Najlepsze ceny Specjalne oferty dla członków klubu książki PWE Najtańsza dostawa
dr Eliza Maniewska
ORCID: 0000-0002-8101-7351
Dr Eliza Maniewska, doktor nauk prawnych, absolwentka Wydziału Filozofii oraz Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1998 r. zatrudniona w Sądzie Najwyższym, obecnie na stanowisku członka Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego. W 2007 r. zdała egzamin sędziowski z wynikiem bardzo dobrym; wpisana na listę radców prawnych. Od 2018 r. adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w Katedrze
DOI: 10.33226/0032-6186.2021.3.8
JEL: K31

Opracowanie zawiera omówienie wyroku Sądu Najwyższego dotyczącego wymagań (okresów) stażowych uprawniających do uzyskania prawa do emerytury wojskowej w kontekście popełnienia przez uprawnionego przestępstwa w okresie pełnienia służby. Problematyczne jest, czy okres ten powinien być zaliczony do tego stażu. Z zagadnieniem tym została powiązana kwestia wiodących zasad (metod) wykładni prawa zabezpieczenia społecznego.

Słowa kluczowe: emerytura wojskowa; emerytura policyjna; prawo zabezpieczenia społecznego — wykładnia
DOI: 10.33226/0032-6186.2021.2.8
JEL: K31

Opracowanie zawiera omówienie orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego możliwości zakwestionowania przez pracodawcę uprawnień działających u niego organizacji związkowych.

Słowa kluczowe: : zakładowa organizacja związkowa; międzyzakładowa organizacja związkowa; autonomia związków zawodowych; powództwo o ustalenie (interes prawny)
DOI: 10.33226/0032-6186.2021.1.8
JEL: K31

Opracowanie zawiera omówienie stanowiska Sądu Najwyższego w odniesieniu do wykładni art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, uwzględniającego potrzebę odstąpienia od rygoryzmu wykładni językowej na rzecz wykładni uwzględniającej zasady proporcjonalności, ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz lojalności państwa względem obywateli.

Słowa kluczowe: ubezpieczenie społeczne rolników; zbieg tytułów podlegania ubezpieczeniom społecznym; wzruszenie ostatecznej decyzji organu rentowego; obowiązki informacyjne organu rentowego względem ubezpieczonych; argumentacja konstytucyjna w orzecznictwie sądów
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.12.9
JEL: K31

Przedmiotem opracowania jest orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące charakteru norm prawnych regulujących limity czasu pracy osób niepełnosprawnych.

Słowa kluczowe: osoba niepełnosprawna; czas pracy; normy czasu pracy
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.11.7
JEL: K31

Reorganizacjom w sektorze publicznym od dawna towarzyszyła instytucja wygaśnięcia z mocy prawa stosunków pracy pracowników w nim zatrudnionych. Stanowiła ona przy tym przedmiot analiz nie tylko doktryny prawa pracy, ale także orzecznictwa sądowego, w tym orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Ostatnimi czasy ustawodawca sięga do tej instytucji szczególnie często. Zarazem towarzyszy temu taki sposób wykorzystania jej w praktyce, który budzi wątpliwości z punktu widzenia zachowania standardów obowiązujących w prawie pracy w odniesieniu do trwałości stosunku pracy i zakazu arbitralnego doboru pracowników do zwolnienia. Niniejsze opracowanie jest poświęcone orzecznictwu Sądu Najwyższego dedykowanemu tej problematyce.

Słowa kluczowe: wygaśnięcie stosunku pracy ex lege; zatrudnienie w administracji publicznej; zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracowników
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.11.4
JEL: K31

Celem artykułu jest analiza zakresu legitymacji procesowej inspektora pracy w sprawach o ustalenie z art. 631 k.p.c., który to problem jest sporny zarówno w literaturze jak i praktyce. Autorka przedstawia rozbudowaną argumentację na poparcie tezy, że inspektor pracy nie jest uprawniony do wytaczania powództw o ustalenie treści stosunku pracy ani faktów prawotwórczych z nim związanych. Koncentruje się zwłaszcza na wykazaniu braku interesu prawnego inspektora w takim ustaleniu, przy założeniu, że wykazanie interesu prawnego stanowi przesłankę każdego powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.).

