Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 07/2025

Zapewnienie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi jest kluczowe dla zdrowia konsumentów. Z tego względu wprowadzono system zewnętrznego nadzoru nad jakością wody sprawowanego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Administracyjny charakter nadzoru pozwala na zakwalifikowanie go do obszaru działalności policji administracyjnej (sanitarnej). Model nadzoru nad jakością wody opiera się na stosowaniu przez organy Inspekcji przepisów ogólnych w zakresie nadzoru sanitarnego oraz szczególnych instrumentów znajdujących zastosowanie do nadzoru nad jakością wody. Pogłębiona analiza poszczególnych instytucji mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego wody pozwoliła na stwierdzenie niewystarczającego stopnia regulacji nadzoru nad jakością wody oraz wad konstrukcyjnych instrumentów nadzorczych.

Leczenie strzału w stopę – nowe podejścia interpretacyjne do kryterium środków państwowych w prawie pomocy państwa Unii Europejskiej

Imposing various levies, where financial burdens are shifted to undertakings, is one of the evolving forms of funding various activities by the State. They are highly challenging to assess for potential State aid because, while it is prima facie apparent that they may confer an advantage for selected market players due to bypassing the government budget, they may not meet the required condition of involving State resources as interpreted in state aid acquis. Measures must comprise State resources to be regarded as State aid within the meaning of Article 107(1) TFEU, since the Court – contrary to the literal wording of the treaty’s provision – regards State resources and imputability to the State as cumulative rather than alternative conditions. In a series of ruling from September 2024 concerning compulsory energy surcharges, the Court formulated two alternative tests to determine when levies bypassing the government budget may constitute State resources. In this context, the author presents and will attempt to justify the position that these new jurisprudential developments are, to use the title’s licentia poetica, attempts to mend a self-inflicted wound. The tests are ambiguous and arbitrary, ultimately leading to questionable interpretations. None of these interpretive problems and the resulting gap in State aid control would exist had Article 107(1) TFEU been interpreted literally – as comprising alternative criteria of State resources and imputability.

Nakładanie różnego rodzaju danin, gdzie finansowe obciążenia są przenoszone na przedsiębiorstwa, stanowi jedną z ewoluujących form finansowania zadań państwa, która jest trudna do kontroli pod kątem występowania pomocy państwa, gdyż o ile nie ma wątpliwości, że może wiązać się z powstaniem nierynkowej korzyści u niektórych uczestników rynku, to przez to, że środki omijają budżet, mogą nie być zakwalifikowane jako zasoby państwowe. Tymczasem środek, żeby mógł być uznany za pomoc w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, musi – zdaniem Trybunału Sprawiedliwości, wbrew literalnemu brzmieniu przepisu traktatowego – być zarówno przypisywalny do państwa, jak i obejmować zasoby państwowe. W serii orzeczeń wydanych we wrześniu 2024 r. dotyczących opłat parafiskalnych za energię Trybunał sformułował dwa alternatywne testy służące sprawdzeniu, kiedy środki nietrafiające do budżetu mogą jednak być uznane za środki państwowe. W tym kontekście w niniejszym artykule autor stawia i podejmuje próbę udowodnienia tezy, że nowe orzecznictwo stanowi, używając licentia poetica z tytułu, próbę leczenia strzału w stopę. Testy są nieprecyzyjne, umożliwiają arbitralną interpretację, wywołując wątpliwe skutki. Problemy te i wynikająca z nich luka w systemie kontroli pomocy państwa nie istniałyby, gdyby przepis art. 107 ust. 1 TFUE był intepretowany literalnie jako zawierający alternatywne przesłanki przypisywalności i uznania za zasoby państwowe.

Publiczny transport lądowy umożliwia obywatelom, zwłaszcza tym nieposiadającym samochodu, dotarcie do miejsc pracy, nauki lub wypoczynku. Jest zatem niezbędny do zaspokojenia potrzeb społecznych, ekonomicznych i kulturalnych społeczeństwa. Jest również kluczowy dla realizacji europejskiej polityki klimatycznej. Jednak wiele usług transportowych jest nieopłacalnych. Mogą być wykonywane jedynie poprzez ustanowienie obowiązku świadczenia usług publicznych i rekompensaty za ich wykonywanie. Kwestie te reguluje prawo UE. W praktyce jednak budzą wiele wątpliwości. W szczególności nie jest jasne, czy rekompensata musi obejmować wszystkie koszty operatora (całkowity koszt netto wykonywania usługi) oraz czy zawsze (w każdym przypadku) należy stosować restrykcyjne metody obliczania rekompensaty (określone w załączniku do rozporządzenia 1370/2007). Celem niniejszego artykułu jest udzielenie odpowiedzi na te pytania na podstawie najnowszych orzeczeń TSUE. Ponadto artykuł ma na celu wyjaśnienie, czy przepisy prawa polskiego regulujące kwestię rekompensaty są zgodne z prawem UE.

