Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 07/2026

Artykuł koncentruje się na postępowaniu dowodowym w procedurze przymusowej restrukturyzacji banków prowadzonej przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG). Analizuje, w jaki sposób BFG gromadzi i ocenia środki dowodowe. Artykuł omawia także formy współdziałania z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF), której opinie i dane nadzorcze stanowią istotny element materiału dowodowego, wspomagając ocenę kondycji banku. Ponadto wskazuje, jak postępowanie dowodowe realizuje ważenie wartości, jakimi są skuteczna interwencja i ochrona praw podmiotów objętych restrukturyzacją. Na podstawie dogmatycznej analizy przepisów prawa autorka ocenia, czy obowiązujące regulacje gwarantują prawidłowe stosowanie procedury resolution w zgodzie z prawem i interesem publicznym.

Rozmiary szkód spowodowanych powodzią w 2024 r. skłoniły ustawodawcę do rozszerzenia w połowie 2025 r. katalogu instrumentów wsparcia inwestorów podejmujących działania zmierzające do naprawy uszkodzonych budynków wielorodzinnych. Wprowadzono premie powodziowe udzielane przez Bank Gospodarstwa Krajowego z Funduszu Termomodernizacji i Remontów zasilanego ze środków budżetu państwa. Wsparcie jest udzielane na wniosek inwestora wykonującego przedsięwzięcie remontowe, po przeprowadzeniu przez bank formalnej weryfikacji wniosku. Celem artykułu jest ocena regulacji prawnych dotyczących udzielania premii powodziowych oraz ustalenie ich charakteru prawnego. Sformułowano i uzasadniono hipotezę o potrzebie stosowania długoterminowych systemowych form dofinansowania działań inwestorów ponoszących koszty remontów budynków uszkodzonych wskutek powodzi. Identyfikując cechy premii powodziowej, wskazano na jej podobieństwo do budżetowej dotacji celowej, ponieważ jest bezzwrotna i przeznaczona na konkretne zadanie. Dotychczasowe efekty stosowania tego instrumentu wsparcia inwestorów mogą być podstawą wstępnej pozytywnej oceny koncepcji przyjętej przez ustawodawcę. Instrument wsparcia nie został ograniczony w ramach czasowych i może być wykorzystany w przypadku zaistnienia klęski powodzi w następnych latach.

Z prawa miękkiego w twarde – trilemat regulacyjny CSR w europejskim sektorze TCLF

This article examines the evolving legal nature of corporate social responsibility (CSR) in the European Union (EU), focusing on the textile, clothing, leather and footwear (TCLF) sector. Analysing legal and policy developments, it argues that the legal architecture of CSR has become pluralistic and hybrid. Once conceived as voluntary conduct beyond legal mandate, CSR is undergoing a “hardening” through which soft-law norms and societal expectations crystallise into binding obligations. Frameworks from legal sociology and regulation studies – legal pluralism, reflexive law, autopoiesis, meta-regulation and the regulatory trilemma – illuminate this shift. The analysis highlights EU initiatives such as the Corporate Sustainability Reporting Directive and the Corporate Sustainability Due Diligence Directive, and national laws (France’s Loi de Vigilance, Germany’s Supply Chain Act) that embed CSR into formal legislation. In the TCLF sector, new rules compel firms to internalise social and environmental responsibilities across their supply chains. This hybrid governance seeks to strengthen accountability while preserving flexibility. CSR in the EU has no single doctrinal source or fixed legal status; it exists at the dynamic interface of hard and soft law across global, regional and national levels, raising key questions about normative coherence and the role of stakeholders in enforcing corporate accountability.

Artykuł analizuje ewolucję prawnej natury społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR) w Unii Europejskiej (UE) z uwzględnieniem sektora tekstylnego, odzieżowego, skórzanego i obuwniczego (TCLF). Analiza regulacji i polityk publicznych wykazuje, że architektura prawna CSR staje się pluralistyczna i hybrydowa. CSR, pierwotnie postrzegany jako dobrowolne działanie wykraczające poza wymogi prawne, przechodzi proces „hartowania”, w którym normy soft law i oczekiwania społeczne przekształcają się w wiążące obowiązki. Wykorzystano teorie socjologii prawa i regulacji – m.in. pluralizm prawny, prawo refleksyjne, autopoiesis, meta-regulację i trilemat regulacyjny. Analiza obejmuje unijne dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, a także regulacje krajowe (francuską Loi de Vigilance i niemiecką ustawę o łańcuchu dostaw), które włączają zasady CSR do prawa obowiązującego. W sektorze TCLF nowe przepisy nakładają obowiązek uwzględniania odpowiedzialności społecznej i środowiskowej w łańcuchach dostaw. Hybrydowe podejście regulacyjne ma zwiększyć odpowiedzialność korporacyjną przy zachowaniu elastyczności. CSR w UE nie ma jednolitego źródła doktrynalnego ani ustalonego statusu prawnego; istnieje na granicy hard i soft law na poziomie globalnym, regionalnym i krajowym, co rodzi pytania o spójność norm i rolę interesariuszy w egzekwowaniu odpowiedzialności.