Słowa kluczowe: powództwo o ustalenie; interes prawny; legitymacja procesowa; stosunek pracy; treść stosunku pracy; Państwowa Inspekcja Pracy — zadania; Państwowa Inspekcja Pracy — uprawnienia
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.10.8
JEL: K31

Autorka referuje orzecznictwo Sądu Najwyższego w odniesieniu do zagadnienia prawa pracownika, z którym rozwiązano stosunek pracy bez wypowiedzenia bez jego winy, do ponownego zatrudnienia u tego samego pracodawcy.

Słowa kluczowe: : roszczenie do nawiązanie stosunku pracy; rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia bez winy pracownika
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.9.3
JEL: K31

Celem artykułu jest omówienie wątpliwości pojawiających się na tle wprowadzonej od 7 listopada 2019 r. możliwości nałożenia przez sąd pierwszej instancji w wyroku przywracającym pracownika do pracy — na jego wniosek — obowiązku dalszego zatrudnienia pracownika do czasu prawomocnego zakończenia postępowania (art. 4772 § 2 k.p.c.). Nałożenie tego obowiązku autorzy nazywają tymczasowym przywróceniem do pracy. Skutkiem tymczasowego przywrócenia do pracy jest ponowne powstanie stosunku pracy o tej samej treści co przed jego rozwiązaniem przez pracodawcę. Powstały w ten sposób stosunek pracy ustaje z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego roszczenia pracownika o przywrócenie do pracy lub wskutek zdarzeń prawnych przewidzianych w kodeksie pracy. Autorzy aprobują tę regulację, analizują wynikające z niej problemy prawne i postulują jak najczęstsze stosowanie przez sądy tymczasowego przywrócenia pracownika do pracy.

Słowa kluczowe: : stosunek pracy; rozwiązanie umowy o pracę; przywrócenie pracownika do pracy; tymczasowe przywrócenie pracownika do pracy; egzekucja wyroku tymczasowo przywracającego pracownika do pracy
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.9.8
JEL: K31

Autorka referuje orzecznictwo Sądu Najwyższego odnoszące się do problematyki rozwiązania umowy o zakazie konkurencji przed terminem, na który została zawarta. Szczególną uwagę poświęca wyrokowi z 20 lutego 2020 r., w którym Sąd Najwyższy dopuścił zawarcie tej umowy pod warunkiem zawieszającym.

Słowa kluczowe: zakaz konkurencji; warunek; zawarcie umowy
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.8.8
JEL: K31

Autorka omawia orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące zmiany żądania z przywrócenia do pracy na odszkodowanie i odwrotnie, ze szczególnym uwzględnieniem wyroku z 11 lutego 2020 r., I PK 243/18.

Słowa kluczowe: : roszczenia alternatywne; konwersja roszczeń; roszczenie o przywrócenie do pracy; roszczenie o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.7.8
JEL: K31

Autorka referuje orzecznictwo Sądu Najwyższego w odniesieniu do zagadnienia formalnej wadliwości wypowiedzenia umowy o pracę lub jej rozwiązania bezzwłocznego dokonanego przez pracownika.

Słowa kluczowe: wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika; rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.6.8
JEL: K31

Autorka przedstawia wyrok Sądu Najwyższego dotyczący podstaw zatrudnienia ratowników medycznych, zgodnie z którym istota tej pracy nakazuje, aby jej świadczenie odbywało się w ramach stosunku pracy.

Słowa kluczowe: ratownik medyczny; stosunek pracy — charakter
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.4.7
JEL: K31

Autorka przedstawia najnowszy pogląd Sądu Najwyższego w odniesieniu do podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu przez osobę, która będąc całkowicie ubezwłasnowolniona jest zatrudniona w warunkach określonych przez art. 22 § 1 k.p.

