania zasad wyznaczania pasa służebności.

Celem niniejszego artykułu jest wyjaśnienie wątpliwości powstających na tle umowy o prowadzenie rejestru akcjonariuszy prostej spółki akcyjnej oraz spółki akcyjnej. Konkluzja wypływająca z rozważań zawartych w artykule sprowadza się m.in. do następujących wniosków: 1) Rejestr akcjonariuszy ma szczególny charakter, wynikający z zasady konstytutywnego wpisu do rejestru oraz zasady bezpieczeństwa i pewności obrotu, który wyznacza granicę swobody kontraktowej stron umowy o prowadzenie rejestru akcjonariuszy, a w konsekwencji treści wykreowanego na jego podstawie stosunku prawnego. 2) Uchwała akcjonariuszy zawierająca zgodę na zawarcie umowy z określonym podmiotem mającym prowadzić rejestr jest warunkiem prawnym (conditio iuris), przesłanką konieczną do skutecznego zawarcia umowy. Zgoda ta nie może mieć charakteru blankietowego. 3) Niedopuszczalne jest zawarcie warunkowej umowy o prowadzenie rejestru, której skuteczność uzależniona byłaby od podjęcia uchwały akcjonariuszy. 4) Podmiotem prowadzącym rejestr akcjonariuszy spółki nie może być akcjonariusz tej spółki. 5) Strony umowy o prowadzenie rejestru akcjonariuszy nie mogą poszerzyć danych rejestru, jeśli nie przewiduje tego umowa (statut) spółki.

Celem niniejszego artykułu jest krytyczna analiza ewolucji podejścia TSUE do zagadnień problematycznych z perspektywy prawa UE związanych z funkcjonowaniem arbitrażu sportowego i działalności CAS. Główna teza, którą staram się zawrzeć w tym tekście, to stwierdzenie, że wyłączna jurysdykcja arbitrażowa CAS w sprawach sportowych jest wciąż dopuszczalna, lecz po wyrokach ISU i RFC Seraing CAS musi być otwarty na kontrolę sądową w UE (w szczególności w zakresie stosowania art. 101–102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE)) i spełniać wymogi wynikające art. 47 Karty praw podstawowych (KPP).

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął w uchwale problem dotyczący prawnej formy działania, jaka powinna być stosowana przez organ podatkowy przy dokonywaniu wykreślenia podatnika z rejestru podatników czynnych VAT na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług. Wykreślenie to następuje w praktyce po uzyskaniu od innego organu podatkowego (Szefa KAS) informacji wskazujących na działanie podatnika z zamiarem wykorzystania działalności banków do celów związanych z wyłudzeniami skarbowymi i zwykle odbywa się automatycznie. Istota problemu dotyczy więc tego, czy wykreślenie wymaga formy decyzji podatkowej, czy może nastąpić czynnością materialno- techniczną organu. Jego rozwiązanie, w szerszej perspektywie, przesądza o korzystaniu podatnika z praw podstawowych, tj. prawa do skutecznego środka zaskarżenia rozstrzygnięć administracji skarbowej.

Problematyka roszczeń odszkodowawczych z tytułu bezzasadnego wyeliminowania wykonawcy z ubiegania się o zamówienie publiczne nadal nastręcza wielu trudności interpretacyjnych na gruncie europejskiej zasady odpowiedzialności skutecznej zamawiającego-organizatora przetargu za następstwa popełnianych uchybień proceduralnych. Ramowa regulacja roszczeń odszkodowawczych w dyrektywie odwoławczej nie załatwia wielu kwestii leżących z konieczności w domenie prawa krajowego z perspektywy powyższej zasady. W zapadłym niedawno wyroku TSUE wyłoniła się potrzeba pogłębionej wykładni przesłanek i granic odpowiedzialności zamawiającego za doprowadzenie do pozbawienia konkurenta realnej szansy na uzyskanie zamówienia. Poglądy Trybunału wraz z rozwiniętą argumentacją mogą mieć znaczenie dla wykładni polskich rozwiązań normatywnych.