Living Lab as a Research Approach: Conceptual Framework, University Model, and Practical Applications
Publication date: 2026
Place publication: Warszawa
Publication: I
Binding: paperback
Format: B5
Additional information: DOI 33.226/978-83-208-2717-0
Jak tworzyć innowacje, które odpowiadają na rzeczywiste potrzeby ludzi i instytucji? Jak połączyć wiedzę naukową, doświadczenie praktyków oraz perspektywę użytkowników? Odpowiedzią może być living lab – otwarty ekosystem współpracy, w którym badania, eksperymentowanie i wdrażanie rozwiązań odbywają się w rzeczywistych warunkach.
Książka przedstawia koncepcję uczelnianych living labów jako podejścia badawczego, modelu organizacyjnego i przestrzeni współtworzenia innowacji. Łączy refleksję teoretyczną i metodologiczną z doświadczeniami projektu „Campus Living Lab. Useful Research HUB” realizowanego na Uniwersytecie Jagiellońskim, pokazując, jak kampus może stać się żywym laboratorium wspólnego rozwiązywania wyzwań społecznych, środowiskowych i organizacyjnych.
Publikacja prezentuje różnorodne modele funkcjonowania living labów, metody angażowania interesariuszy oraz studia przypadków dotyczące m.in. bioróżnorodności, błękitno-zielonej infrastruktury, dostępności przestrzeni publicznej i neuroróżnorodności. Nie pomija przy tym trudności związanych z interdyscyplinarną współpracą, ograniczeniami instytucjonalnymi oraz nieprzewidywalnością procesów innowacyjnych.
To książka dla badaczy, osób zarządzających uczelniami, przedstawicieli administracji publicznej, organizacji społecznych i biznesu, a także wszystkich, którzy chcą rozwijać innowacje poprzez współpracę, eksperymentowanie i uczenie się w działaniu.