Artykuł dotyczy handlowego charakteru umowy konsumenckiej pożyczki lombardowej, uregulowanej ustawą z 14.04.2023 r. o konsumenckiej pożyczce lombardowej. Ustawodawca zezwala na zawieranie takich umów jedynie przedsiębiorcom wykonującym działalność lombardową, tzn. spółkom z o.o. oraz spółkom akcyjnym wpisanym do rejestru prowadzonego przez Komisję Nadzoru Bankowego. Przepis definiujący umowę konsumenckiej pożyczki lombardowej wskazuje jednak, że stroną umowy może być każdy przedsiębiorca. Analiza wewnętrznie sprzecznych przepisów nowej ustawy prowadzi do wniosku, że umowa konsumenckiej pożyczki lombardowej zawarta przez przedsiębiorcę, który nie jest przedsiębiorcą wykonującym działalność lombardową, jest ważna i podlega przepisom nowej ustawy. Można do niej jednak stosować sankcję darmowej pożyczki z uwagi na brak wskazania w umowie numeru rejestrowego, chyba że umowa została zawarta przez przedsiębiorcę w okresie przejściowym wskazanym w art. 57 u.k.p.l.

Niniejsza publikacja jest częścią porównawczego studium rozwiązań przyjętych w Republice Czeskiej oraz Polsce dotyczących opodatkowania podatkiem dochodowym indywidulnej działalności gospodarczej osób fizycznych. Pomimo iż oba kraje są bezpośrednimi sąsiadami i w tym samym momencie przystąpiły do Unii Europejskiej, są całkowicie odmiennie oceniane pod względem stosunku państwa do indywidulanych przedsiębiorców. Głównym celem tej publikacji jest nie tylko opisanie specyfiki czeskich rozwiązań w tym zakresie i porównanie ich z polski- mi regulacjami, ale także skupienie się na rozwiązaniach, które zostały wypracowane przez czeskich i polskich prawodawców. W szczególności uwaga zostanie zwrócona na obowiązujący od ponad trzech lat w Czechach podatek zryczałtowany oraz zasady odliczania zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodów przez przedsiębiorców, których wysokość wyróżnia się na arenie międzynarodowej. Oba te rozwiązania wpływają na ukształtowanie się zjawiska charakterystycznego dla czeskiego prawa podatkowego, jakim jest Švarcsystem. Metodologia stosowana przez autora nawiązuje do podejścia funkcjonalnego metody prawnoporównawczej, która odnosi się do porównywania wybranych aspektów różnych systemów prawnych i ma na celu poznanie i zrozumienie prawa w znacznie szerszym kontekście. Niniejsze studium może być również traktowane jako pierwszy krok w kierunku dalszej pogłębionej analizy i badań, a tym samym ewentualnego zastosowania przez polskiego ustawodawcę struktur i rozwiązań obecnych w czeskim prawie podatkowym.

Artykuł ma na celu ustalenie, czy dopuszczalne jest stosowanie art. 491 k.c. na wypadek wystąpienia zwłoki wierzyciela w rozumieniu art. 486 § 2 k.c. Niniejszy problem ma nie tylko charakter teoretyczny, ale przede wszystkim praktyczny. Nierzadko dochodzi bowiem do uchylania się przez wierzyciela od wykonania obowiązków wierzycielskich. W przypadku udzielenia negatywnej odpowiedzi na zadane pytanie dłużnik, np. wykonawca robót budowlanych, byłby pozbawiony uprawnienia do odstąpienia od stosunku prawnego (w braku odmiennego postanowienia umownego) w trybie art. 491 k.c. W konsekwencji w dalszym ciągu dłużnik (wykonawca) byłby również zobowiązany do spełnienia świadczenia, tj. ponoszenia kosztów budowy przez okres oczekiwania na przekazanie terenu budowy, m.in. kosztów pracowniczych, zakupu materiałów, wynajmu maszyn i urządzeń, pomimo iż wierzyciel (inwestor) nie wykonuje obowiązków, które warunkują spełnienie przez niego świadczenia, np. nie przekazuje terenu budowy. Problemu tego nie rozstrzyga regulacja art. 486 § 1 k.c., która nie przyznaje dłużnikowi w tym przypadku uprawnienia do odstąpienia od stosunku prawnego wynikającego z umowy (zob. art. 486 § 1 k.c.). Pomimo ważkiego charakteru analizowanej problematyki nie była ona jeszcze przedmiotem szerszych rozważań doktryny i judykatury.

Opracowanie zostało poświęcone pojęciu zorganizowanej części przedsiębiorstwa, ocenie stanowiska Sądu Najwyższego w tej kwestii oraz rozstrzygnięcia sprawy w świetle stanu faktycznego sprawy, na kanwie której zapadł wyrok. Ocena orzeczenia nie jest jednolita. Na aprobatę zasługuje pogląd SN, że zorganizowana część przedsiębiorstwa spełnia kryteria z art. 551 Kodeksu cywilnego, natomiast sprzeciw budzi stwierdzenie, że w przypadku jej zbycia konieczne jest wyliczenie poszczególnych elementów składających się na tak zorganizowaną część. Z tego powodu wyrok wywołuje daleko idące zastrzeżenia, co zostało wykazane w glosie.