Regulacja klauzuli umownej zwanej lex commissoria budzi wiele wątpliwości w kontekście kodeksowego unormowania ustawowego i umownego prawa odstąpienia od umowy. Nie jest to skomplikowane konstrukcyjnie postanowienie, wystarczy spełnienie kilku konkretnych przesłanek – zastrzeżenie w umowie na wypadek zwłoki dłużnika, gdy doszło do niewykonania zobowiązania w terminie ściśle określonym. W praktyce jednak jest to zwykle klauzula „przypadkowa”, gdyż strony rzadko kiedy świadomie wprowadzają ją do umowy. Wynika to z faktu, że z punktu widzenia wierzyciela korzystniejszym rozwiązaniem jest zastrzeżenie umownego prawa odstąpienia, ale nieważność takiego postanowienia z powodu nieograniczenia tego prawa terminem powoduje, że należy rozważyć, czy nie mamy do czynienia z legis commissoriae. Istotne jest przy tym, że jest to konstrukcja samodzielna, funkcjonująca niezależnie od przepisów regulujących oba wyżej wymienione prawa odstąpienia od umowy.

Artykuł podejmuje problematykę przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową. Szczególną uwagę poświęcono trudnościom, z jakimi mierzą się podatnicy przy ubieganiu się o zaświadczenie potwierdzające wygaśnięcie zobowiązania podatkowego z uwagi na upływ terminu przedawnienia. W artykule przedstawiono między innymi spory interpretacyjne dotyczące dopuszczalności badania przedawnienia zobowiązań w ramach postępowania o wydanie zaświadczenia. Konkluzja opracowania sprowadza się do tego, że brak jednoznacznych i skutecznych instrumentów prawnych prowadzi do dalszego naruszania konstytucyjnych praw podatników, a realna poprawa ich sytuacji wymaga systemowego uregulowania skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego.

Niniejsze opracowanie poświęcone jest instytutom działającym w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz. Warto w tym kontekście zauważyć, że szeroki wachlarz działań, jaki przyznał ustawodawca instytutom Sieci, pozwala im także na prowadzenie działalności gospodarczej na warunkach rynkowych. Autor niniejszego opracowania przyjął zatem tezę, że instytut Sieci Badawczej Łukasiewicz będzie małym lub średnim przedsiębiorstwem pod warunkiem, że zatrudnia mniej niż 250 pracowników, a roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów euro. Niniejszy artykuł jest motywowany względami merytorycznymi, ponieważ tytułowe zagadnienie ma kluczowe znaczenie zarówno dla wszystkich instytutów funkcjonujących w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, przedsiębiorstw współpracujących z instytutami, jak i tych podmiotów reprezentujących Skarb Państwa, które wspierają rozwój małych i średnich przedsiębiorstw.

Przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu odnoszą się przede wszystkim do instytucji obowiązanych i właściwych organów państwowych. Nie oznacza to jednak, że przepisy te w ramach szczegółowych rozwiązań nie dotyczą również innych kategorii podmiotów. Polska ustawa poświęcona tej problematyce wprowadza i definiuje pojęcie kadry kierowniczej wyższego szczebla, czyli grupy osób, którym przypisano konkretne obowiązki, istotne z punktu widzenia zarówno właściwej realizacji procesu AML/CFT w instytucji obowiązanej, jak i ryzyka ML/FT w ogólności. Oprócz tego ustawa dla tej grupy osób przewiduje także daleko idące sankcje. Wspomniane pojęcie kadry kierowniczej wyższego szczebla jest wewnętrznie zróżnicowane. Ze względu na wagę tej konstrukcji normatywnej dla systemu AML/CFT autor zdecydował się na jego szerszą analizę prawną, która ma na celu ocenę, czy jest ona adekwatna dla realizacji celów stawianych temu systemowi, ze szczególnym uwzględnieniem zasad i zakresu odpowiedzialności przewidzianej w polskiej ustawie. W celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie autor szczegółowej analizie poddaje definicję legalną, regulacyjny podział zadań pomiędzy poszczególnymi osobami oraz wynikające z niego role w systemie AML/CFT, a także zasady odpowiedzialności prawnej przypisane tej grupie osób. Omówione zostaną również rozwiązania prawne przyjęte w tym zakresie na poziomie UE w maju 2024 r.

Grupa kapitałowa w zamówieniach in-house – komentarz do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 stycznia 2026 r. w sprawie C-692/23 AVR-Afvalverwerking BV

In-house procurement (for own units) has been excluded from competitive public procurement procedures because the contracting authority performs public tasks itself. Therefore, the conditions governing their use must be interpreted strictly, and a mere reference to the relevant legal provisions is insufficient. When announcing its intention to award the contract, the contracting authority is obliged to justify its use. Otherwise, competition in the procurement procedure will be compromised due to the lack of verification by other contractors of the appropriateness and correctness of using the direct award procedure. The latest CJEU judgment of 15 January 2026 in Case C-692/23 AVR-Afvalverwerking confirms the importance of correctly interpreting the in-house exemption, especially from the perspective of protecting competition in public procurement.

Zamówienia in-house (dla własnych jednostek) zostały wyłączone spod konkurencyjnych trybów zamówień publicznych z uwagi na realizację zadań publicznych samodzielnie przez zamawiającego. Dlatego przesłanki ich dopuszczalności muszą być interpretowane ściśle, a ich wykazywanie nie oznacza jedynie przytoczenia treści przepisu i powielenia jego treści. Zamawiający bowiem na etapie ogłoszenia o zamiarze zawarcia umowy jest zobligowany uzasadnić jego zastosowanie. W przeciwnym razie konkurencja w postępowaniu zostanie naruszona z uwagi na brak zapewnienia innym wykonawcom weryfikacji zasadności i prawidłowości wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki. Najnowszy wyrok TSUE z dnia 15 stycznia 2026 r. w sprawie C-692/23 AVR-Afvalverwerking potwierdza znaczenie właściwej wykładni wyłączenia in-house właśnie z punktu widzenia ochrony konkurencji w zamówieniach publicznych.