PODZIĘKOWANIA
WSTĘP
CZĘŚĆ I. LIVING LAB JAKO PODEJŚCIE BADAWCZE
1. GENEZA, ISTOTA I RAMY POJĘCIOWE LIVING LABU
Monika Jedynak
1.1. Wprowadzenie
1.2. Geneza i ewolucja koncepcji living labu
1.3. Living lab jako podejście badawcze i środowisko innowacji
1.3.1. Living lab jako podejście badawcze
1.3.2. Living lab jako środowisko innowacji
1.4. Teoretyczne podstawy koncepcji living labu
1.5. Definicje, typologie i kluczowe właściwości living labów
1.5.1. Przegląd definicji
1.5.2. Typologie living labów
1.5.3. Kluczowe właściwości living labów .
1.6. Living lab w kontekście współczesnych systemów innowacji .
1.7. Rola środowisk akademickich i instytucjonalnych w rozwoju living labów
1.8. Podsumowanie .
2. LIVING LAB JAKO RAMA METODOLOGICZNA
Marta Najda-Janoszka
2.1. Wprowadzenie
2.2. Podstawy teoretyczne i założenia epistemologiczne
2.3. Rama metodologiczna living lab – definicja i wymiary
2.4. Aktorzy – role, relacje i partycypacja we współtworzeniu
2.5. Logika procesu – iteracyjność i eksperymentowanie w warunkach rzeczywistych
2.6. Integracja badań, wdrożeń i ewaluacji – rygor i odpowiedzialność badawcza
2.7. Podsumowanie
3. OPERACJONALIZACJA RAMY METODOLOGICZNEJ — CYKL ITERACYJNY I METODY BADAŃ LIVING LAB
Kamilla Noworól, Anna Góral, Roksana Ulatowska
3.1. Wprowadzenie
3.2. Iteracyjny model procesu living lab
3.2.1. Iteracyjność jako logika procesu living lab
3.2.2. Typy iteracji
3.2.3. Iteracyjny przebieg procesu living lab
3.2.4. Skalowalność jako nadrzędny poziom iteracji
3.3. Metody badań w cyklu living lab
3.3.1. Diagnoza
3.3.2. Współprojektowanie
3.3.3. Testowanie
3.3.4. Wdrażanie .
3.3.5. Ewaluacja
3.4. Specyfika badań prowadzonych w środowisku rzeczywistym
3.4.1. Relacje badacz–uczestnik i warunki uczestnictwa
3.4.2. Etyczne aspekty badań w living labie
3.4.3. Odpowiedzialność badacza
3.5. Podsumowanie
CZĘŚĆ II. UCZELNIANY LIVING LAB JAKO SZCZEGÓLNY TYP LIVING LABU
4. LIVING LABY W PROCESIE ZARZĄDZANIA INNOWACJAMI NA UCZELNIACH — ROLA I FORMY ORGANIZACYJNE
Beata Jałocha, Gabriela Konopka-Cupiał, Mateusz Lewandowski
4.1. Wprowadzenie
4.2. Zarządzanie innowacjami w uczelniach – kontekst instytucjonalny
4.3. Living laby w szkolnictwie wyższym – założenia i logika działania
4.4. Typy living labów w szkolnictwie wyższym
4.4.1. Kryteria różnicowania uczelnianych living labów
4.4.2. Living lab jako projekt
4.4.3. Living lab jako jednostka organizacyjna uczelni
4.4.4. Kampus (jako) living lab
4.4.5. Typologia uczelnianych living labów
4.5. Wyzwania zarządzania innowacjami w kontekście uczelnianych living labów
4.5.1. Wyzwania prawne i regulacyjne
4.5.2. Wyzwania związane z wdrażaniem i skalowaniem
4.6. Znaczenie living labów dla rozwoju zdolności innowacyjnych uczelni
4.7. Podsumowanie .
5. OD ZAŁOŻEŃ DO DZIAŁANIA — UCZELNIANE LIVING LABY W PRAKTYCE
Sylwia Wrona, Magdalena Sawczuk
5.1. Wprowadzenie
5.2. Metodyka badania – ramy analizy porównawczej
5.3. Living lab jako projekt – Sustainable Built Environments for Health and Wellbeing
5.4. Living lab jako wyodrębniona jednostka uczelni – Santa Chiara Lab
5.5. Kampus jako living lab – UAB Smart Campus Living Lab
5.6. Campus Living Lab na tle analizowanych typów
5.7. Podsumowanie
6. LIVING LABY W PRZESTRZENIACH KAMPUSOWYCH .
Jarosław Działek
6.1. Wprowadzenie
6.2. Przestrzenne aspekty funkcjonowania uczelnianych living labów
6.3. Potencjał kampusów jako obszaru działalności living labów
6.4. Modelowe ujęcie living labów w przestrzeniach kampusowych
6.5. Rodzaje living labów w przestrzeniach kampusowych
6.6. Wyzwania funkcjonowania living labów w przestrzeniach kampusowych
6.7. Podsumowanie
CZĘŚĆ III. METODYKA LIVING LAB W PRAKTYCE
7. JAGIELLONIAN CAMPUS LIVING LAB JAKO PRZESTRZEŃ EKSPERYMENTOWANIA — OD PROJEKTU DO CENTRUM BADAŃ TRANSDYSCYPLINARNYCH
Beata Jałocha, Klaudia Napora
7.1. Wprowadzenie
7.2. Geneza
7.3. Misja CaLiLab oraz obszary eksperymentowania i partnerstwa
7.4. Profesjonalizacja działań CaLiLab
7.5. Między badaniami, edukacją a działaniem – aktywności CaLiLab (2023–2026)
7.6. Uczenie się w działaniu – wyzwania rozwoju CaLiLab
7.7. Podsumowanie i wprowadzenie do przeglądu doświadczeń projektowych
8. PROJEKT PILOTAŻOWY „KOSIĆ CZY NIE KOSIĆ? APLIKACJA WEBOWA PRZYGOTOWANA W OPARCIU O BADANIA WPŁYWU CZĘSTOTLIWOŚCI KOSZENIA NA BIORÓŻNORODNOŚĆ I ANALIZĘ POTRZEB OTOCZENIA SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO”
Ewelina Milewska, Dorota Rak, Agnieszka Nobis, Joanna Zalewska-Gałosz, Joanna Kajzer-Bonk
