Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 08/2025

Jeżeli udzielenie koncesji stałoby w sprzeczności z interesem publicznym, związanym w szczególności z bezpieczeństwem państwa (w tym bezpieczeństwem energetycznym) lub interesem surowcowym państwa, lub ochroną środowiska, w tym z racjonalną gospodarką złożami kopalin lub realizacją transformacji energetycznej, w tym możliwością pozyskania środków finansowych na potrzeby realizacji tej transformacji, Minister Klimatu i Środowiska, działając jako organ koncesyjny, może czasowo wstrzymać udzielanie koncesji na: poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin (w tym węglowodorów), wydobywanie kopalin określonych w art. 10 ust. 1 (czyli mających kluczowe znaczenie gospodarcze), wydobywanie kopalin ze złóż znajdujących się w obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej (art. 29a Prawa geologicznego i górniczego). Podstawą czasowego wstrzymania koncesjonowania pozostałych rodzajów działalności określonej Prawem geologicznym i górniczym (w tym innych objętych zadaniami Ministra Klimatu i Środowiska) jest Prawo przedsiębiorców (art. 39 ust. 2), choć przesłanki takiego wstrzymania są częściowo inne. W obydwu przypadkach formą czasowego wstrzymania jest obwieszczenie właściwego organu koncesyjnego, zamieszczone w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”. Wstrzymanie koncesjonowania podlega kontroli sądowoadmistracyjnej. Liczne szczegóły dotyczące omawianych rozwiązań budzą natomiast istotne wątpliwości, zwłaszcza dotyczące zgodności z Konstytucją.

Artykuł stanowi analizę problemu zakresu nieważności względnej (unieważnialności) umów o zamówienia publiczne w świetle przepisów obecnie obowiązującej ustawy – Prawo zamówień publicznych. Analiza ta prowadzona jest w kontekście jednej z przesłanek obowiązkowego unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia, jaką jest nieusuwalna wada postępowania, uniemożliwiająca zawarcie umowy niepodlegającej unieważnieniu. Zakres tej przesłanki unieważnienia postępowania jest bowiem ściśle zależny od ustawowego zakresu unieważnialności umów o zamówienia. W opracowaniu przedstawiano daleko idące rozbieżności interpretacyjne, w szczególności orzecznicze, wynikające z usunięcia w obecnej regulacji podstaw unieważniania umów o zamówienia przesłanki naruszenia w postępowaniu przepisów ustawy, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik postępowania. W artykule przedstawiono m.in. propozycję takiej interpretacji stosownych przepisów aktualnej ustawy – Prawo zamówień publicznych, która pozwala uniknąć skutków w postaci konieczności zawierania umów o zamówienia dotkniętych istotnymi wadami proceduralnymi, w tym takimi naruszeniami przepisów ustawy, które wypaczają wynik postępowania – wybór najkorzystniejszej oferty.

Katalog instrumentów wsparcia realizacji przedsięwzięć niskoemisyjnych uzupełniono od 1.12.2022 r. o granty udzielane przez Bank Gospodarstwa Krajowego na roboty dotyczące instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE). Celem grantów jest bezzwrotna częściowa pomoc finansowa dla właścicieli lub zarządców wielorodzinnych budynków mieszkalnych wykonujących inwestycje, których efektem ma być zmniejszenie zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną z surowców energetycznych. Kwalifikacji wniosków o granty dokonuje bank, ale są one finansowane z wyodrębnionych środków publicznych. Celem artykułu jest ocena regulacji prawnych dotyczących udzielania grantów OZE oraz ustalenie ich charakteru prawnego. Poddano weryfikacji hipotezę o istotnym podobieństwie grantów do dotacji celowych z uwagi na bezzwrotność i celowość dofinansowania, ale włączenie banku w tryb ich udzielania oraz pełnienie funkcji refundacyjnej wydatków poniesionych przez inwestora determinuje stosowanie odmiennej nazwy dla tej formy wsparcia. Ograniczona kwota środków na granty OZE oraz limitowany czas naboru wniosków modelują ten program wsparcia jako krótkoterminowy. Osiągnięte dotychczas w tym zakresie efekty ilościowe i wartościowe prowadzą do wniosku, że program wzbudził duże zainteresowanie inwestorów i może być zakończony przed zaplanowanym w ustawie terminem. Nie rozwiązuje jednak w istotny sposób problemu zwiększenia udziału OZE w polskim sektorze mieszkaniowym.