Słowa kluczowe: pracownik; osoba ubezwłasnowolniona całkowicie; pracowniczy tytuł ubezpieczenia społecznego
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.3.7
JEL: K31

Autorka referuje orzecznictwo Sądu Najwyższego odnoszące się do problemu, które ze sposobów
ustania stosunku pracy należy kwalifikować jako zwolnienie w rozumieniu art. 1 ustawy o
grupowych zwolnieniach, a w konsekwencji jak prawidłowo obliczać liczbę pracowników objętych
zwolnieniami w celu ustalenia, czy zwolnienia mają charakter grupowy i konieczne jest
zastosowanie procedury uregulowanej w art. 2–4 ustawy. W tym kontekście koncentruje się na
ustaniu stosunku pracy w związku ze złożonym pracownikowi przez pracodawcę wypowiedzeniem
zmieniającym.

Słowa kluczowe: zwolnienie grupowe; wypowiedzenie warunków pracy i płacy
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.2.7
JEL: K31

Autorka szeroko referuje orzecznictwo, w tym najnowszy judykat Sądu Najwyższego, odnośnie do wykładni pojęcia „podstawowy obowiązek pracowniczy” w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p.

Słowa kluczowe: obowiązki pracownika; rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia
DOI: 10.33226/0032-6186.2020.1.7
JEL: K31

Autorka referuje ostatnie rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego (wyrok w sprawie I UK 194/128), w którym Sąd uwypuklił zasadność stanowiska, zgodnie z którym o podleganiu ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w Polsce obywateli państw spoza UE nie decyduje charakter dokumentu uprawniającego do pobytu w Polsce, lecz fakt stałego przebywania na terytorium RP.

Słowa kluczowe: ubezpieczenie społeczne cudzoziemców
DOI: 10.33226/0032-6186.2019.12.8
JEL: K31

22 lutego 2016 r. do powszechnego prawa pracy została wprowadzona instytucja zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia. Autorka przedstawia pierwszy judykat Sądu Najwyższego, w którym szerzej odniesiono się do tej regulacji.

Słowa kluczowe: czynności z zakresu prawa pracy; okres wypowiedzenia
DOI: 10.33226/0032-6186.2019.11.8
JEL: K31

Autorka referuje najnowszy judykat Sądu Najwyższego (wyrok w sprawie III PK 50/18), w którym po części zakwestionowano prawidłowość poglądów przyjmowanych w dotychczasowym orzecznictwie odnośnie do relacji między zasadą równego traktowania i zasadą niedyskryminacji pracowników oraz podstaw prawnych i charakteru prawnego odszkodowania z tytułu ich naruszenia.

Słowa kluczowe: zasada równego traktowania pracowników; zasada niedyskryminacji pracowników
DOI: 10.33226/0032-6186.2019.10.8
JEL: K31

Autorka referuje orzecznictwo Sądu Najwyższego odnoszące się do problematyki wynagradzania pracy w godzinach nadliczbowych w przypadku skrócenia czasu pracy poniżej norm określonych w art. 129 § 1 k.p. oraz wobec pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu.

Słowa kluczowe: norma czasu pracy; dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych

Dr Eliza Maniewska, doktor nauk prawnych, absolwentka Wydziału Filozofii oraz Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1998 r. zatrudniona w Sądzie Najwyższym, obecnie na stanowisku członka Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego. W 2007 r. zdała egzamin sędziowski z wynikiem bardzo dobrym; wpisana na listę radców prawnych. Od 2018 r. adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w Katedrze Prawa Pracy i Polityki Społecznej. Autorka wielu publikacji z zakresu prawa pracy oraz prawa konstytucyjnego. Współautorka — wraz z SSN Kazimierzem Jaśkowskim (obecnie w stanie spoczynku) — Komentarza do Kodeksu pracy, który doczekał się już 11 wydań.