8.1. Kontekst i problem badawczy
8.1.1. Tło
8.1.2. Faza pilotażowa na III Kampusie 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego
8.1.3. Udział w konkursie Campus Living Lab
8.1.4. Cele projektu i planowane rezultaty
8.2. Interesariusze i model współpracy
8.3. Proces iteracyjny (cykle testowania i modyfikacji)
8.3.1. Etap 1 – badania eksperymentalne
8.3.2. Etap 2 – badania społeczne i walidacja potrzeb użytkowników
8.3.3. Etap 3 – tworzenie i testowanie narzędzi edukacyjnych
8.3.4. Etap 4 – projektowanie, wdrożenie i doskonalenie aplikacji webowej
8.3.5. Efekt cykli iteracyjnych
8.4. Kluczowe rezultaty
8.4.1. Rezultaty naukowe
8.4.2. Rezultaty aplikacyjne – edukacyjna aplikacja webowa „Kosić czy nie kosić?”
8.4.3. Rezultaty społeczne
8.5. Wnioski metodyczne
9. PROJEKT PILOTAŻOWY „BŁĘKITNO-ZIELONA INFRASTRUKTURA W KRAJOBRAZIE MIEJSKIM Z WYKORZYSTANIEM LOKALNYCH ZASOBÓW PRZYRODNICZYCH”
Dorota Rak, Alina Stachurska-Swakoń, Józef Mitka, Anna Bojarczuk, Agnieszka Rajwa-Kuligiewicz, Mateusz Stolarczyk, Łukasz Jelonkiewicz, Mirosław Żelazny
9.1. Kontekst i problem badawczy
9.2. Interesariusze i model współpracy
9.3. Proces iteracyjny
9.4. Kluczowe rezultaty
9.5. Wnioski metodyczne
10. PROJEKT PILOTAŻOWY „PUBLICZNA PRZESTRZEŃ INKLUZYWNA — WŁĄCZNIK”
Roksana Ulatowska
10.1. Kontekst i problem badawczy
10.2. Interesariusze i model współpracy
10.3. Proces iteracyjny (cykle testowania i modyfikacji)
10.4. Kluczowe rezultaty
10.5. Wnioski metodyczne oraz refleksja zespołu projektu pilotażowego o metodologii living lab
11. PROJEKT PILOTAŻOWY „NEURORÓŻNORODNOŚĆ W KAMPUSIE 600-LECIA UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO”
Kamilla Noworól, Krzysztof Gerc
11.1. Kontekst i problem badawczy
11.2. Interesariusze i model współpracy
11.3. Proces iteracyjny (cykle testowania i modyfikacji)
11.4. Kluczowe rezultaty
11.5. Wnioski metodyczne i refleksja nad metodyką living lab
12. ANALIZA PORÓWNAWCZA PROJEKTÓW PILOTAŻOWYCH
Kamilla Noworól, Dorota Rak
12.1. Wprowadzenie
12.2. Od założeń koncepcji living labu do kryteriów analizy projektów
12.3. Kryteria analizy
12.4. Porównanie projektów według przyjętych kryteriów
12.4.1. Zaangażowanie interesariuszy
12.4.2. Iteracyjność procesu
12.4.3. Jakość wypracowanego rozwiązania
12.4.4. Trwałość rezultatów
12.4.5. Uczenie się i refleksyjność
12.4.6. Skalowalność
12.4.7. Podsumowanie
12.5. Projekty pilotażowe Campus Living Lab w kontekście wybranych ram i wytycznych dla living labów
12.6. Wnioski z analizy porównawczej
ZAKOŃCZENIE
BIBLIOGRAFIA
SPIS TABEL I RYSUNKÓW
| Odbiór osobisty | 0 € |
| Inpost Paczkomaty | 3 € |
| Kurier Inpost | 4 € |
| Kurier FedEX | 4 € |
| Free delivery in Reader's Club | from 59 € |