Artykuł dokonuje analizy art. 40 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przewidujący możliwość wydania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków zaleceń pokontrolnych w razie stwierdzenia, że zabytek znajduje się w nieodpowiednim stanie zachowania. Stosowanie tego przepisu wywołało rozbieżności w orzecznictwie i z tego też względu podjęto się zbadania zakresu stosowania tego przepisu oraz przesłanek warunkujących wydanie zaleceń pokontrolnych. W szczególności przeanalizowano, w odniesieniu do których zabytków zalecenia pokontrolne mogą być wydane oraz jakie obowiązki mogą być nałożone w celu wyeliminowania nieodpowiedniego stanu zachowania zabytku.

Niniejsze opracowanie poddaje analizie art. 19a ustawy z 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców i umocowany w tym przepisie obowiązek przedsiębiorcy w postaci umożliwienia dokonania płatności w formie bezgotówkowej, który wszedł w życie 1.01.2022 r. Odnosi się do ratio legis regulacji i istoty obowiązku, jego cech relewantnych, w tym zakresu podmiotowego i przedmiotowego, a także preferencji oraz restrykcji mających motywować do jego stosowania. Analiza obejmuje przede wszystkim przepisy prawa, wzbogacając ich wykładnię o wyjaśnienia legislatora oraz dorobek doktryny. Istotna dla podjęcia tematu oraz przyjętego zakresu rozważań jest znikoma liczba publikacji naukowych koncentrujących się na art. 19a u.p.p. i określonym w tym przepisie obowiązku przedsiębiorcy. Natomiast analiza art. 19a ust. 1 u.p.p. pozwala dostrzec i wykazać kwestie, które są istotne dla prawidłowej wykładni przepisu, a także stosowania i egzekwowania umocowanego w nim obowiązku.

Oblicza efektywności prawa w kontekście polskich regulacji związanych z pandemią

The COVID-19 pandemic has undoubtedly left a very strong mark on the functioning of societies, not only in terms of purely interpersonal relations, but also in the normative sphere. Regulations in this area were characterized by great instability, unpredictability and repressiveness. The subject of this article is to assess the effectiveness of Polish pandemic regulations, both from a dogmatic-legal (constitutional) and sociological-legal perspective. The article begins with a theoretical introduction and ends with a summary.

Pandemia COVID-19 niewątpliwie odcisnęła bardzo silne piętno na funkcjonowaniu społeczeństw, nie tylko w zakresie relacji czysto interpersonalnych, ale także w sferze normatywnej. Regulacje w tym zakresie charakteryzowały się dużą niestabilnością, nieprzewidywalnością i represyjnością. Tematem artykułu jest ocena skuteczności polskich regulacji dotyczących pandemii zarówno z perspektywy dogmatyczno-prawnej (konstytucyjnej), jak i socjologiczno-prawnej. Artykuł rozpoczyna się wstępem teoretycznym, a kończy się podsumowaniem.

Wprowadzone w 2005 i 2009 r. do Ordynacji podatkowej zmiany w zakresie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowoprawnego miały systemowy charakter. Dopuszczenie przez ustawodawcę możliwości zabezpieczenia w formie złożenia gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej, poręczenia banku lub weksla z poręczeniem wekslowym banku skutkuje pojawieniem się obok dłużnika podatkowego dodatkowego podmiotu, który gwarantuje całym swoim majątkiem wykonanie cudzego zobowiązania podatkowoprawnego. Sposób ukształtowania pozycji prawnej dłużnika gwarancyjnego stanowi wyraz bardzo daleko idącej zachowawczości ustawodawcy. Dlatego też z jednej strony ustawa dopuszcza możliwość posłużenia się określonymi umowami cywilnoprawnymi w celu zabezpieczenia należności publicznoprawnej, z drugiej jednak zalicza gwarantów i poręczycieli do kategorii osób trzecich. W konsekwencji pozycja prawa gwaranta i poręczyciela jest wyznaczana przede wszystkim przepisami o odpowiedzialności osób trzecich, a nie postanowieniami umowy gwarancji lub poręczenia, jakby mogło się to wydawać na pierwszy rzut oka.

Glosa dotyczy zagadnienia nakładania sankcji administracyjnych przez organ nadzoru nad rynkiem finansowym, jakim jest KNF. Problematyka ta rozważana jest w kontekście kwestii obiektywizacji odpowiedzialności administracyjnej oraz sądowej kontroli decyzji sankcyjnych. Problemy te od lat są sporne w doktrynie i orzecznictwie. Stanowisko NSA, zakładające brak konieczności badania zawinienia przy wydawaniu decyzji sankcyjnej, zasługuje na aprobatę. Natomiast ograniczenie weryfikacji takiej decyzji może budzić wątpliwości i zostało poddane krytyce.